thumb|Komendy rejonów uzupełnień OK X thumb|Budynek przy ul. Jana III Sobieskiego 9 – na drugim planie po prawej stronie (widok sprzed 1944) thumb|Budynek przy ul. Jana III Sobieskiego 9 (stan w 2012) Komenda Rejonu Uzupełnień Sanok (KRU Sanok) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu rejonie..

Historia komendy 24 maja 1919 roku, w związku z rozkazem ministra spraw wojskowych o terytorialnym kompletowaniu pułków piechoty w Galicji, została ustanowiona Powiatowa Komenda Uzupełnień w Sanoku dla 2 Pułku Strzelców Podhalańskich. Komenda obejmowała swoją właściwością powiaty: sanocki, krośnieński i liski. Została podporządkowana Okręgowej Komendzie Uzupełnień w Krakowie. Organizacja komendy miała być przeprowadzona do 10 czerwca 1919 roku. Jednocześnie minister nakazał czasowo „zwinąć działalność” Powiatowej Komendy Uzupełnień w Cieszynie. 12 czerwca 1919 roku minister spraw wojskowych ustanowił dotychczasową obsadę PKU Cieszyn jako obsadę PKU Sanok.

W czerwcu 1921 roku PKU 2 psp była podporządkowana Dowództwu Okręgu Generalnego „Kraków” i obejmowała swoją właściwością powiaty: krośnieński, liski i sanocki.

Z dniem 1 czerwca 1922 roku została zlikwidowana gospoda inwalidzka przy PKU SanokDz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 6 czerwca 1922 roku, poz. 346..

Oficer instrukcyjny przy PKU kpt. Stefan Tadeusz Halski pełnił równocześnie obowiązki komendanta Oddziału Związku Strzeleckiego w Sanoku, który latem 1922 roku liczył 30 czynnych członków i zakończył szkolenie rekruckie, a ochotnicy po ukończeniu szkolenia podstawowego mieli prawo zgłoszenia na kurs podoficerski.

18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej., a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu.. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu.

Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej. W skład PKU Jasło w Sanoku wchodziły trzy referaty: I) referat administracji rezerw, II) referat poborowy i referat inwalidzki. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych.

12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty.

Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU Jasło w Sanoku normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.

1 października 1927 roku minister spraw wojskowych zmienił dotychczasową nazwę „PKU Jasło w Sanoku” na „PKU Sanok” oraz zmienił skład jej okręgu poborowego. Powiat strzyżowski został włączony do PKU Rzeszów, a powiat jasielski do nowo powstałej PKU Jasło, natomiast powiat liski został wyłączony z PKU Sambor i włączony do PKU Sanok.

W marcu 1930 roku PKU Sanok podlegała Dowództwu Okręgu Korpusu Nr X i administrowała powiatami: sanockim, krośnieńskim i liskim.. W grudniu tego roku komenda posiadała skład osobowy typ I. W następnym roku nazwa powiatu liskiego została zmieniona na leski.

31 lipca 1931 roku gen. dyw. Kazimierz Fabrycy, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, rozkazem B. Og. Org. 4031 Org. wprowadził zmiany w organizacji służby poborowej na stopie pokojowej. Zmiany te polegały między innymi na zamianie stanowisk oficerów administracji w PKU na stanowiska oficerów broni (piechoty) oraz zmniejszeniu składu osobowego PKU typ I–IV o jednego oficera i zwiększeniu o jednego urzędnika II kategorii. Liczba szeregowych zawodowych i niezawodowych oraz urzędników III kategorii i niższych funkcjonariuszy pozostała bez zmianDz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 31 lipca 1931 roku, poz. 290..

W marcu 1933 roku pracownicy PKU Sanok (oficerowie, podoficerowie zawodowi i urzędnicy cywilni) złożyli kwotę 25 zł na Polskie Towarzystwo Opieki nad Sierotami po Poległych Wojskowych, zamiast wieńca na trumnę śp. gen. bryg. Stanisława Zosik-Tessaro.

Z dniem 1 grudnia 1934 roku minister spraw wojskowych wyłączył powiat brzozowski z PKU Przemyśl i przyłączył do PKU SanokDz. Rozk. MS Wojsk. Nr 13 z 22 grudnia 1933 roku, poz. 219..

1 lipca 1938 roku weszła w życie nowa organizacja służby uzupełnień, zgodnie z którą dotychczasowa PKU Sanok została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Sanok przy czym nazwa ta zaczęła obowiązywać 1 września 1938 roku, z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku wojskowym.. Obok wspomnianej ustawy i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność KRU Sanok normowały przepisy służbowe MSWojsk. D.D.O. L. 500/Org. Tjn. Organizacja służby uzupełnień na stopie pokojowej z 13 czerwca 1938 roku. Zgodnie z tymi przepisami komenda rejonu uzupełnień była organem wykonawczym służby uzupełnień.

Komendant rejonu uzupełnień w sprawach dotyczących uzupełnień Sił Zbrojnych i administracji rezerw podlegał bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr X, który był okręgowym organem kierowniczym służby uzupełnień.

Rejon uzupełnień nie uległ zmianie i nadal obejmował powiaty: sanocki, krośnieński, leski i brzozowski.

Do 1939 Komenda Rejonu Uzupełnień Sanok mieściła się pod adresem ulicy Jana III Sobieskiego 9.

Obsada personalna Poniżej przedstawiono wykaz oficerów zajmujących stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień i komendanta rejonu uzupełnień oraz wykaz osób funkcyjnych (oficerów i urzędników wojskowych) pełniących służbę w PKU Jasło w Sanoku oraz PKU i KRU Sanok, z uwzględnieniem najważniejszych zmian organizacyjnych przeprowadzonych w 1926 i 1938 roku.

+ KomendanciStopień, imię i nazwiskoOkres pełnienia funkcjikolejne stanowisko (dalsze losy)ppłk Wiktor Henzell12 VI – 15 VII 1919komendant PKU SuwałkiDz. Rozk. Wojsk. Nr 81 z 31 lipca 1919 roku, poz. 2846.płk Emil Schwandaod 15 VII 1919mjr / ppłk piech. Aleksander Fuglewicz1922 – II 1927stan spoczynku z dniem 30 IV 1927mjr piech. Zygmunt Kazimierz BałkaIII 1927 – III 1929dyspozycja dowódcy OK Xppłk piech. Czesław SzpakowskiIII 1929 – 1 VI 1931stan spoczynku z dniem 31 lipca 1931mjr piech. Stanisław Brych1 VI 1931 – †7 VI 1933ppłk piech. Józef ZychVI 1933 – 31 VIII 1935stan spoczynkumjr piech. Marian Franciszek KowalskiVIII 1935 – ?komendant KRU Radommjr piech. Kazimierz Maria Podoskibył w III 1939† 1940 ULK

+ Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w czerwcu 1919 rokuzastępca komendantamjr Konstanty Marian Laskowskiw 1923 był już w stanie spoczynkunaczelnik kancelariikpt. Zygmunt Dobrowolskioficer gospodarczyurzędnik wojsk. Stanisław Kwiatkowski Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU Jasło w Sanoku w latach 1921–1925I referentkpt. piech. Zygmunt Kazimierz Bałkado II 1926kierownik I referatuII referentkpt. piech. Edward Zegarskido II 1926kierownik II referatu oficer instrukcyjnykpt. piech. Stefan Tadeusz Halskido 10 XI 19232 pspkpt. piech. Marian Warmuzekod 10 XI 1923 oficer ewidencyjny na powiat jasielskiurzędnik wojsk. XI rangi Jan Jursaod 1 XII 1922urzędnik wojsk. XI rangi Ferdynand Trappdo IX 1923OE Drohobycz PKU Stryjurzędnik wojsk. XI rangi / por. kanc. Adolf BernatowiczIX 1923 – V 1925OE Nisko PKU Niskopor. Michał Kłakod V 1925oficer ewidencyjny na powiat krośnieńskiwakat oficer ewidencyjny na powiat sanockiurzędnik wojsk. XI rangi / por. Michał Kłak1923 – V 1925OE Jasłopor. kanc. Bogumił SikułaV 1925 – II 1926referent oficer ewidencyjny na powiat strzyżowskiurzędnik wojsk. XI rangi Ignacy Palichowskipor. kanc. Wilhelm Handldo II 1925OE Mielec PKU Rzeszówpor. kanc. Marek KleinfeldIV – V 1925OE Mościska PKU Gródek Jagiellońskipor. kanc. Piotr Nowosielskiod V 1925 Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1926–1938 kierownik I referatu administracji rezerw

i zastępca komendantakpt. piech. Zygmunt Kazimierz BałkaII 1926 – II 1927komendant PKUkpt. piech. Edward ZegarskiX 1927 – IV 1928dyspozycja dowódcy OK Xkpt. gosp. Stanisław II RoszkowskiIV 1928 – IV 1929dyspozycja dowódcy OK Xkpt. piech. Edward Lewińskibył w 1932, do VI 1938kierownik I referatu KRU kierownik II referatu poborowegokpt. piech. Edward ZegarskiII 1926 – X 1927kierownik I referatukpt. gosp. Stanisław II RoszkowskiX 1927 – IV 1928kierownik I referatukpt. gosp. Michał Pękalaod IV 1928por. piech. Karol Żarnowskibył w 1932 i VI 1935referent inwalidzkipor. kanc. Ignacy Reszczyńskido VII 1927 referentpor. kanc. Bogumił Sikułaod II 1926kpt. gosp. Stanisław II RoszkowskiIII – X 1927kierownik II referatupor. piech. Józef Sitarzod X 1927 Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych KRU w latach 1938–1939kierownik I referatu ewidencjikpt. adm. (piech.) Edward Lewińskibył w III 1939kierownik II referatu uzupełnieńpor. adm. (piech.) Ignacy Górskibył w III 1939

Zobacz też Wojskowe Centrum Rekrutacji w Sanoku

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Sanok Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Sanoku