Bhuszan (Bhūṣan, hindi: भूषन, bradź: भूषण) (1613-1715) – tworzący w języku bradź poeta nurtu riti (rīti) tradycji literackiej języka hindi lub okresu riti (rīti-kāl), znany tradycji historycznoliterackiej również jako Bhuszan Tripathi (Bhūṣan Tripāṭhī, hindi: भूषन त्रिपाठी), ur. w koło Kanpuru w rodzie (kula) Tripathi (Tripāṭhī) linii (gotra) Kasjap (Kasyap). Jego ojcem był Ratnakar (Ratnākar) lub Ratinath (Ratināth). Przyjmuje się, że jego braćmi byli Ćintamani i Matiram, rzadziej: Nilkanth, poeci tworzący w ramach tego samego nurtu. Bhuszan przynależał do dworskiej kultury literackiej języka bradź o zasięgu ponadregionalnym. Jego patronem był wódz maracki Śiwadźi Bhosle, a wcześniej prawdopodobnie także król Rudraśah z rodu Solanki oraz król Ćhatrasal z rodu Bundelów. Bhuszanowi przypisuje się sześć utworów poetyckich.
Twórczość Bhuszanowi przypisuje się sześć utworów poetyckich: Klejnot króla Śiwadźiego (Śivrājbhūṣaṇ), Pięćdziesiąt dwie strofy o Śiwadźim (Śivābāvanī), Dziesięć strof o Ćhatrasalu (Chatrasāldaśak), Bhūṣaṇ-hajārā, Bhūṣaṇ-ullās i Dūṣaṇ-ullās. Pięćdziesiąt dwie strofy o Śiwadźim (Śivābāvanī) oraz Dziesięć strof o Ćhatrasalu (Chatrasāldaśak) stanowią prawdopodobnie późniejsze redaktorskie kompilacje strof pozyskanych z tradycji ustnej, a utwory Bhūṣaṇ-hajārā, Bhūṣaṇ-ullās i Dūṣaṇ-ullās uważa się za zaginione. Do twórczości Bhuszana zalicza się także tzw. strofy niepowiązane (sphuṭ kāvya) pozyskane z tradycji ustnej oraz z manuskryptów zbiorowych. Inny poemat, Światło figury poetyckiej (Alaṅkār-prakāś) przypisywany niekiedy Bhuszanowi uznaje się za dzieło Murlidhara (Murlīdhar), który posłużył się w tym utworze pseudonimem literackim Bhuszan.
Poemat Klejnot króla Śiwadźiego (Śivrājbhūṣaṇ) jest poematem z gatunku ritigranth (rītigranth), którego część konstytutywna oparta jest na występujących naprzemiennie definicjach figur poetyckich i przykładach ich zastosowania, tzw. ilustracjach. Klejnot króla Śiwadźiego dostępny jest w postaci licznych wydań oraz kilku manuskryptów przechowywanych w indyjskich archiwach. Został skomponowany w 1673 r. na zamówienie wodza marackiego Śiwadźiego Bhosle przed jego królewską konsekracją w 1674 r. Poemat w zależności źródła liczy od 347 do 383 strof i składa się z czterech części początkowych oraz części konstytutywnej dla gatunku ritigranth, liczącej od 318 do 353 strof. Części początkowe to: 1) formuła otwarcia zawierająca inwokacje do trzech bóstw, 2) opis rodowodu królewskiego zawierający genealogię Śiwadźiego, 3) opis miasta – nowej stolicy Śiwadźiego oraz 4) opis rodowodu poety Bhuszana. W pozostałej i najdłuższej części poematu każda z definicji figur poetyckich, wzorowanych na dziełach sanskryckich teoretyków literatury, poprzedza od jednej do trzech ilustracji stanowiących przykłady zastosowania figur. Na ilustracje składają się poetyckie obrazy politycznych i militarnych dokonań Śiwadźiego oraz jego cech świadczących o zdolności do pełnienia funkcji władcy. Cechy te są zasadniczo zgodne z tradycyjnymi, tj. znanymi z innych dworskich tradycji literackich subkontynentu indyjskiego, obrazami królewskości (rājādharma). Uznaje się, że poemat Klejnot króla Śiwadźiego, jako przykład literatury kunsztownej, adresowany był do odbiorcy elitarnego, wykształconego, najczęściej reprezentanta środowisk dworskich – dworu imperium Wielkich Mogołów oraz powiązanych z nim ściśle na arenie geopolitycznej rozlicznych dworów regionalnych, zwłaszcza północnej części subkontynentu indyjskiego.
Przypisy
Bibliografia Piotr Borek, Zapis przeszłości w Indiach. Dworska kultura literacka języka bradź, Kraków, Księgarnia Akademicka, 2019. Piotr Borek, Poezja jako forma zapisu historii w Indiach przedkolonialnych. Expositio rerum gestarum w traktacie o metodzie, „Przegląd Orientalistyczny”, 1-2, s. 3–17, 2017. Piotr Borek, Deification in a Secular Text. On Some Functions of Religious Content in Bhūṣaṇ's Śivrājbhūṣaṇ (1673 AD), w: Danuta Stasik (red.) Polish Contributions to South Asian Studies, Warszawa, 2017. Piotr Borek, Recognition through Traditional Values. A Literary Representation of dāna as an Essential Way of Boosting Royal Worthiness, „Cracow Indological Studies”, vol. XVIII, s. 211–239, 2016. Piotr Borek, The Reliable Poem. A 17th-century Hindi Poet in his Words, „Cracow Indological Studies”, vol. XVII, s. 29–48, 2015. Allison Busch, Poetry of Kings. The Classical Hindi Literature of Mughal India, Oxford University Press, 2011.
Kategoria:Indyjscy poeci Kategoria:Pisarze języka bradź Kategoria:Indyjscy poeci XVII wieku Kategoria:Poeci XVIII wieku