mały|Dystrykty Iraku mały|Dystrykty Libanu Kaza (ar.: قضاء, wymowa [qɑˈd̪ˤɑːʔ], trl. qaḍāʾ, trb. kada, l.mnoga: أقضية, wymowa [ˈɑqd̪ˤijɑ], trl. aqḍiya, trb. akdija; osmańskoturecki: kazâ Selçuk Akşin Somel. "Kazâ". The A to Z of the Ottoman Empire. Volume 152 of A to Z Guides. Rowman & Littlefield, 2010. p. 151. ) – jednostka administracyjna dawnego Imperium Osmańskiego. Obecnie kaza jest jednostką podziału administracyjnego w kilku państwach, będących jego sukcesorami. Termin pochodzi z osmańskotureckiego i oznacza "jurysdykcję". Tłumaczy się go jako "dystrykt" (powiat) Suraiya Faroqhi. Approaching Ottoman History: An Introduction to the Sources. Cambridge University Press, 1999. p. 88. , "subdystrykt" (obręb - choć odnosi się on również do nahiji)Donald Quataert. The Ottoman Empire, 1700-1922. 2nd Ed. Volume 34 of New Approaches to European History. Cambridge University Press, 2005. p. 108. lub "okręg sądowy" Eugene L. Rogan. Frontiers of the State in the Late Ottoman Empire: Transjordan, 1850-1921. Volume 12 of Cambridge Middle East Studies. Cambridge University Press, 2002. p. 12. .
Imperium Osmańskie W Imperium Osmańskim kaza była początkowo "obszarem geograficznym, podlegającym prawnej i administracyjnej jurysdykcji kadıego. Wraz z początkiem Tanzimatu w 1839, obowiązki administracyjne kadich zostały przekazane gubernatorom (kajmakom), kadı pełnili zaś odtąd rolę sędziów prawa islamskiego Selçuk Akşin Somel. "Kadı". The A to Z of the Ottoman Empire. Volume 152 of A to Z Guides. Rowman & Littlefield, 2010. p. 144-145. . W okresie Tanzimatu, kaza stała się jednostką administracyjną za sprawą rozporządzenia o utworzeniu wilajetów z 1864 roku, które to było wdrażane w ciągu kolejnej dekady. Nowo utworzona kaza łączyła uprawnienia gubernatora (kajmaka) – wyznaczanego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Gökhan Çetinsaya. The Ottoman Administration of Iraq, 1890-1908. SOAS/Routledge Studies on the Middle East. Routledge, 2006. p. 8-9. , skarbnika oraz sędziego (kadı) w jedną jednostkę administracyjną. Zmiana ta była częścią wysiłków Wysokiej Porty podejmowanych w celu wprowadzenia jednolitej i racjonalnej administracji w całym imperium.
Kaza była częścią sandżaku, w przybliżeniu obejmując tereny miasta wraz z okolicznymi miejscowościami. Podzielona była na nahije (zarządzane przez müdürsów i mütesellimów) i karje (wsie, zarządzane przez muhtarów). Zmiany administracyjne z 1871 roku ustanowiły nahije (nadal zarządzane przez müdürów) jako poziom pośredni pomiędzy kazami i karjami.
Przypisy