Kościół Matki Bożej Miłosierdzia (, ), znany również pod wezwaniem Świętego Bartłomieja Apostoła – rzymskokatolicki kościół w Xewkiji na wyspie Gozo na Malcie.
Historia Jak podaje Achille Ferres w swojej książce Deserizione storica delle chiese di Malta e Gozo, w miejscu, gdzie dziś stoi kościół „tal-Ħniena”, już w 1397 istniała niewielka świątynia pod wezwaniem św. Bartłomieja. Została ona zaniedbana i uległa zawaleniu, lub została zniszczona podczas najazdu Osmanów na Gozo w 1551. W każdym razie nie wspomina o tym kościele wizytator papieski Pietro Dusina podczas swojej wizyty pastoralnej w 1575. Natomiast De Soldanis wspomina, że czytał w starych dokumentach, iż kościół stał tam jeszcze w 1597.
Kościół przebudowany lub wręcz odbudowany został w 1643 przez notariusza Gian Paola de Lorenzo, wtedy też zaczęto urządzać w dniu 24 sierpnia lokalne uroczystości ku czci św. Bartłomieja. Około 1657 kościół został zdekonsekrowany przez biskupa Juana Caramasę, w 1674 powtórnie otwarty za zgodą biskupa D'Astirii.
W 1735, kiedy proboszczem w Xewkiji był ks. Pietro Aquilina (A. Ferres podaje błędną datę 1719), obraz tytularny św. Bartłomieja został zastąpiony przez nowy, przedstawiający Madonnę z Dzieciątkiem Jezus i św. Bartłomieja, oraz dusze czyśćcowe, autorstwa Giana Nikoli Buhagiara. Od tego czasu kościół jest znany pod wezwaniem „il-Madonna tal-Ħniena” – Matki Bożej Miłosierdzia.
W 1798, kiedy wyspa Gozo powstała przeciw Francuzom, rozegrała się potyczka na placu/cmentarzu przed kościołem. Wszyscy Francuzi zginęli; jeden z nich, przy którym znaleziono szkaplerz, został pochowany na cmentarzu, pozostałych wrzucono do studni cmentarnej. Od tej pory nazywano ją „studnią Francuzów”.
Pewne prace remontowe wokół kościoła zostały poczynione w 1895 przez miejscowego proboszcza Pietro Paolo Ciantara, zaś w 1933 proboszcz Ġużepp Attard rozbudował kościół, zbudował nową zakrystię i dużą salę do nauki katechizmu. Bracia Xerri podarowali też spory kawałek ziemi, aby powiększyć teren wokół kościoła.
13 grudnia 1944 kościół przeszedł pod zarząd Sióstr Dominikanek z pobliskiego klasztoru. Siostry opiekowały się kościołem do 12 grudnia 1991.
Architektura Wygląd zewnętrzny Fasada kościoła jest ładna, w klasycznym stylu doryckim. Po obu stronach klasyczne doryckie pilastry podtrzymujące belkowanie, ponad którym trójkątny fronton z maryjnym emblematem. Fryz na belkowaniu zdobią tryglify i okrągłe kształtki metop. Na końcach frontonu ozdobne kamienne kule z płomieniami. Prostokątne drzwi w środku fasady otoczone są prostą ramą wykutą w kamieniu. Ponad nimi ślepe okrągłe okno. Do kościoła prowadzi pięć schodów. Kwadratowa dzwonnica posadowiona jest centralnie na frontonie, ma łukowate otwory po każdej stronie. Cztery narożne pilastry zwieńczone są prostym belkowaniem z małymi trójkątnymi frontonami oraz krzyżem na szczycie. W południowej elewacji od strony Triq San Bert znajdują się boczne drzwi.
Po prawej stronie kościoła widoczne są graffiti w formie okrętów żaglowych.
Wnętrze Wnętrze kościoła jest długie i wąskie. Sklepienie kolebkowe wsparte jest na ośmiu łukach. Po obu stronach kościoła są okna, które sprawiają, że wnętrze jest dostatecznie doświetlone. Wewnątrz jest jeden ołtarz. Znajdują się na nim trzy płaskorzeźby: pośrodku godło zakonu Dominikanów, po prawej stronie wyobrażenie zakonnicy, po lewej zaś – mnicha. Z tyłu kaplicy wiszą trzy obrazy ex-votum. Nie są one artystycznym arcydziełem, ale wyobrażają wdzięczność za uzyskaną łaskę. W zakrystii znajduje się obraz „Zwiastowanie”.
Oryginalny obraz tytularny tego kościoła przedstawiał św. Bartłomieja. Ale w 1735, kiedy proboszczem parafii był ks. Pietro Aquilina, obraz św. Bartłomieja został zastąpiony innym, przedstawiającym Madonnę z Dzieciątkiem Jezus, św. Bartłomieja klęczącego przed nimi, oraz dusze czyśćcowe. Wizerunek apostoła został umieszczony na obrazie, aby upamiętnić oryginalne wezwanie tego kościoła. Obraz ten jest dziełem malarza Giana Nikoli Buhagiara i został opłacony przez niejakiego Orazju Gilestriego, który osiedlił się w pobliżu kościoła. W 1870 obraz został odnowiony przez maltańskiego artystę Basuttila. Obraz otoczony jest wspaniałą ramą z marmuru.
Kościół dzisiaj Dziś kościół podlega parafii w Xewkiji, jest bardzo dobrze utrzymany. Codziennie rano odprawiana jest w nim msza święta. Tradycyjna fiesta odbywa się 24 sierpnia, w dzień św. Bartłomieja Apostoła, oraz 17 września, ku czci Matki Bożej.
Ochrona dziedzictwa kulturowego Budynek kościoła umieszczony jest na liście National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands pod nr. 1057.
Przypisy
Kościół Matki Bożej Miłosierdzia w Xewkiji Kategoria:Kościoły rzymskokatolickie na Malcie Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Matki Bożej Miłosierdzia Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Bartłomieja