Kandefer, dawniej Kaymedfel – polskie nazwisko pochodzenia niemieckiego. Przybyło na ziemie polskie, na Podkarpacie, najprawdopodobniej wraz z kolonizacją niemiecką w 1355 roku. Najdawniejszą znaną osobą noszącą to nazwisko był Jan Kaymedfel żyjący 1492 roku. W 2018 roku w Polsce żyło 725 osób o tym nazwisku, najwięcej w Iwoniczu, z którego wywodzą się wszyscy polscy Kandeferowie. Poza Polską funkcjonuje wiele kombinacji używanych przez emigrantów, np. Condepher w USA. Etymologia nazwiska nie jest znana. .
Historia Pierwsze osoby o nazwisku Kaymedfel przybywają do Iwonicza najprawdopodobniej z Saksonii w połowie XIV wieku wraz z falą kolonizacji niemieckiej. Kaymedfelowie (a później Kandeferowie) przynależą zatem etnicznie do Niemców Karpat polskich, potocznie zwanych Głuchoniemcami.
O niemieckich kolonistach pisali szesnastowieczni i siedemnastowieczni historycy. W roku 1582 pisał o nich kronikarz Maciej Stryjkowski:Najdawniejszym udokumentowanym przedstawicielem nazwiska jest Jan Kaymedfel, wspomniany w aktach grodzkich i ziemskich z 1492 r.
Nazwisko jest również wspomniane w księdze metrykalnej Parafii w Budzanowie (dziś Ukraina) w 1710 r. Jest to akt urodzenia Wojciecha Kandefera znajdujący się w Archiwum Głównym Akt Dawnych. Osoby noszące to nazwisko, m.in. Maria Kandefer (ur. 1891 r.) i Janina Kandefer (ur. 1931 r.) były w czasach stalinowskich ofiarami sowieckiego terroru politycznego.
Etymologia nazwiska Ustalenie etymologii słowa "Kandefer" oraz jego formy pierwotnej "Kaymedfel" jest niezwykle trudne, tak samo jak w przypadku pozostałych nazwisk głuchoniemieckich. Oba wyrazy nie występują w piśmiennictwie onomastycznym. Prof. dr hab. Norbert Morciniec wiąże nazwisko ze słowem kandel oznaczającym w średniowiecznym języku niemieckim konewkę. Tym samym słowo "Kandefer" ma być zniekształceniem średnio-wysoko-niemieckiego słowa kandeler oznaczającego konwisarza. Powyższa próba wyjaśnienia pochodzenia nazwiska opiera się jednak na jego późniejszej formie. Stara forma prawdopodobnie ma związek ze średniowiecznym niemieckim słowem kaym, oznaczającym rozbudowaną pruską zagrodę, odpowiednik polskiego dworu. Biorąc pod uwagę powyższe rozbieżności, trudno z dużą pewnością ocenić pochodzenie i znaczenie nazwiska Kandefer.
Odniesienia w kulturze Nazwiska ludności iwonickiej były tematem bożonarodzeniowej pieśni ludowej, którą w dziele Opis powiatu krośnieńskiego pod względem geograficzno-historycznym przytoczył w 1898 roku Władysław Sarna.
Znane osoby o nazwisku Kandefer Joanna Frydrych z domu Kandefer (ur. 1978) – polityk, ekonomistka, posłanka na Sejm RP VIII i IX kadencji Władysław Kandefer (1921-2016) – artysta rzeźbiarz i malarz dr Władysław Andrzej Kandefer (1939-2005) – polityk, prawnik, ekonomista, poseł na Sejm PRL VIII kadencji ks. prałat dr Piotr Kandefer – prezbiter rzymskokatolicki, były prefekt Seminarium Duchownego w Przemyślu, proboszcz Parafii św. Mikołaja w Pruchniku ks. Maciej Kandefer – prezbiter rzymskokatolicki, proboszcz Parafii pw. św. Jana Sebastiana Biskupa w Przemyślu Marcin Kandefer – były rzecznik Prezydenta Krakowa dr Krzysztof Kandefer - rektor Wyższej Szkoły Bankowej w Warszawie Józef Kandefer - polski artysta rzeźbiarz Martyna Kandefer-Szerszeń - polska biolożka specjalizująca się w wirusologii i immunologii Maciej Kandefer - polski akordeonista Teofil Kandefer - polski lekarz i wojskowy prof. Stanisław Kandefer - nauczyciel akademicki Politechniki Krakowskiej
Zobacz też Głuchoniemcy Gucwa
Przypisy
Kategoria:Polskie nazwiska