Helma B. Wennemers (ur. 24 czerwca 1969 w Offenbach am Main) – niemiecka chemiczka, profesor chemii organicznej na Politechnice Federalnej w Zurychu.
Życiorys Studiowała chemię na Uniwersytecie Goethego we Frankfurcie nad Menem. W 1993 obroniła pracę magisterską pod kierunkiem prof. . W 1996 roku otrzymała stopień doktora na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. Promotorem pracy pod tytułem „Encoded combinatorial chemistry: a tool for the study of selective intermolecular interactions” był prof. . W latach 1996–1998 odbyła staż podoktorski na Nagoya University w grupie prof. . W 1999 roku objęła stanowisko profesora na Uniwersytecie Bazylejskim. W 2011 została prof. chemii organicznej na Politechnice Federalnej w Zurychu.
Tematyka badań Jej badania skupiają się na peptydach bogatych w prolinę.
Kataliza stereoselektywna: thumb|Katalizator trójpeptydowy typu H-Pro-Pro-Xaa
Wprowadziła trójpeptydy o sekwencji H-Pro-Pro-Xaa (Pro: prolina; Xaa: dowolna amina) jako wysoce reaktywne, - i organiczne katalizatory reakcji tworzenia wiązań C–C: reakcji aldolowej lub sprzężonych addycji nukleofilowych Selektywność reakcji może być kontrolowana przez zmianę konfiguracji absolutnej oraz grup funkcyjnych w pozycji Xaa łańcucha trójpeptydowego. Wynaleziona metodologia pozwoliła stworzyć katalizator promujący z wysoką wydajnością i stereoselektywnością reakcje addycji aldehydów do nitroolefin przy użyciu jedynie 0,05 mol% trójpeptydowego katalizatora.
Pracuje również nad innymi typami reakcji z katalizą organiczną. Czerpiąc inspirację z naturalnej syntezy , gdzie jako substraty używane są monotioestry kwasu malonowego, rozwinęła metodologię pozwalającą wykorzystać te same bloki budulcowe w organokatalitycznych reakcjach z partnerami elektrofilowymi. Użycie fluorowanych pochodnych monotioestrów kwasu malonowego jako substratów pozwoliło na stereoselektywne wprowadzenie grup fluorooctanowych do związków organicznych za pomocą reakcji aldolowej oraz poprzez reakcje z iminami i nitroolefinami.
W obszarze chemii biologicznej Wennemers używa bogatych w prolinę peptydów o dłuższych łańcuchach aminokwasowych, jak modele peptydów kolagenowych czy oligoproliny (od 6 do 12 aminokwasów) na potrzeby selektywnego rozpoznawania komórek nowotworowych, przenikania błon komórkowych, czy transport substancji leczniczych. Wynalezione w laboratorium grupy Wennemers metody funkcjonalizacji pozycji γ- pierścienia proliny zostały zastosowane w celu stabilizacji i funkcjonalizacji syntetycznego kolagenu. Wprowadzenie γ-aminoproliny i γ-azaproliny do struktury kolagenowych łańcuchów peptydowych pozwoliło stworzyć responsywne modele kolagenu, których stabilność uzależniona jest od pH roztworu. Co więcej Wennemers stworzyła także polikationowe oligoproliny, w których ładunki dodatnie rozmieszczone są w regularnych odstępach wzdłuż łańcucha peptydowego, co pozwoliło znacznie poprawić ich zdolność do przenikania błon komórkowych i lokalizacji w jądrze komórkowym w porównaniu do odpowiedników o mniej zdefiniowanej strukturze drugorzędowej i nieregularnym rozmieszczeniu podstawników o charakterze kationowym.
Materiały syntetyczne:
Używa peptydów w celu kontroli morfologii nanomateriałów stworzonych na drodze samoorganizacji cząsteczkowych bloków budulcowych. Wprowadziła trójpeptydy jako stabilizujące ligandy pozwalające tworzyć monodyspersyjne nanocząstki metali szlachetnych (srebra, złota, palladu i platyny). Zademonstrowala również, że nanocząstki platyny stabilizowane peptydami wykazują zwiększoną toksyczność wobec komórek raka wątroby w porównaniu do innych komórek nowotworowych oraz zdrowych komórek wątroby. Wennemers zastosowała oligoproliny dekorowane podstawnikami aromatycznymi w celu utworzenia nanomateriałów o różnorodnej morfologii (włókna, pręty, arkusze). Analogiczne pochodne oligoproliny wykorzystała do stworzenia pierwszego w pełni organicznego trójnitkowego, plecionego nanomateriału, składającego się z elementów związanych wyłącznie niekowalencyjnym oddziaływaniami międzycząsteczkowymi.
Nagrody Jej badania zostały uhonorowane w 2010 roku Nagrodą Leonidasa Zervasa przez European Peptide Society, w 2016 Nagrodą Pedlera przez Royal Society of Chemistry, w 2017 Medalem Inhoffena, a w 2019 Holenderską Nagrodą Uczonych w Chemii Supramolekularnej.
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona główna grupy prof. Wennemers
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu we Frankfurcie nad Menem Kategoria:Ludzie związani z Bazyleą Kategoria:Niemieccy chemicy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Federalnej w Zurychu Kategoria:Urodzeni w 1969