Młyn Czyżyka (nazwa oboczna Skrobacz, ) – część miasta Prudnik, położona na południe od centrum miasta, przy drodze do Trzebiny. Obejmuje obszar dawnego kompleksu młyńskiego.

Nazwa mały|lewo|Młyn Czyżyka (Skrobacz) na mapie z 1988 Nazwą części miasta w języku niemieckim, używaną do 1945, było Zeisigmühle. Nazywana była także Zeiskenmühle. W okresie PRL-u przyjęto nazwę Skrobacz, oznaczającą młyn na małej wodzie. Tę samą nazwę wprowadzono urzędowo w 1949 dla części wsi Trzebina – Skrobacz (dawniej Buschmühle)Rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 2 kwietnia 1949 r. o przywróceniu i ustaleniu nazw miejscowości ().. Młyn Czyżyka był określany jako Skrobacz na powojennych mapach. „Podział administracyjny województwa opolskiego według stanu na dzień 31 sierpnia 1964 r.” wymienił część miasta Prudnik pod nazwą Młyn Czyżyka.

Marek Sitko, autor przewodnika po Górach Opawskich, wprowadził do użycia nazwę Czyżykowy Młyn, będącą polskim tłumaczeniem dawnej niemieckiej nazwy Zeisigmühle. Urzędową nazwą części miasta jest Młyn Czyżyka. Państwowy rejestr nazw geograficznych wymienia Skrobacz jako nazwę oboczną. Współczesne publikacje, jak np. Słownik etymologiczny nazw geograficznych Śląska i Słownik nazw miejscowości diecezji opolskiej w XX i XXI wieku, utożsamiają nazwę Skrobacz wyłącznie z częścią wsi Trzebina.

Geografia mały|lewo|Panorama Gór Opawskich w pobliżu Młyna Czyżyka (2020) Część miasta obejmuje obszar wokół zabytkowego młyna wodnego zwanego Młynem Czyżyka (ul. Sienkiewicza 5). Młyn Czyżyka położony jest na południe od centrum Prudnika, nad rzeką Prudnik, u podnóża wzniesienia zwanego Czyżykową Górą (263 m n.p.m.). Znajduje się na wschód od Lip i na północ od klasztoru franciszkanów w Prudniku-Lesie, przy drodze prowadzącej do Trzebiny.

Część miasta leży na Nizinie Śląskiej, w pobliżu Gór Opawskich. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Młyn Czyżyka znajduje się na pograniczu mikroregionów Obniżenie Prudnickie (318.58.5), Przedgórze Głuchołasko-Prudnickie (332.17.3) i Dolina Prudnika (318.58.4).

Historia Pierwsze informacje o istnieniu Młyna Czyżyka pochodzą z 1714. Wówczas Elisabeth Drescher sprzedała młyn wraz z ziemią swojemu synowi Danielowi. Przy młynie przebiegała młynówka będąca odnogą rzeki Prudnik. W 1769 młyn nabył Johan Joseph Christen. Wzniósł on nowy, murowany, barokowy budynek młyna w 1788. mały|lewo|Zabytkowy młyn z 1788 (2019) Przy młynie znajdował się staw. Z młyna do śródmieścia Prudnika prowadził most nad rzeką Prudnik, który znajdował się na wysokości pałacu w Lipach. Istniała także droga łącząca młyn z zabudowaniami rzeźni w Prudniku. Droga prowadziła przez pola uprawne, współcześnie znajduje się na terenie kompleksu działkowego. Bezpośrednio przy zabudowaniach młyna powstały dwie kładki na młynówce.

Na początku XIX wieku w obszarze części miasta oprócz budynku młyna znajdowały się trzy drewniane budynki o charakterze gospodarczym. Z czasem zostały one zastąpione obiektami murowanymi. W 1839 młyn nabył Ignaz Müller. Kolejni właściciele, rodzina Laufer, rozbudowali młyn w kierunku południowym. W 1905 do barokowej części młyna dostawiono skrzydło mieszkalne. Około roku 1910 młyn zakończył działalność, a jego obiekt został przebudowany. mały|Zeisig M w granicach administracyjnych Prudnika na mapie z 1880 Most nad rzeką Prudnik, łączący Młyn Czyżyka ze śródmieściem, przestał istnieć po 1930, przypuszczalnie zniszczony przez powódź. Właścicielem młyna w latach 30. i 40. XX wieku był Josef Wyrwich – powstaniec śląski, uczestnik bitwy o Górę Świętej Anny. W nocy z 22 na 23 marca 1945 roku w pobliżu Młyna Czyżyka żołnierze Armii Czerwonej zabili dwóch zakonników pobliskiego klasztoru: Jerzego Simona i Wojciecha Mrosika. . mały|upright|Młyn (1978) Josef Wyrwich miał dwóch synów: Józefa i Herberta. 29 lipca 1953 do Młyna Czyżyka przybył Henryk Koj – pochodzący z Łowkowic szpieg Organisation Gehlen, który działał w Prudniku i poszukiwał chętnych do współpracy. Wyrwichowie nie zgodzili się na współpracę ze szpiegiem. Pod koniec września lub na początku października 1954 Wyrwichowie zostali wysiedleni z Młyna Czyżyka przez Urząd Bezpieczeństwa „z powodu bliskości granicy”. Gospodarstwo zostało zajęte przez wojsko, które pilnowało przetrzymywanego w pobliskim klasztorze franciszkanów prymasa Stefana Wyszyńskiego. Rodzina Wyrwichów wróciła do Młyna Czyżyka w 1956.

Dwie kładki nad młynówką zostały zlikwidowane. Staw przy młynie osuszono, a młynówka została zasypana. Po śmierci Josefa Wyrwicha gospodarstwo przejął jego syn Józef. Dawny młyn pozostał własnością prywatną.

Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest: młyn wodny, ul. Sienkiewicza 5, 1788

Gospodarka mały|lewo|Rzeka Prudnik i pola uprawne w sąsiedztwie Młyna Czyżyka (2018) Od XVIII wieku w Młynie Czyżyka funkcjonował młyn wodny przy rowie młyńskim doprowadzonym do pobliskiej rzeki Prudnik. Około 1910 młyn zakończył działalność i został przebudowany. Od tej pory kompleks młyński funkcjonował jako gospodarstwo rolne. Gospodarstwo pozostało własnością prywatną.

Religia mały|upright|Rzeźba św. Floriana (2020) Jako mieszkańcy ul. Sienkiewicza, katolicy z Młyna Czyżyka należą do parafii św. Michała Archanioła w Prudniku (dekanat Prudnik). Na elewacji dawnego młyna umieszczona została rzeźba św. Floriana.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Dzielnice i osiedla Prudnika