Kościół Świętego Wojciecha w Radzionkowie – rzymskokatolicki kościół parafialny wybudowany w latach 1872–1875, znajdujący się w Radzionkowie, w powiecie tarnogórskim, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego, należący do dekanatu Piekary Śląskie archidiecezji katowickiej.
Historia mały|lewo|Nawa główna, widok na emporę i organy (2018) W 1858 roku uznano potrzebę budowy nowego kościoła w miejscu starego - za małego i wymagającego ciągłych remontów. Fundamenty pod nową świątynię zaczęto kopać 24 czerwca 1872, zaś pierwszy kamień został położony w dniu 4 lipca tegoż roku. W dniu 11 sierpnia 1872 roku został uroczyście położony kamień węgielny. Świątynia została zaprojektowana przez budowniczego Herzoga z Tarnowskich Gór. Dzięki bezinteresownej oraz wytężonej pracy wiernych oraz środkom hrabiego Hugona I Henckel von Donnersmarck z Nakła Śląskiego prace budowlane przy świątyni trwały niewiele ponad 3 lata. Z powodu kulturkampfu zamiast uroczystej konsekracji odbyło się proste poświęcenie, którego dokonał proboszcz i dziekan z Piekar Śląskich ksiądz Bernard Purkop (1808-1882) z towarzyszeniem 13 księży w uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny – w dniu 8 grudnia 1875 roku. Uroczysta konsekracja świątyni odbyła się dopiero 16 czerwca 1896 roku, i dokonał jej książę biskup wrocławski kardynał Georg Kopp.
Architektura mały|lewo|Wnętrze świątyni (2008) Kościół został wzniesiony w stylu neogotyckim. Murowany, trójnawowy, o układzie bazylikowym z transeptem i wysuniętą od zachodu wieżą. Wewnątrz sklepienie krzyżowo-żebrowe. Zachowane neogotyckie wyposażenie wykonane przez Carla Buhla z Wrocławia, w tym odrestaurowane drewniane, wyrzeźbione w latach 1875-1880 ołtarze (główny z obrazem św. Wojciecha).
Świątynia ma długość 55,92 m, szerokość 20,40 m, wysokość nawy głównej wynosi 15,85 m, wysokość naw bocznych – 7,84 m, a wysokość wieży – 61,42 m.
Organy Organy wybudowano z wykorzystaniem szafy i trzech głosów z poprzedniego, 37-głosowego instrumentu wykonanego przez Carla Volkmanna. Część głosów manuału II znajduje się w prezbiterium – pierwotnie była ona zakryta jedynie żaluzją, po 2000 r. wykonano jej niemy prospekt. Ostatni generalny remont przeprowadził w 1998 r. Olgierd Nowakowski z Zabrza.
Dyspozycja instrumentu: Manuał IManuał IIManuał IIIPedał1. Kwintaton 16’1. Pryncypał fletowy 8’1. Pryncypał włoski 8’1. Kontrabas 16’2. Pryncypał 8’2. Viola di Gamba 8’2. Aeolina 8’2. Violonbas 16’3. Holflet 8’3. Gemshorn 8’3. Vox coelestis 8’3. Subbas 16’4. Salicet 8’4. Flet łagodny 8’4. Portunal 8’4. Echobas 16’5. Bourdon 8’5. Praestant 4’5. Flet major 8’5. Pryncypał bas 8’6. Oktawa 4’6. Trawers flet 4’6. Oktawa 4’6. Flet jasny 8’7. Szpicflet 4’7. Bachflet 4’7. Koncert flet 4’7. Fletbas 8’8. Gedekt 4’8. Pikolo 2’8. Flet minor 4’8. Chorałbas 4’9. Super oktawa 2’9. Sifflet 1’9. Róg nocny 2’9. Pifaro 2’10. Kwinta 2 2/3’10. Nasard 2 2/3’10. Kwinta 1 1/3’10. Mikstur bas 3 ch.11. Szarf 3-5 ch.11. Tercja 1 3/5’11. Sesquial tera 2 ch.11. Puzon 16’12. Mikstura 3–4 ch.12. Harmonia Aetherea 4 ch.12. Cymbel 3 ch.13. Trompet 8’13. Obój 8’13. Vox humana 8’organy boczne:14. Pryncypał skrzypc. 8’15. Flet dolce 8’16. Flet kryty 8’17. Pryncypał 4’18. Rurflet 4’19. Blockflet 2’20. Flet leśny 1’21. Tercjan 2 ch.22. Progressio Harmonique 2–3 ch.23. Krummhorn 8’
Dzwony Na wieży wiszą cztery dzwony, będące czwartym zestawem na wieży tego kościoła. Pierwszy komplet wykonano w latach 70. XIX w. Padł on ofiarą I wojny światowej. Pozostały na wieży dzwon uzupełniły w 1920 roku dwa dzwony z ludwisarni Alberta Geittnera we Wrocławiu. 25 marca 1942 roku podczas II wojny światowej na rozkaz III Rzeszy zarekwirowano pięć dzwonów. W 1948 roku na wieży zawisły kolejne instrumenty wykonane w Odlewni dzwonów Karola Schwabe, które nosiły imiona: „Michał”, „Gabriel” i „Rafael”. Dzwon „Rafael” z tego zestawu miał zostać przekazany na misje do Afryki, a „Gabriel” i „Michał” trafiły do budującego się kościoła na Sójczym Wzgórzu. Dzięki staraniom Urzędu Miasta oraz innych ludzi, dzwony od Schwabego powróciły do Radzionkowa.
W kwietniu 2004 roku biskup Stefan Cichy poświęcił cztery nowe dzwony odlane w Taciszowie, które biją do dziś. Była to jedna z największych uroczystości w historii parafii. +Dane dzwonówImięWaga (kg)Ton uderzeniowyŚrednica (cm)Rok odlaniaOdlewnia4o. Ludwik Wrodarczyk OMI700 kgg' (+)103 cm2004Ludwisarnia Felczyńskich, Taciszów3Maryja Królowa Pokoju970 kgf' (+)118 cm2św. Wojciech BM1500 kgdis' (+)132 cm1Miłosierdzie Boże2500 kgc' (+)160 cm
Przypisy
Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie tarnogórskim Kategoria:Kościoły w archidiecezji katowickiej Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Wojciecha Kategoria:Architektura neogotycka w województwie śląskim Kościół Kategoria:Obiekty budowlane w Radzionkowie Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1875