Dwór w Przysieku – zabytkowy dwór w Przysieku, wzniesiony w 1739, wchodzący w skład zespołu dworsko-parkowego dawnego folwarku toruńskiego; obecnie siedziba Bursy Akademickiej diecezji toruńskiej im. bł. ks. Jerzego Popiełuszki.
Historia Wieś wzmiankowano od XIV wieku; w 1457 Kazimierz Jagiellończyk nadał Przysiek Toruniowi, a w 1599 magistrat przekazał folwark burmistrzowi Henrykowi Strobandowi. W XVII wieku na terenie folwarku powstały zakłady przemysłowe: browar (1608), gorzelnia (1668) i wiatrak. Obecny dwór wzniesiono w 1739 na miejscu wcześniejszego, murowanego dworu z lat 1597–1601, którego relikty zachowały się w bryle budynku; na przełomie XIX i XX wieku został znacznie przebudowany i rozbudowany. Od 1886 właścicielem był budowniczy Ludwig Neumann, po nim wdowa Adelheid Neumann (od 1905) i jego spadkobiercy; do 1945 dobra pozostawały w rękach rodziny Neumannów. Po II wojnie światowej majątek znacjonalizowano i utworzono w nim Państwowe gospodarstwo rolne, a budynek popadł w ruinę. W latach 2002–2004 dwór odrestaurowała diecezja toruńska.
Architektura Dwór jest budowlą eklektyczną z nielicznymi elementami barokowymi. Jest murowany z cegły i otynkowany, częściowo podpiwniczony; korpus główny założono na planie prostokąta z ryzalitem od frontu, od południa dostawiono skrzydło poprzedzone trzykondygnacyjną wieżą nakrytą dzwonowatym hełmem, a od zachodu drugie skrzydło. Pierwotnie elewacja frontowa była czteroosiowa, z ryzalitem zwieńczonym trójkątnym szczytem z herbem Torunia; po przebudowie stała się siedmioosiowa, z ryzalitem zwieńczonym neorenesansowym szczytem. Kubatura budynku wynosi 3479 m³, a powierzchnia użytkowa 669 m².
Park Dwór otacza park krajobrazowy o powierzchni około 6 hektarów, założony w ostatnich latach XIX wieku, gdy właścicielem majątku został Ludwig Neumann; jego kompozycję oparto na stawach młyńskich i urozmaiconej rzeźbie terenu. Zachowały się elementy małej architektury: fontanna, kamienna ławka i kamienny mostek w południowo-wschodnim narożniku oraz postument z krzyżem poświęcony pamięci rodziny Neumannów. W drzewostanie zinwentaryzowano 38 gatunków drzew i 12 gatunków krzewów; wśród iglastych przeważa sosna pospolita i żywotnik zachodni, a wśród liściastych klon pospolity i jesion wyniosły, przy czym w starodrzewie znajduje się kilkanaście drzew o wymiarach pomnikowych.
Ochrona Dwór wchodzi w skład zespołu dworsko-parkowego w Przysieku, wpisanego do rejestru zabytków 23 kwietnia 1957 pod numerem A/500. W skład zespołu wchodzą także browar, młyn, budynek mieszkalny przy browarze oraz park dworski.
Bursa akademicka Od 2004 w budynku mieści się bursa akademicka prowadzona przez Caritas Diecezji Toruńskiej, przeznaczona dla studentów z niezamożnych rodzin i nosząca imię bł. ks. Jerzego Popiełuszki; rocznie mieszka w niej około 60 osób, a pobyt jest bezpłatny. Bursa dysponuje ponad 20 pokojami, a na jej terenie znajdują się park, boisko i kort tenisowy. Patronat ma charakter honorowy, a relikwie kapłana przechowywane są w pobliskim kościele parafialnym.
Przypisy
Kategoria:Religia w gminie Zławieś Wielka Kategoria:Przysiek (gmina Zławieś Wielka)