alt=|mały|Grób Marii Niedzielskiej na cmentarzu Rakowickim mały|Inskrypcja na grobie Marii Niedzielskiej. Maria Niedzielska (ur. w Żytomierzu, zm. 17 sierpnia 1947 w Krakowie) – malarka, pedagożka, założycielka Szkoły Sztuk Pięknych dla Kobiet Marii Niedzielskiej w Krakowie.

Życiorys Córka Katarzyny i Adama. Pierwsze lekcje rysunku i malarstwa pobierała w Kijowie w szkole, która była filią Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. Po przyjeździe do Krakowa zapisała się na lekcje do Szkoły Sztuk Pięknych dla Kobiet Toli Certowiczówny, gdzie w czasie wystawy w 1900 roku otrzymała złoty medal.

W listopadzie 1900 roku razem z innymi uczennicami malarstwa: Niną Bobieńską, Emilią de Laveaux Karcz (Karczowa), Wandą Nusbaum, Marią Czajkowską, Jadwigą Malinowską (Gałęzowska), Celiną Wiśniewską i Emilią Maury-Cybulską napisała petycję z prośbą o dopuszczenie kobiet do studiów w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w charakterze wolnych słuchaczek. Zgodnie z wymogami rozporządzenia ministerstwa kobiety prosiły o osobną salę, która umożliwiłaby im naukę. Petycja została wysłana do Ministerstwa Wyznań i Oświaty. Pozytywnie nastawione Namiestnictwo wysłało zapytanie do władz uczelni. Akademia wystosowała odpowiedź:

W dalszej części listu zadeklarowano próbne przyjęcie kobiet na okres dwóch lat. Jednak nowa sytuacja pociągałaby za sobą dodatkowe koszty. Namiestnictwo poprosiło o przygotowanie kosztorysu. Nie wiadomo, co wydarzyło się dalej. Wiadomo, że kobiety piszące petycję nie osiągnęły zakładanego celu.

Dalszą naukę pobierała w Monachium w szkole prywatnej Simona Hollósy’ego, a potem w Paryżu w Académie Colarossi. Po powrocie do kraju uczęszczała na lekcje prywatne do Konrada Krzyżanowskiego w Warszawie.

W listopadzie 1908 roku otworzyła w Krakowie przy ówczesnej Szpitalnej 17/6 (gdzie wtedy mieszkała) Szkołę Sztuk Pięknych dla Kobiet Marii Niedzielskiej. Szkoła funkcjonowała przez 39 lat, aż do śmierci jej założycieli. Maria nigdy nie wyszła za mąż, nie miała też dzieci. Całą swoją energię wkładała we własną pracę twórczą i w edukację kobiet – funkcjonowanie szkoły.

Od 1917 należała do Związku Artystek Polskich oraz do Związku Zawodowego Artystów Plastyków. Zmarła 17 sierpnia 1947 roku. Pochowana na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera JA-1-10)Kwatera JA, rząd 1, grób nr 10 (tak naprawdę to rząd drugi, licząc od strony alei 29 listopada). Lokalizacja grobu potwierdzona przez korespondencję z Zarządem Cmentarzy Komunalnych w Krakowie.. Na grobie zapisano: MARIA NIEDZIELSKA, ARTYSTKA MALARKA, SIOSTRA III ZAKONU NMP Z GÓRY KARMELU, ZMARŁA W KRAKOWIE, 17 VIII 1947 R.

Jej prace należą do kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie (Stary dworek w Tyńcu – olej, tektura, Brzoza w Tenczynku – olej, tektura, Widok Tyńca – olej, Wiśnicz – olej, Rynek w Lipnicy Murowanej – olej, tektura, Martwa natura – olej) oraz w MNK w Oddziale Czapskich (Drzewo z ulem – rysunek ołówkiem, 1909), a także w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Portret farmaceutki Marii Bobrzeckiej namalowany przez Marię Niedzielską można zobaczyć w Muzeum Farmacji Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Galeria

Wystawy 1894 – TZSP, Warszawa 1900 – TPSP, Kraków 1902 – TZSP, Salon, Warszawa 1903 – TZSP, Salon, Warszawa 1904 – TZSP, Salon, Warszawa V 1905 – Wystawa Nieustająca, TPSP, Kraków VI 1905 – Wystawa Nieustająca, TPSP, Kraków VII 1905 – Wystawa Nieustająca, TPSP, Kraków VIII 1905 – Wystawa Nieustająca, TPSP, Kraków II 1906 – TPSP, Kraków VI 1906 – TPSP, Kraków V 1906 – TPSP, Kraków VI 1906 – TPSP, Kraków od 30 IX do 30 XI 1906 – Salon, Wystawa Stowarzyszenia Artystów Polskich, TPSP, Kraków II 1907 – TPSP, Kraków II – III 1907 – TPSP, Kraków 1908/1909 – Wystawa Nieustająca, TZSP, Warszawa XI 1909 – TPSP, Kraków 1909–1910 – TPSP, Kraków 1910 – Powszechna wystawa sztuki polskiej, Lwów 1912 – Poznań X 1916 – TPSP, Kraków 1917 – TPSP, za Związkiem Artystek Polskich, Lwów 1920 – TPSP, IV Wystawa Sztuki, Związek Artystek Polskich, Lwów 1920 – TPSP, Kraków 1922/1923 – TPSP, Salon Doroczny, Kraków 1925 – TPSP, Salon Letni, Związek Artystek Polskich, Lwów 1925 V – wystawa indywidualna, Salon Czesława Garlińskiego, Warszawa V – VI 1927 – III Wystawa Niezależnych, gmach Towarzystwa Rolniczego, Kraków XI 1927 – X-lecie Związku Artystek Polskich, Lwów 1928 – TPSP, Kraków VI 1931 – Wystawa sztuki religijnej, Katowice od 5 X 1931 – Wystawa krakowskich artystek malarek, sala Towarzystwa Rolniczego, Kraków 1931 – TPSP, ze Związkiem Artystek Polskich, Lwów 1938 – siedziba ZZPAP, Kraków

Przypisy

Bibliografia Janina Kras, Maria Niedzielska, Polski Słownik Biograficzny, PAN, tom XXII/4, s. 745–746. Słownik Artystów Polskich i Obcych w Polsce działających (zmarłych przed 1966 r.), Tom VI, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 1998, s. 56. Ludwik Ręgorowicz, Dzieje krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, Lwów 1928, s. 116, 224. Aleksandra Sikora, Szkoły artystyczne dla kobiet w Krakowie (1868–1914), praca licencjacka pod kierunkiem dr hab. Marka Zgórniaka, prof. UJ, Kraków 2017.

Kategoria:Artyści związani z Krakowem Kategoria:Kobiety związane ze Szkołą Sztuk Pięknych dla Kobiet Marii Niedzielskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Żytomierzu Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Urodzeni w 1876 Kategoria:Zmarli w 1947