Stowarzyszenie Prokuratorów „Lex super omnia” (łac. Prawo ponad wszystko) – polskie stowarzyszenie zawodowe prokuratorów założone w 2017 roku, zrzeszające ponad 200 prokuratorów. Za podstawowe cele stawia sobie działanie na rzecz niezależności prokuratury oraz jej usytuowanie w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jako organu wymiaru sprawiedliwości. W debacie publicznej jest identyfikowane z krytyką zmian wprowadzonych w prokuraturze po połączeniu w 2016 roku funkcji Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego w osobie Zbigniewa Ziobry. Honorowymi członkami stowarzyszenia są poprzedni Prokuratorzy Generalni: Andrzej Seremet, Włodzimierz Cimoszewicz i Aleksander Bentkowski.
Cele Zgodnie ze statutem stowarzyszenie stawia sobie za cele m.in. wspieranie działań podejmowanych na rzecz demokratycznego państwa prawnego, dążenie do usytuowania prokuratury jako organu wymiaru sprawiedliwości w Konstytucji, zapewnienie prokuratorom niezależności i autonomii w podejmowaniu decyzji, ochronę autorytetu prokuratury oraz popularyzowanie prawa.
Cele te realizuje m.in. poprzez reprezentowanie środowiska prokuratorskiego wobec organów władzy państwowej, przedstawianie na forum publicznym problemów związanych z funkcjonowaniem prokuratury oraz współpracę z krajowymi i międzynarodowymi organizacjami prawników, w tym ze stowarzyszeniami sędziów i prokuratorów.
Historia Powstanie Inicjatywa powołania niezależnego stowarzyszenia prokuratorów narodziła się wiosną 2016 roku. Poprzedziły je dwie nieudane w 2016 roku próby rejestracji stowarzyszenia. Ostatecznie 4 stycznia 2017 roku dziesięcioro prokuratorów założyło Stowarzyszenie Prokuratorów „Lex super omnia” i wybrało jego pierwsze władze, a 27 stycznia 2017 roku zostało ono wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000660370. 27 maja 2017 roku pierwsze Zwyczajne Walne Zebranie Członków wybrało władze na kadencję 2017–2021. Prezesem zarządu został prokurator Krzysztof Parchimowicz.
Działalność w latach 2017–2023 4 czerwca 2018 roku stowarzyszenie uczestniczyło w założeniu Komitetu Obrony Sprawiedliwości, porozumienia organizacji zaangażowanych w obronę praworządności w Polsce. W czerwcu 2018 roku opublikowało raport o skutkach zmian wprowadzonych w prokuraturze w latach 2016–2017. 17 listopada 2018 roku zostało przyjęte do Europejskiego Stowarzyszenia Sędziów i Prokuratorów na Rzecz Wolności i Demokracji (MEDEL).
26 stycznia 2019 roku Nadzwyczajne Walne Zebranie Członków przyjęło uchwałę sprzeciwiającą się wszczynaniu postępowań dyscyplinarnych wobec prokuratorów w związku z ich wypowiedziami nieprzekraczającymi granic dopuszczalnej krytyki. W kolejnej uchwale członkowie wezwali do dymisji Prokuratora Generalnego oraz Prokuratora Krajowego, „będących synonimami upolitycznienia prokuratury”, a także do powołania na stanowisko Prokuratora Generalnego osoby neutralnej politycznie.
W kwietniu 2019 roku stowarzyszenie zostało nominowane w plebiscycie „Gazety Wyborczej” „Ludzie Roku 2018” za „pilnowanie prokuratorskiej niezależności”. W tym samym roku prokurator Krzysztof Parchimowicz oraz stowarzyszenie zostali umieszczeni w internetowym repozytorium „Alfabet Buntu” Archiwum Osiatyńskiego w kategorii „praworządność”.
5 lipca 2019 roku członek zarządu stowarzyszenia prokurator Mariusz Krasoń został delegowany przez Prokuratora Krajowego Bogdana Święczkowskiego z Prokuratury Regionalnej w Krakowie do Prokuratury Rejonowej Wrocław-Krzyki Zachód we Wrocławiu. Decyzję tę część środowiska prawniczego uznała za szykanę wobec działacza stowarzyszenia krytycznego wobec zmian w prokuraturze, a w kilkunastu miastach odbyły się akcje poparcia dla prokuratora.
W październiku 2019 roku prezes stowarzyszenia Krzysztof Parchimowicz otrzymał Nagrodę im. Janiny Paradowskiej i Jerzego Zimowskiego za dzielność obywatelską, przyznaną za przeciwstawianie się naciskom naruszającym niezależność prokuratury.
Na przełomie 2019 i 2020 roku stowarzyszenie sprzeciwiało się uchwaleniu nowelizacji ustaw sądowych, współorganizując 11 stycznia 2020 roku Marsz Tysiąca Tóg.
4 kwietnia 2020 roku Krzysztof Parchimowicz zrezygnował z funkcji prezesa zarządu.
Od czerwca do sierpnia 2021 roku stowarzyszenie współorganizowało ogólnopolskie wydarzenie Tour de KonstytucjaPL. thumb|Stoisko stowarzyszenia na Pol’and’Rock Festival 2021 2 października 2021 roku Walne Zebranie Członków wybrało władze na kolejną kadencję, a prezesem zarządu została prokurator Katarzyna Kwiatkowska.
We wrześniu 2023 roku stowarzyszenie przedstawiło własny projekt ustawy pod nazwą Prawo o ustroju Prokuratury Rzeczypospolitej Polskiej, przewidujący m.in. rozdzielenie funkcji Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości, wzmocnienie niezależności i samorządności prokuratorów oraz spłaszczenie struktury prokuratury przez likwidację prokuratur regionalnych.
Po 2023 roku Po zmianie rządu w wyniku wyborów parlamentarnych w 2023 roku członkowie stowarzyszenia objęli kierownicze stanowiska w prokuraturze. 12 stycznia 2024 roku premier Donald Tusk powołał Jacka Bilewicza na pełniącego obowiązki Prokuratora Krajowego. 14 marca 2024 roku powołał na stanowisko Prokuratora Krajowego członka zarządu i wiceprezesa stowarzyszenia Dariusza Korneluka.
Zmiany na czele Prokuratury Krajowej, w tym uznanie przez ministra sprawiedliwości Adama Bodnara powrotu ze stanu spoczynku Dariusza Barskiego za bezskuteczny i powierzenie funkcji Bilewiczowi, a następnie Kornelukowi, stały się przedmiotem sporu prawnego. Stowarzyszenie uznało te decyzje za zgodne z prawem, natomiast krytycy, w tym przewodniczący Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP Jacek Skała, ostrzegali przed podziałem środowiska na „prokuratorów i neoprokuratorów”.
15 czerwca 2024 roku Nadzwyczajne Walne Zebranie Członków wybrało zarząd na kadencję 2024–2028, a prezesem został prokurator Robert Kmieciak. W kolejnych latach stowarzyszenie opiniowało rządowe projekty zmian w prawie o prokuraturze i postępowaniu karnym oraz publikowało raporty dotyczące sytuacji kadrowej i finansowej w prokuraturze. W kwietniu 2026 roku doszło do zmian w składzie zarządu, m.in. na stanowisku wiceprezesa do spraw finansowych.
Zobacz też Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia” Stowarzyszenie Sędziów „Themis”
Przypisy
Kategoria:Polskie organizacje prawnicze Kategoria:Stowarzyszenia w Warszawie Kategoria:Organizacje założone w 2017