Powiatowa Komenda Uzupełnień Gostyń (PKU Gostyń) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu okręgu..

Historia komendy 10 stycznia 1919 roku głównodowodzący Wojsk Polskich w zaborze pruskim Stanisław Taczak, w celu uzupełnienia oraz przeprowadzenia werbunku do oddziałów wojskowych podzielił Wielkie Księstwo Poznańskie na trzynaście obwodów uzupełniających, a w każdym z nich ustanowił obwodową komendę uzupełniającą (OKU). Wszystkie komendy obwodowe zostały tymczasowo podporządkowane Wydziałowi Ib Sztabu Dowództwa Głównego. Wśród wymienionych obwodów znalazł się Obwód Uzupełniający Rawicz, do którego należały powiaty: Powiat gostyński, koźmiński, krotoszyński i rawickiRozkaz dzienny Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych Polskich w b. zaborze pruskim z 10 stycznia 1919 roku..

31 stycznia 1919 roku generał porucznik Józef Dowbor-Muśnicki polecił sierżantowi sztabowemu Adamczewskiemu objąć czasowo OKU dla powiatów gostyńskiego, koźmińskiego, krotoszyńskiego i rawickiego z tymczasową siedzibą w Krotoszynie. W każdym z powiatów został ustanowiony oficer ewidencyjny, podległy OKU. OKU w Krotoszynie miała uzupełniać oddziały wojskowe w II Okręgu Wojskowym. Zakres działania OKU był tożsamy z zakresem działania niemieckich Bez. Kdo. (Bezirkskommandeur), natomiast zakres działania oficerów ewidencyjnych z zakresem działania niemieckich urzędów meldunkowych Melde-Amt oraz oficerów (Bez.Offz.) i podoficerów ewidencyjnych (Bez. Feldw.).

W pierwszej kolejności OKU miała przeprowadzić werbunek ochotników zgłaszających się do służby w oddziałach wojskowych, sporządzić spis oficerów i aspirantów oraz osób posiadających kwalifikacje do pełnienia służby oficerskiej w Wojsku Polskim, które nie znajdowały się w oddziałach. Chodziło o Polaków – byłych żołnierzy armii niemieckiej posiadających stopnie: zastępcy oficera (Offizierstellvertreters), wicefeldfebla (Vizefeldwebela) lub wicewachmistrza (Vizewachtmeister). Ponadto komenda miała „dbać o wszystkich żołnierzy wyćwiczonych od 20 do 30 roku życia, nieczynnych w obecnej służbie wojskowej” oraz „rekrutów roczników 1900 i 1901 do poboru”. W tym celu OKU oraz oficerowie ewidencyjni mieli otworzyć biura werbunkowe. Obowiązek prowizorycznego obsadzenia urzędów w OKU spoczywał na dowódcy okręgu wojskowego.

W czerwcu 1921 roku PKU Krotoszyn była podporządkowana Dowództwu Okręgu Generalnego „Poznań” i obejmowała swoją właściwością powiaty: gostyński, koźmiński, krotoszyński, leszczyński i rawicki.

15 listopada 1921 roku, w związku z wprowadzeniem podziału kraju na dziesięć okręgów korpusów i wprowadzeniem pokojowej organizacji służby poborowej, dotychczasowa PKU Krotoszyn została przemianowana na Powiatową Komendę Uzupełnień Gostyń z tymczasową siedzibą w Krotoszynie. Komenda była podporządkowana Dowództwu Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu i obejmowała swoją właściwością powiaty: gostyński, koźmiński, krotoszyński i rawicki. Powiat leszczyński został włączony do PKU Kościan. Z dniem 26 maja 1922 roku PKU została przeniesiona z Krotoszyna do Gostynia.

W kwietniu 1925 roku PKU Gostyń nadal podlegała DOK VII w Poznaniu i administrowała powiatami: gostyńskim, koźmińskim, krotoszyńskim i rawickim..

18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej, a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu.

Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej. W skład PKU Gostyń wchodziły trzy referaty: I) referat administracji rezerw, II) referat poborowy i referat inwalidzki. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych.

12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty.

Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU … normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.

Z dniem 10 stycznia 1927 roku PKU Gostyń została zlikwidowana, a jej okręg poborowy włączony do okręgu PKU JarocinDz. Rozk. MSWojsk. Nr 2 z 21 stycznia 1927 roku, poz. 15...

Obsada personalna Poniżej przedstawiono wykaz oficerów zajmujących stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień oraz wykaz osób funkcyjnych (oficerów i urzędników wojskowych) pełniących służbę w PKU Gostyń, z uwzględnieniem najważniejszej zmiany organizacyjnej przeprowadzonej w lutym 1926 roku.

+ KomendanciStopień, imię i nazwiskoOkres pełnienia funkcjiKolejne stanowisko (dalsze losy)sierż. szt. Adamczewskip.o. od 31 I 1919Rozkaz dzienny Nr 27 Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych Polskich w b. zaborze pruskim z 31 stycznia 1919 roku.ppor. Czesław Weissod 19 I 1920mjr piech. Jan Namysł1922 – 1923komendant PKU Jarocinppłk piech. Władysław Liberdo 23 V 1923komendant PKU Bydgoszczppłk sam. Włodzimierz Ossoria-Bukowski30 V 1923 – IV 1924komendant PKU Pszczynamjr piech. Eugeniusz SypniewskiIV 1924 – XI 1926komendant PKU Gniezno

+ Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1923–1925I referentpor. piech. / kpt. kanc. / kpt. piech. Franciszek Winiarski1923 – II 1926kierownik I referatuII referenturzędnik wojsk. XI rangi / por. kanc. Stanisław Czesław Chłodnicki1923 – II 1926kierownik II referatureferent inwalidzkiurzędnik wojsk. XI rangi / por. kanc. Stefan I Markiewicz1923 – II 1926referent inwalidzkioficer instrukcyjnykpt. piech. Adolf Stanisław Szymańskido III 192656 ppoficer ewidencyjny na powiat gostyńskiurzędnik wojsk. XI rangi Aleksander Kiszakiewiczod 1 VI 1923 oficer ewidencyjny na powiat koźmińskiurzędnik wojsk. XI rangi Jan SopińskiIX – 23 X 1923PKU Szamotułyurzędnik wojsk. XI rangi / por. kanc. Henryk Stachowiak29 X 1923 – 15 XII 1925kierownik kancelarii 17 DPoficer ewidencyjny na powiat krotoszyńskipor. kanc. Michał Marian Salukdo XI 1924kreślarz w BŚRWoficer ewidencyjny na powiat rawickipor. / kpt. piech. Stefan Paluch1 VIII 1923 – III 1925referent inwalidzki PKU Szamotuły Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w 1926 rokukierownik I referatu administracji rezerwkpt. kanc. / piech. Franciszek WiniarskiII 1926 – 1 I 192718 ppkierownik II referatu poborowegopor. kanc. Stanisław ChłodnickiII 1926 – 1 I 1927referent inwalidzki w PKU Szamotuły referentpor. kanc. Antoni Mazurkiewiczod II 1926kpt. gosp. Karol Erbendo 1 I 1927kierownik II referatu w PKU Gnieznoreferent inwalidzkipor. kanc. Stefan I MarkiewiczII 1926 – 1 I 1927referent inwalidzki w PKU Ostrów Poznański

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Gostyń Kategoria:Historia Gostynia