Robert Francis Vaughn (ur. 22 listopada 1932 w Nowym Jorku, zm. 11 listopada 2016 w Ridgefield w stanie Connecticut) – amerykański aktor filmowy, teatralny, telewizyjny, radiowy i głosowy, także reżyser telewizyjny (Sierżant Anderson, Obrońcy).

27 lipca 1998 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6633 Hollywood Boulevard.

Życiorys Wczesne lata Urodził się w Nowym Jorku jako syn Marcelli Frances (z domu Gaudel), aktorki teatralnej, i Geralda Waltera Vaughna, aktora radiowego. Jego rodzina była pochodzenia francuskiego, niemieckiego, irlandzkiego i walijskiego. Jego rodzice rozwiedli się, a Vaughn mieszkał z dziadkami w Minneapolis, podczas gdy jego matka podróżowała i występowała.

Po ukończeniu North High School w Minneapolis zapisał się na studia dziennikarskie na Uniwersytet Minnesoty. Jednak po roku zrezygnował i przeprowadził się z matką do Los Angeles. Studiował w Los Angeles City College, a następnie przeniósł się do Los Angeles State College of Applied Arts and Sciences, uzyskując tytuł magistra sztuk teatralnych. Po ukończeniu college’u Vaughn został powołany do wojska, służąc jako sierżant musztry. W 1970 uzyskał tytuł doktora w komunikacji z Uniwersytetu Południowej Kalifornii. W 1972 opublikował swoją rozprawę doktorską jako książkę Tylko ofiary: studium czarnej listy show-biznesu (Only Victims: A Study of Show Business Blacklisting).

Kariera

W 1955 wystąpił na scenie Pilgrimage Theater w Hollywood jako Judasz Iskariota w sztuce Johna Fletchera The Pilgrim. Zadebiutował w telewizji 21 listopada 1955 w odcinku Czarny piątek (Black Friday) serialu medycznego NBC Medic jako dr Charles A. Leale z Richardem Boone. W biblijnym filmie Cecila B. DeMille’a Dziesięcioro przykazań (1956) pojawił się jako bałwochwalca złotego cielca, widoczny również w scenie w rydwanie za rydwanem Yula Brynnera. W seryjnym westernie CBS Gunsmoke gościł w dwóch odcinkach - Cooter (1956) jako dzieciak i Romeo (1957) jako Andy Bowers u boku Barbary Eden. Za kreację weterana wojennego Chestera A. Gwynna w filmie Młodzi Filadelfijczycy (1959) otrzymał w 1960 jedyną w karierze nominację do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego i Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego.

W 1964 grał tytułowego duńskiego księcia w Hamlecie na scenie Pasadena Playhouse w Pasadenie. Rozpoznawalność przyniosła mu rola uprzejmego szpiega Napoleona Solo w serialu NBC Człowiek z UNCLE (1964–1968) i bogatego detektywa Harry’ego Rule w serialu Obrońcy (1972–1974). Jako Frank Flaherty w miniserialu ABC Waszyngton za zamkniętymi drzwiemi (Washington: Behind Closed Doors, 1977) otrzymał nagrodę Emmy dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu dramatycznym.

Jego role telewizyjne obejmują postać generała Hunta Stockwella w ostatnich 13 odcinkach serialu NBC Drużyna A (1986-1987), szulera Alberta Strollera w brytyjskim serialu kryminalnym BBC One Przekręt (2004–2012), z wyjątkiem jednego z 48 odcinków, i Miltona Fanshawa w operze mydlanej ITV Coronation Street (2012).

Stworzył szereg pamiętnych ról drugoplanowych, w tym cichego i płochliwego bandytę Lee w westernie Johna Sturgesa Siedmiu wspaniałych (1960), bogatego i wpływowego senatora USA Waltera Chalmersa z podejrzanymi powiązaniami z mafią w sensacyjnym dramacie kryminalnym Petera Yatesa Bullitt (1968), majora Paula Kruegera w dramacie wojennym Johna Guillermina Most na Renie (1969), senatora USA Gary’ego Parkera w dramacie katastroficznym Johna Guillermina Płonący wieżowiec (1974), Rossa Webstera w przygodowej komedii fantastycznonaukowej Richarda Lestera Superman III (1983) czy generała Woodbridge w sensacyjnym dramacie przygodowym Menahema Golana Oddział Delta (1986). Użyczył głosu jako komputerowy czarny charakter Prometeusz IV w horrorze fantastycznonaukowym Diabelskie nasienie (1977). W sumie zagrał w ponad 100 filmach, jednak wiele z nich to mało znane filmy telewizyjne lub nieudane produkcje tzw. klasy B.

Grał na Broadwayu jako Andrew Makepiece Ladd III w A.R. Gurneya Love Letters (1990) z Polly Bergen i w produkcji off-broadwayowskiej The Exonerated (2002). Ponadto występował gościnnie w serialach telewizyjnych, m.in.: Zorro, Bonanza, Statek miłości, Columbo, Diagnoza morderstwo, Napisała: Morderstwo, Pomoc domowa i Prawo i porządek.

Zmarł na 11 dni przed 84. urodzinami w swoim domu w Ridgefield w stanie Connecticut, w następstwie ostrej odmiany białaczki.

Filmografia Filmy: mały|Robert Vaughn (2009)

Seriale TV: Gunsmoke (1955–75) jako Andy Bowers/Kid (gościnnie; 1956 i 1957) Alfred Hitchcock przedstawia (1955–65) jako Art (gościnnie, 1959) Zorro (1957–59) jako Miguel Roverto (gościnnie, 1959) Bonanza (1959–73) jako Luke Martin (gościnnie, 1962) Nietykalni (1959–63) jako Charlie Argos (gościnnie, 1963) The Man from U.N.C.L.E. (1964–68) jako Napoleon Solo Sierżant Anderson (1974–78) jako Andrew Simms/Lou Malik (gościnnie; 1975 i 1976) Columbo jako Hayden Danziger w odc. Wzburzone wody z 1975 oraz jako Charles „Charlie” Clayw odc. Ostatni toast za Komandora z 1976 Waszyngton za zamkniętymi drzwiami (1977) jako Frank Flaherty Hawaii Five-O (1968–80) jako Sebastian Rolande (gościnnie, 1979) Statek miłości (1977–86) jako Charlie Paris (gościnnie, 1981) Napisała: Morderstwo (1984–96) jako Gideon Armstrong/Edwin Chancellor/Charles Winthrop (gościnnie; 1985, 1989 i 1992) Drużyna A (1983–87) jako gen. Hunt Stockwell Legendy Kung Fu (1993–97) jako Rykker (gościnnie, 1993) Prawo Burke’a (1994–95) jako William Shane (gościnnie, 1995) Diagnoza morderstwo (1993–2001) jako Bill Stratton/Alexander Drake (gościnnie; 1996 i 1997) Pomoc domowa (1993–99) jako James Sheffield, ojciec Maxwella (gościnnie; w 2 odcinkach z 1996 i 1998) Strażnik Teksasu (1993–2001) jako dr Stewart Rizor (gościnnie, 1996) Siedmiu wspaniałych (1998–2000) jako sędzia Oren Travis Prawo i porządek (1990–2010) jako Carl Anderton (gościnnie; w 3 odcinkach w 1997 i 1998) Prawo i porządek: sekcja specjalna (od 1999) jako Tate Speer/Walter Briggs (gościnnie; 2006 i 2015) Mała Brytania w Ameryce (2008) jako Paul Getty II (gościnnie) Przekręt (2004–12) jako Albert Stroller Coronation Street (od 1960) jako Milton Fanshaw (w 13 odcinkach z 2012)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci University of Southern California Kategoria:Amerykanie pochodzenia francuskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia irlandzkiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia niemieckiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia walijskiego Kategoria:Amerykańscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Amerykańscy aktorzy dubbingowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy radiowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy reżyserzy telewizyjni Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Pisarze anglojęzyczni Kategoria:Urodzeni w 1932 Kategoria:Zmarli w 2016