thumb|Cyrtanthus ventricosus thumb|Cyrtanthus flanaganii Wallota (Cyrtanthus W. Aiton) – rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych. Obejmuje 55–59 gatunków. Rośliny te występują w południowej i środkowo-wschodniej Afryce, na północy sięgając po Sudan. Rosną na klifach, skałach, kamienistych lub trawiastych stokach, także w zaroślach. Zakwitają zwykle tuż po pożarach – jest ono prowokowane przez dym (po angielsku zwane są fire-lilies – ognistymi liliami). Kilka gatunków uprawianych jest jako rośliny ozdobne, zwłaszcza C. ventricosus, C. elatus, C. mackenii. W klimacie chłodniejszym bywają uprawiane jako rośliny doniczkowe, nadają się także na długotrwałe kwiaty cięte.
Morfologia thumb|Cyrtanthus elatus Pokrój Byliny, których dęte (puste w środku) pędy kwiatonośne osiągają do 60 cm wysokości i wyrastają z cebuli. Liście Płaskie, czasem mięsiste, równowąskie, zawsze tylko odziomkowe, o długości do 60 cm. Kwiaty Efektowne – pachnące i jaskrawo zabarwione, zwisają zebrane w baldachach, czasem są pojedyncze. Okwiat w kolorze czerwonym, różowym, pomarańczowym, żółtym, zielonym lub białym składa się z 6 listków o podobnej długości w dole zrośniętych, czasem na dłuższym odcinku tworząc rurkę, często wygiętą. Pręcików jest 6, krótszych lub dłuższych od okwiatu. Zalążnia dolna powstaje z trzech owocolistków. W każdej z komór rozwijają się liczne zalążki. Pojedyncza szyjka słupka jest prosta lub wygięta, rzadko z trzema rozgałęzieniami na końcu. Owoce Torebki z licznymi, czarnymi, płaskimi i oskrzydlonymi nasionami.
Systematyka thumb|Cyrtanthus loddigesianus Pozycja systematyczna Rodzaj z plemienia Cyrtantheae, podrodziny amarylkowych Amaryllidoideae z rodziny amarylkowatych Amaryllidaceae. W przeszłości w różnych systemach klasyfikowany był w szeroko ujmowanej rodzinie liliowatych. Rodzaj obejmuje gatunki dawniej wyodrębniane w osobne rodzaje Anoiganthus i Vallota. Gatunki z tego rodzaju łatwo tworzą mieszańce i w ofercie handlowej zamiast nazw gatunkowych w użyciu często określa się przedstawicieli tylko według koloru kwiatów.
Wykaz gatunków Cyrtanthus angustifolius (L.f.) Aiton Cyrtanthus attenuatus R.A.Dyer Cyrtanthus aureolinus Snijman Cyrtanthus bicolor R.A.Dyer Cyrtanthus brachyscyphus Baker Cyrtanthus brachysiphon Hilliard & B.L.Burtt Cyrtanthus breviflorus Harv. Cyrtanthus carneus Lindl. Cyrtanthus clavatus (L'Hér.) R.A.Dyer Cyrtanthus collinus Ker Gawl. Cyrtanthus contractus N.E.Br. Cyrtanthus debilis Snijman Cyrtanthus elatus (Jacq.) Traub – wallota purpurowa Cyrtanthus epiphyticus J.M.Wood Cyrtanthus erubescens Killick Cyrtanthus eucallus R.A.Dyer Cyrtanthus falcatus R.A.Dyer Cyrtanthus fergusoniae L.Bolus Cyrtanthus flammosus Snijman & Van Jaarsv. Cyrtanthus flanaganii Baker Cyrtanthus flavus Barnes Cyrtanthus galpinii Baker Cyrtanthus guthrieae L.Bolus Cyrtanthus helictus Lehm. Cyrtanthus herrei (F.M.Leight.) R.A.Dyer Cyrtanthus huttonii Baker Cyrtanthus inaequalis O'Brien Cyrtanthus junodii Beauverd Cyrtanthus labiatus R.A.Dyer Cyrtanthus leptosiphon Snijman Cyrtanthus leucanthus Schltr. Cyrtanthus loddigesianus (Herb.) R.A.Dyer Cyrtanthus macmasteri Snijman Cyrtanthus macowanii Baker Cyrtanthus mckenii Hook.f. Cyrtanthus montanus R.A.Dyer Cyrtanthus novus-annus Snijman Cyrtanthus nutans R.A.Dyer Cyrtanthus obliquus (L.f.) Aiton Cyrtanthus obrienii Baker Cyrtanthus ochroleucus (Herb.) Burch. ex Steud. Cyrtanthus odorus Ker Gawl. Cyrtanthus pondoensis van Jaarsv. Cyrtanthus rhodesianus Rendle Cyrtanthus rhododactylus Stapf Cyrtanthus rotundilobus N.E.Br. Cyrtanthus sanguineus (Lindl.) Walp. Cyrtanthus smithiae Watt ex Harv. Cyrtanthus spiralis Burch. ex Ker Gawl. Cyrtanthus staadensis Schönland Cyrtanthus stenanthus Baker Cyrtanthus striatus Herb. Cyrtanthus suaveolens Schönland Cyrtanthus taitii G.D.Duncan Cyrtanthus thorncroftii C.H.Wright Cyrtanthus tuckii Baker Cyrtanthus ventricosus Willd. Cyrtanthus wellandii Snijman Cyrtanthus welwitschii Hiern ex Baker
Przypisy
Kategoria:Amarylkowate