Piaskowiec cergowski – piaskowiec (waka lityczna, rzadko arenit lityczny) występujący w jednostkach dukielskiej i śląskiej Karpat Zewnętrznych. Wiek piaskowca cergowskiego to dolny oligocen. Nazwa pochodzi od góry Cergowa w Beskidzie Niskim (na południowy wschód od Dukli), którą m.in. buduje.
Piaskowiec cergowski odsłania się pasem na długości 75 km w Polsce, w województwie podkarpackim. Wydobywany jest w kamieniołomie Komańcza-Jawornik w powiecie sanockim, w gminie Komańcza (od tego miejsca wydobycia nazywany także piaskowcem Komańcza); w Lipowicy w powiecie krośnieńskim, w gminie Dukla oraz w innych miejscach.
Geneza Złoże piaskowców cergowskich to zdiagenezowany podmorski stożek napływowy, który znajdował się w istniejącym od kredy basenie dukielskim. Powstał w środowisku o ograniczonej zawartości tlenu.
Skład mineralogiczny W skład piaskowca cergowskiego wchodzą: kwarc 23–40% okruchy innych skał 24,8–58,4% łyszczyki (głównie muskowit) <11% skalenie <10% sporadycznie także minerały ciężkie, glaukonit, wapienne szczątki organiczne, piryt i inne
Spoiwo dolomitowo-wapnisto-ilaste.
Cechy fizyczne Piaskowiec cergowski jest barwy popielatej z odcieniem niebieskim. Jest jednym z najbardziej wartościowych przemysłowo piaskowców karpackich.
Gęstość 2,52 g/cm³ Nasiąkliwość 0,59% Wytrzymałość na ściskanie 156,2–174,7 MPa Ścieralność na tarczy Boehmego 0,26 cm Mrozoodporność całkowita
Historia Kamieniołom w Komańczy otwarto w 1870. Został zamknięty na przełomie lat 80. i 90. XX w. i ponownie otwarty w 2010.
Kamieniołom Lipowica był eksploatowany od lat 40. XX w. do 1979. Od 1979 skała pozyskiwana jest z kamieniołomu Lipowica II.
Zastosowanie Piaskowiec cergowski stosuje się w budownictwie oraz w drogownictwie jako kruszywo.
Przykłady zastosowania Wybrane budowle, w których wykorzystany był piaskowiec cergowski: osiedle Bliska Wola w Warszawie – elewacja MOSiR w Jaśle kościół Świętego Krzyża w Rzeszowie – deptak przed wejściem głównym stadion MOSiR Krosno - nawierzchnia toru żużlowego
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Skały budowlane Polski Kategoria:Skały paleogenu Kategoria:Geologia Karpat Kategoria:Cergowa Kategoria:Jawornik (powiat sanocki) Kategoria:Lipowica (województwo podkarpackie) Kategoria:Piaskowce