Szkoła Sztuk Pięknych dla Kobiet Marii Niedzielskiej

mały|Szkoła Sztuk Pięknych dla Kobiet Marii Niedzielskiej, „Świat” nr 32 z dnia 10 sierpnia 1912, s. 12

Szkoła Sztuk Pięknych dla Kobiet Marii Niedzielskiej – szkoła artystyczna w Krakowie, która istniała od IX 1908 r. do 1947 r.

Historia W IX 1908 roku Maria Niedzielska powołała do istnienia Szkołę Sztuk Pięknych dla Kobiet Marii Niedzielskiej (w kamienicy przy ulicy Szpitalnej 17/6). O nowej szkole można było przeczytać w „Świecie”:

Niedługo po otwarciu szkoła przeniosła się na ulicę Kolejową 3 (dziś Westerplatte). Pierwsza wystawa odbyła się już w sali przy nowym adresie. Recenzja z wystawy uczennic ukazała się w „Świecie” z dnia 7 sierpnia 1909 r.

W pierwszych latach funkcjonowania szkoła stanowiła konkurencję dla Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, ponieważ do akademii nie przyjmowano kobiet (pierwszą kobietę Zofię Baltarowicz-Dzielińską przyjęto dopiero w 1917, a oficjalnie przyjmowano kobiety od 14 grudnia 1918). Program szkoły Niedzielskiej był prawie taki sam jak w ASP. Franciszek Mączyński w 1911 pisał na łamach „Świata” przy okazji trzeciej wystawy zorganizowanej na koniec roku:

W tym samym roku w „Tygodniku Mód i Powieści” dla kobiet pojawiła się adnotacja według, której nauki na kursach zaczynały się na początku października i kończyły na końcu czerwca. Nauka trwała dwa lata. Na zakończenie uczennice dostawały świadectwo. Przy okazji wystaw na koniec roku uczennice nagradzano medalami i listami pochwalnymi. Mogły uczestniczyć w kursie porannym, na którym rysowano i malowano akt i głowy (w cenie 30 koron) lub na kurs wieczorny, gdzie odbywało się rysowanie i malowanie aktu (w cenie 20 koron). Kurs sztuki dekoracyjnej kosztował 20 koron. Można było również wziąć trzymiesięczny kurs anatomii za 20 koron.

Odbywały się zajęcia z nagim modelem, organizowane były plenery oraz istniał oddział rzeźby, na którym studiowała Ludwika Nitschowa i Olga Niewska. Do szkoły uczęszczały znane później malarki Zofia Lubańska-Stryjeńska (1909-1911) oraz Maja Berezowska (1911-1913), która została wyróżniona w recenzji dotyczącej czwartej wystawy uczennic, także Alicja Halicka, Jadwiga Tetmajer-Naimska, Eugenia Sienkiewicz-PrzyałgowskaEugenia Sienkiewicz Przyałgowska. Wspomnienia, Muzeum Sztuki Litwy w Wilnie., Wanda Krasnodębska, Stefania Łazarska, Izabella Polakiewicz, Zofia Rudzka. Lekcje przewidywały w ciągu tygodnia sześć godzin pracy w atelier lub w plenerze dziennie, dwie godziny anatomii i historii sztuki, tydzień pejzażu w plenerze w ciągu semestru. Co dwa miesiące urządzano konkurs oraz organizowano doroczną wystawę. Kurs malarstwa i rysunku prowadził Józef Pankiewicz, potem Stanisław Dębicki, Karol Maszkowski i Włodzimierz Tetmajer. Pejzażu uczył Stanisław Podgórski. Rzeźby Szczepkowski. Ponadto prof. J. Bukowski (od 1914 Wojciech Jastrzębowski) kierował kursami sztuki używanej i dekoracji (czego nie było w ASP). Kursy te obejmowały: kurs mebli, tapet, haftów, intarsji, witrażu, litografii, drzeworytu i. in. Maria Bukowska uczyła haftu, aplikacji i tkactwa. Oprócz wymienionych pracowali tam również: Jacek Malczewski, Wojciech Weiss, Ignacy Pieńkowski, Józef Czajkowski, Leon Wyczółkowski. W 1911 roku Niedzielska wprowadziła również lekcje dla dzieci od 5 lat, które sama prowadziła. Uczyła dziewczynki rysunku, wyklejanek i wycinanek, kompozycji, przykładając wagę do nauki sztuki od najmłodszych lat.

Zwolennikiem i opiekunem szkoły Niedzielskiej był Feliks Jasieński, który pomagał w doborze kadry złożonej z profesorów krakowskiej ASP będących jego przyjaciółmi. A także organizował u siebie w domu konferencje dotyczące sztuki, w których brały udział uczennice kursów Niedzielskiej. W 1913 zawiązało się Towarzystwo Popierania Szkoły Sztuk Pięknych dla Kobiet w Krakowie, które miało za zadanie pomagać finansowo i wspierać rozwój pedagogiczny.

Szkoła działała przez 39 lat, aż do śmierci Marii Niedzielskiej w 1947 roku.

Maria Niedzielska tak mówiła o twórczości kobiet:

Bibliografia Aleksandra Sikora, Szkoły artystyczne dla kobiet w Krakowie (1864-1914), Kraków 2017. Henryk Kunzek, Szkoła malarska dla kobiet w Krakowie, "Świat” z dnia 7 VIII 1914, nr 2, s. 12. "Tygodnik Mód i Powieści. Pismo illustrowane dla kobiet", z dnia 5 IX 1908, nr. 36, s. 15. "Nowości Illustrowane" z dnia 22 VII 1911, nr 29, s. 7-8. „Świat” z 19 IX 1908, nr 38, s. 12.

Przypisy

Kategoria:Szkoły plastyczne Kategoria:Oświata w Krakowie Kategoria:Emancypacja kobiet Kategoria:Nieistniejące organizacje kobiece Kategoria:Kobieta w nauce Kategoria:Oświata II Rzeczypospolitej