Julian Kawalec (ur. 11 października 1916 we Wrzawach, zm. 30 września 2014 w Krakowie) – polski prozaik, publicysta i poeta, członek Rady Krajowej PRON w 1983 rokuDziennik Polski, r. XXXIX, nr 90 (11906), Kraków 9 maja 1983 roku, s. 2..
Życiorys Urodził się we wsi Wrzawy niedaleko Sandomierza, w rodzinie małorolnych chłopów Józefa i Stanisławy z domu Bobek. Po ukończeniu pięciu klas wiejskiej szkoły powszechnej rozpoczął naukę w ośmioklasowym Gimnazjum Humanistycznym w Sandomierzu. Było to możliwe dzięki ogromnemu wysiłkowi rodziców oraz tzw. świadectwu ubóstwa, które uprawniało do zniżek w opłatach za naukę. W 1935, po zdaniu matury, rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W czasie nauki utrzymywał się, udzielając korepetycji z języka łacińskiego i niemieckiego. Związał się z ruchem ludowym. Należał do Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej – PAML. W 1938 roku był członkiem zarządu tej organizacji.
Wojna zmusiła go do przerwania studiów. W czasie okupacji przebywał w rodzinnych stronach. Współpracował z ruchem oporu, organizował tajne nauczanie. Poszukiwany przez gestapo musiał się ukrywać.
Po wyzwoleniu terenów na wschód od Wisły, jesienią 1944 został skierowany przez kolegów z organizacji „Wieś” do pracy w Polskiej Agencji Prasowej „Pol-Pres” w Lublinie, gdzie pełnił funkcję korespondenta wojennego.
Jesienią 1945 wrócił do Krakowa z zamiarem kontynuowania przerwanych studiów. W 1946 rozpoczął pracę dziennikarską w prasie krakowskiej, a następnie w Polskim Radiu. Ukończył studia, uzyskując absolutorium na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Pracę literacką rozpoczął tomikiem opowiadań Ścieżki wśród ulic (z ilustracjami Józefa Wilkonia; Państwowe Wydawnictwo Literatury Dziecięcej „Nasza Księgarnia”, Warszawa 1957). Wydał 22 książki, zbiory opowiadań oraz dwa tomiki poezji. Przetłumaczono je na ponad 20 języków. Najwięcej tłumaczeń miały powieści: Ziemi przypisany, W słońcu, Tańczący jastrząb, Wezwanie, Przepłyniesz rzekę, Szara aureola. W powieści biograficznej W gąszczu bram zamieścił m.in. wspomnienia z okresu nauki w sandomierskim Gimnazjum. W 1999 wydał Harfę Gorców. Na podstawie powieści powstały filmy, sztuki teatralne i liczne słuchowiska radiowe.
Należał do Związku Literatów Polskich (od roku 1960) oraz międzynarodowej organizacji pisarzy PEN-Club i Stowarzyszenia Kultury Europejskiej (SEC). W latach 1986–1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego.
Zmarł 30 września 2014, pochowany na cmentarzu Rakowickim Wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie (kwatera 7 WOJ-płd-11).
Twórczość Powieści Ziemi przypisany (1962) W słońcu (1963) Tańczący jastrząb (1964) Zagubiony (w odcinkach 1963–64) Szukam domu (1968) Wezwanie (1968) Przepłyniesz rzekę (1973) Oset (1977) Szara aureola (1973) Ukraść brata (1982) W gąszczu bram (1989) Harfa Gorców (1999)
Zbiory opowiadań Ścieżki wśród ulic (1957) Blizny (1960) Zwalony wiąz (1962) Czarne światło (1965) Marsz weselny (1966) Opowiadania wybrane (1968) Wielki festyn (1974) Pierwszy białoręki (1979) Nie będzie czasu na strach (1980) Panie koniu... (1986) – fragmenty powieści i opowiadań Gitara z rajskiej czereśni (1990) Imieniny (1996)
Wiersze Kochany smutek (1992) Te dni moje (1994)
Sztuki Akt oskarżenia (1965) – współautor: R. Smożewski Przyjdzie taki dzień (1964) – utwór dramatyczny
Inne utwory Pochwała rąk (1969) – reportaże i szkice Dom (1996) – miniatura prozatorska Czerwonym szlakiem na Turbacz (2009) – wybór utworów związanych z Gorcami, zawierający m.in. powieść Harfa Gorców dostęp: 15.11.2009 r.
Ekranizacje
Głos ma prokurator (1965) – na podstawie powieści Ziemi przypisany, scenariusz i reżyseria Włodzimierz Haupe Wezwanie (1971) – scenariusz i reżyseria Wojciech Solarz Przepłyniesz rzekę (1976) – reżyseria Tadeusz Kijański Tańczący jastrząb (1977) – scenariusz i reżyseria Grzegorz Królikiewicz Piętno (1983) – na podstawie powieści Szara aureola, scenariusz i reżyseria Ryszard Czekała
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (1976) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (22 maja 2000) „w uznaniu wybitnych zasług dla kultury polskiej, za osiągnięcia w pracy twórczej”. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1986) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1964) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal 40-lecia Polski LudowejUznanie dla twórców kultury [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 170, 19 lipca 1984, s. 1–2. Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (30 czerwca 2009) Order Ecce Homo (1999) Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony dla Kultury Narodowej” (1986)Potrzeby i nowe zadania [w:] „Rzeczpospolita”, nr 229, 1 października 1986, s. 8. Medal 90-lecia Stowarzyszenia Autorów ZAiKS (2009) Kowadło Kuźnicy (2012)
Nagrody i wyróżnienia Nagroda Państwowa I i II stopnia (1976, 1986) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki (1967) Nagroda Czytelników „Złoty Kłos” (1968, 1971, 1973 i 1978) Nagroda Trybuny Ludu (1979)Nagrody „Trybuny Ludu - 1979”, „Życie Warszawy”, nr 144, 22 czerwca 1980, s. 2. Nagroda im. Ludwika Waryńskiego za powieści Ukraść brata i Oset w 1985 opublikowane łącznie przez Wydawnictwo Literackie (1986)Nagrody im. Ludwika Waryńskiego, „Życie Warszawy”, nr 103, 3 maja 1986, s. 2.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Członkowie Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego Kategoria:Członkowie PEN Clubu Kategoria:Członkowie Rady Krajowej PRON Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Krakowa Kategoria:Laureaci nagrody „Trybuny Ludu” Kategoria:Nagrodzeni Kowadłem Kuźnicy Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Ecce Homo Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Urodzeni w 1916 Kategoria:Zmarli w 2014