Adelajda z Turynu, Adelajda z Susy (również Adelheid, Adelais, lub Adelina, ur. ok. 1014/1020, zm. 19 grudnia 1091) – od 1034 hrabina (margrabina) marchii Turynu i części Iwrei w północno-zachodnich Włoszech, ostatnia przedstawicielka dynastii, która rządziła ziemiami obejmującymi Piemont po Wybrzeże Liguryjskie, córka Udalryka wywodzącego swój ród od króla Arduina z Iwrei; często błędnie kojarzona jedynie z Susą. Czasami jest porównywana ze swoją kuzynką, żyjącą w tych samych czasach, Matyldą Toskańską. mały|Adelajda z Susy – Google Art Project

Życiorys Wczesne życie Urodziła się prawdopodobnie w Turynie jako córka Udalryka Manfrediego II i Berty ok. 1014/1020. O wczesnych latach jej życia wiadomo niewiele. Miała dwie młodsze siostry, i , a być może również nieznanego bliżej brata, który nie przeżył ojca. Po śmierci Udalryka (w grudniu 1033 lub 1034) Adelajda objęła w posiadanie znaczną część ojcowskich włości w margrabstwie Turynu (zwłaszcza w ), i Asti. Odziedziczyła także włości w hrabstawach Albenga, Alba, i Ventimiglia. .

Małżeństwa Tytuł margrabiego przede wszystkim miał znaczenie wojskowe, dlatego też cesarz Konrad II w 1036 lub 1037 zaaranżował małżeństwo Adelajdy ze swoim pasierbem, Hermanen IV, który otrzymał inwestyturę na marchię turyńską. .

Wdowa wyszła ponownie za mąż, aby zabezpieczyć swoje rozległe włości. Prawdopodobnie w 1041, a z pewnością przed 19 stycznia 1042, Adelajda poślubiła Henryka z Monferratu, który zmarł już ok. 1045. Niezwłocznie został zaaranżowany kolejny ślub Adelajdy, tym razem z Odonem (Ottonem) Sabaudzkim. Z poślubionym w 1046 trzecim mężem miała trzech synów: Piotra I, Amadeusza II i Odona (Ottona), jak też dwie córki, z których Berta wyszła za mąż za cesarza Henryka IV, natomiast Adelajda za Rudolfa Szwabskiego.

Wdowieństwo i władza .

Czasami twierdzi się, że Adelajda opuściła Turyn jako stolicę i zamieszkała w Susie. Pobyt Adelajdy w margrabiowskim pałacu w Turynie jest udokumentowany znacznie częściej niż pobyty gdzie indziej.

W 1070 Adelajda zdobyła i spaliła miasto Asti, które zbuntowało się przeciwko niej.

Stosunki z cesarstwem W 1069 roku Henryk IV próbował oddalić córkę Adelajdy, co ochłodziło relacje margrabiny z rodziną cesarską. Zięć otrzymał jednak wsparcie Adelajdy po interwencji Berty, gdy przybył do Włoch, aby ukorzyć się przed papieżem Grzegorzem VII i Matyldą z Toskanii w Kanossie. W zamian za pozwolenie na podróżowanie przez jej ziemie Henryk nadał Adelajdzie Bugey. Adelajda i jej syn Amadeusz towarzyszyli Henrykowi IV i Bercie w Kanossie, gdzie teściowa cesarza występował w roli pośredniczki m.in. wraz z Matyldą i margrabią Mediolanu Albertem Azzonem II. Biskup Benzo Alby wysłał kilka listów do Adelajdy między 1080 i 1082, zachęcając ją do wspierania Henryka IV w wojnach włoskich, które były częścią Sporu o inwestyturę. Adelajda zaproponowała mediację między Henrykiem a Matyldą Toskańską, a może nawet dołączyła do niego w trakcie kampanii w południowych Włoszech w 1084.

Stosunki z Kościołem Adelajda uczyniła liczne darowizny dla klasztorów w marchii turyńskiej. W 1064 roku założyła klasztor Santa Maria w Pinerolo.

.

Śmierć Adelajda zmarła w grudniu 1091. Według późniejszej legendy została pochowana w kościele parafialnym Canischio (Canisculum), w małej wiosce na Cuorgne w , gdzie rzekomo mieszkała incognito dwadzieścia dwa lata przed śmiercią. Historyk średniowiecza Charles William Previté-Orton nazwał tę historię absurdalną. W katedrze w Susie, ustawiony w ściennej niszy, znajduje się posąg klęczącej Adelajdy, nad którym został umieszczony napis Questa è Adelaide, cui l'istessa Roma Cole, e primo d' Ausonia onor la nome.

Rodzina i dzieci Według późnego austriackiego źródła Adelajda i Herman IV, książę Szwabii, mieli dzieci. Herman uczestniczył w kampanii wojennej przez większość swojego krótkiego małżeństwa z Adelajdą i umarł bez spadkobierców. Adelajda nie miała dzieci także z drugim mężem Henrykiem.

Adelajda i Otton Sabaudzki mieli pięcioro dzieci: Piotr I Sabaudzki, ożenił się z Agnieszką, córką Wilhelma VII, księcia Akwitanii Amadeusza II Sabaudzki Odon (Otton) Berta Sabaudzka, wyszła za mąż za Henryka IV, cesarza Świętego cesarstwa Rzymskiego, w czerwcu 1066 Adelajda Sabaudzka wyszła za mąż za Rudolfa Szwabskiego

Dziedzictwo Adelajda jest przedstawiona w instalacji Judy Chicago Kolacja, reprezentuje jedno z 999 imion na Piętrze Dziedzictwa.

Zobacz też

Przypisy 2 Tłumaczenie na j. angielski tych listów znajduje się: Epistolae: Medieval Women's Latin Letters Otton jest czasami utożsamiany z Ottonem III biskupem Asti (1080-1088), ale ta identyfikacja nie jest pewna.

Bibliografia

)

Linki zewnętrzne Women's Biography: Adelaide of Turin and Susa (Krótka biografia Adelajdy, tłumaczenie na j. angielski listów do Adelajdy i dokumenty prawne wydane przez Adelajdę) Medieval Lands Project: Northern Italy, 900–1100. Adelheid von Turin, Herzogin von Schwaben, Markgräfin von Turin, Gräfin von Savoyen

Kategoria:Zmarli w 1091 Kategoria:Urodzeni w XI wieku Kategoria:Aleramici Kategoria:Babenbergowie Kategoria:Ludzie związani z Turynem Kategoria:Ludzie związani z Ivreą