Order domowy lub order dynastyczny (order: łac. – zakon) – takie rycerskie organizacje (ordery) były pierwotnie ustanawiane jako zakony rycerskie podległe suwerenowi panującemu w danym kraju. Znakiem przynależności do Zakonu-Orderu Domowego były insygnia w formie orderów, płaszcze rycerskie, miecze itp. Do orderu domowego należeli zwykle członkowie rodziny władcy, jego najbliżsi przyjaciele czy zasłużeni dworzanie.
Charakterystyka Charakterystyczną cechą orderów domowych było uzyskiwanie ich przez książąt krwi nie poprzez nadanie, lecz poprzez urodzenie. Na wielu dworach królewskich istniał zwyczaj wkładania do kołyski świeżo narodzonego męskiego potomka insygniów orderu domowego. Nie dotyczyło to na ogół księżniczek, dla których ustanawiane były osobne damskie ordery domowe, przekazywane w dniu 16. lub 18. urodzin.
Najstarsze ordery domowe są jednoklasowe. Należą do nich np. Order Podwiązki, Order Złotego Runa, Order Słonia, Order Królewski Serafinów, Order Orła Czarnego, Order Świętego Andrzeja.
Prawie wszystkie ordery domowe uzyskały z biegiem czasu charakter najwyższych państwowych odznaczeń za zasługi i odznaczeń dla cudzoziemskich głów państw.
Po upadku wielu monarchii na świecie ordery domowe zdetronizowanych dynastii nadal funkcjonują jako odznaczenia nadawane przez głowy tych rodów.
Aktualne ordery monarchów panujących Królestwo Wielkiej Brytanii Order Podwiązki Order Ostu Order Wiktoriański Order Zasługi Królestwo Danii Order Słonia Order Danebroga
Królestwo Niderlandów Order Domowy Orański Order Domowy Nassauski Lwa Złotego
Królestwo Hiszpanii Order Złotego Runa
Aktualne ordery dynastii niepanujących Domy cesarskie Cesarstwo Austrii, dynastia Habsburg-Lotaryńska Order Złotego Runa Order Gwiaździstego Krzyża
Cesarstwo Brazylii, dynastia Orlean-Braganza Order Piotra I Order Róży
Cesarstwo Niemieckie, dynastia Hohenzollernów Order Orła Czarnego Order Królewski Hohenzollernów Order Luizy
Cesarstwo Rosyjskie, dynastia Romanowów Order Świętego Andrzeja Order Świętej Katarzyny Męczennicy Order Świętego Aleksandra Newskiego Order Świętej Anny Order Świętego Jerzego Order Świętego Włodzimierza Order Orła Białego Order Świętego Stanisława
Domy królewskie Królestwo Albanii, dynastia Zogu Order Wierności Order Skanderbega
Królestwo Bawarii, dynastia Wittelsbachów Order Świętego Huberta Order Świętego Jerzego Order Teresy
Królestwo Bułgarii, dynastia Koburgów Order Świętego Aleksandra Order Krzyża Czerwonego Order Świętych Cyryla i Metodego
Królestwo Czarnogóry, dynastia Petrowiciów-Niegoszów Order Daniły I Order Świętego Piotra Order Petrowiciów-Niegoszów
Królestwo Francji, dynastia Burbonów Order Ducha Świętego Order Świętego Michała Order Świętego Ludwika
Królestwo Grecji, dynastia oldenburska Order Zbawiciela Order Świętych Jerzego i Konstantyna Order Świętych Olgi i Zofii Order Jerzego I
Królestwo Hanoweru, dynastia Welfów Order Gwelfów Order Świętego Jerzego
Królestwo Jugosławii, dynastia Karadziordziewiciów Order Świętego Księcia Łazarza Order Orła Białego Order Świętego Sawy Order Gwiazdy Jerzego Czarnego Order Korony Jugosłowiańskiej
Królestwo Obojga Sycylii, dynastia Burbonów Sycylijskich Order Konstantyński Świętego Jerzego Order Świętego Januarego
Królestwo Portugalii, dynastia Braganza Order Świętej Elżbiety Order Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny z Vila Viçosa Order Skrzydła Świętego Michała
Królestwo Rumunii, dynastia Hohenzollern-Sigmaringen Order Korony Rumunii Order Karola I Order Michała Walecznego
Królestwo Saksonii, dynastia Wettynów – linia albertyńska Order Domowy Korony Rucianej Order Sidonii Order Świętego Henryka
Królestwo Wirtembergii, dynastia Wirtembergów Order Korony Wirtemberskiej Order Olgi
Królestwo Włoch, dynastia sabaudzka Order Annuncjaty Order Świętych Maurycego i Łazarza Order Sabaudzki Cywilny
Domy wielkoksiążęce Wielkie Księstwo Badenii, dynastia Zeryngen Order Wierności
Wielkie Księstwo Hesji, dynastia lotaryńsko-brabancka Order Lwa Złotego
Wielkie Księstwo Oldenburga, dynastia oldenburska Order Domowy i Zasługi Księcia Piotra Fryderyka Ludwika
Wielkie Księstwo Saksonii-Weimar-Eisenach, dynastia Wettynów – linia ernestyńska Order Sokoła Białego
Wielkie Księstwo Toskanii Order Świętego Józefa Order Świętego Stefana
Domy książęce Księstwo Anhalt, dynastia askańska Order Alberta Niedźwiedzia
Księstwo Brunszwiku, dynastia hanowerska Order Henryka Lwa
Księstwo Hohenzollern-Sigmaringen, dynastia Hohenzollern-Sigmaringen Order Hohenzollernów
Księstwo Lippe, dynastia Lippe Order Lippeński
Księstwo Schaumburg-Lippe, dynastia Lippe Order Schaumburg-Lippeński
Księstwo Parmy, dynastia Burbon-Parma Order Konstantyński Świętego Jerzego
Księstwo Reuss, dynastia Reuss Krzyż Honorowy Reusski
Księstwo Saksonia-Altenburg, dynastia Wettynów – linia ernestyńska Księstwo Saksonia-Coburg-Gotha, dynastia Wettynów – linia ernestyńska Księstwo Saksonia-Meiningen, dynastia Wettynów – linia ernestyńska Order Ernestyński
Księstwo Waldeck, dynastia Waldeck Order Waldeck
Pozostałe dynastia Hohenlohe-Waldenburg-Schillingfurst Order Feniksa
dynastia Isenburg-Birstein Order „pour mes amis”
dynastia Thurn und Taxis Order Wieży i Borsuka
Wygasłe ordery domowe Wielkie Księstwo Meklemburgii-Schwerin Order Korony Wendyjskiej w 2001
Szwarcburg Krzyż Honorowy (Szwarcburg) w 1971
Przypisy
Bibliografia Arnhard Graf Klenau, Europäische Orden ab 1700, München 1978 Václav Meřička, Book of Orders and Decorations, Praha 1976 Register of orders of chivalry. Report of the International Commission for Orders of Chivalry.
Kategoria:Falerystyka