Maria Utrata z domu Pacholak, pseudonim Ula (ur. 6 sierpnia 1902 w Kotlinie k. Jarocina, zm. 9 listopada 1987 w Poznaniu) – polska działaczka komunistyczna. Żona Kazimierza.
Życiorys Urodziła się w rodzinie małorolnego chłopa Ignacego Pacholaka i Jadwigi Stysiak. Młodość spędziła w Sławoszewie. Od dzieciństwa wykazywała talent do hafciarstwa. W 1921 roku przeniosła się do Poznania by wykształcić się w zawodzie hafciarki. Na nauki trafiła do Wytwórni Paramentów Kościelnych i Haftów Artystycznych na Alejach Marcinkowskiego. Początkowo związana z klasowymi związkami zawodowymi i Polską Partią Socjalistyczną. Od 1932 roku członkini Polskiego Związku Myśli Wolnej. lewo|mały|Ocalały fragment budynku, w którym mieszkali Utratowie w okresie międzywojennym. W 15. rocznicę Rewolucji Październikowej najpierw uszyła, a później wspólnie z mężem rozwiesiła nad suchym korytem Warty w pobliżu Mostu Chrobrego czerwoną płachtę z napisami "Niech żyje KPP" i "Śmierć burżujom". Po tym wydarzeniu została przyjęta do Komunistycznej Partii Polski i dostała funkcję łączniczki. Mieszkanie Utratów przy ulicy Siennej 7 (dawne osiedle robotnicze na Chwaliszewie) było miejscem narad poznańskich komunistów. W październiku 1936 została skazana na 6 miesięcy pozbawienia wolności za "odgrażanie się Sądowi" podczas rozprawy przeciwko jej mężowi.
W okresie okupacji niemieckiej Kazimierza Utratę aresztowało Gestapo, a później wysłano do obozu w Dachau. Maria początkowo pracowała w warsztacie hafciarskim, a później w Posener Gumiwerke na Starołęce (dzisiejszej fabryce Stomil). Od 1941 działała w konspiracji komunistycznej. Była członkinią Polskiej Partii Robotniczej. W 1944 została aresztowana wspólnie ze Stanisławą Piękniewską (żoną Zygmunta Piękniewskiego) i przewieziona do Domu Żołnierza (poznańskiej siedziby Gestapo), gdzie była torturowana. Później uwięziono ją w obozach Ravensbruck i Genshagen. Po wyzwoleniu powróciła do Poznania.
Po wojnie działała na poziomie lokalnym w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.
Została pochowana w rodzinnym grobie na Cmentarzu Junikowskim.
Życie prywatne W 1928 roku poślubiła Kazimierza Utratę, z którym miała córkę Gabrielę (ur. 1930). Jej zięciem był Leopold Sokołowski, oficer LWP, działacz żydowski.
Odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia PolskiUchwała Rady Państwa z dnia 28 kwietnia 1955 r. o nadaniu odznaczeń państwowych (). – 1955
Przypisy
Bibliografia Tadeusz Świtała: Hafciarka z Chwaliszewa – Maria Utratowa (Ula), [w:] Kronika Miasta Poznania, 4/1962. Kazimierz Utrata: Przez Dom Żołnierza i Fort VII do Dachau, [w:] Kartki robotniczych wspomnień: z życia i walki w Wielkopolsce w latach 1918–1945, Wydawnictwo Poznańskie, 1972 Maria Utrata: Wspomnienia z czasów okupacji, [w:] Zwycięska wiosna: wspomnienia i dokumenty z dziejów walki postępowej i rewolucyjnej młodzieży wielkopolskiej, Wydawnictwo Poznańskie, 1958.
Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Działacze PZPR Kategoria:Ludzie urodzeni w Kotlinie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Pochowani na Cmentarzu na Junikowie Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1919–1939) Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy hafciarze Kategoria:Więźniowie KL Ravensbrück Kategoria:Więźniowie więzienia Gestapo w Domu Żołnierza w Poznaniu Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 1987 Kategoria:Ludzie związani z Chwaliszewem (Poznań) Kategoria:Działacze ruchu robotniczego w Wielkopolsce