thumb|Srebrna łyżka thumb|Zdobione drewniane łyżki Łyżka – sztuciec składający się z małej miseczki zamocowanej na trzonku, służący do nabierania potraw, przede wszystkim płynnych.
.
Rodzaje łyżek
Wyróżnia się łyżki: łyżki stołowe łyżeczki do herbaty łyżeczki do kawy (mniejsze od tych do herbaty) łyżeczki do deserów łyżeczki do cukru łyżeczki do soli.
Łyżki mogą także służyć jako instrumenty muzyczne.
Etymologia Rzeczownik "łyżka" pochodzi od starosłowiańskiego lyžьka (także: lъžьka, lъžica i lyžica), będącego zdrobnieniem rzeczownika lъga pochodzącego od praindoeuropejskiego lūgā (leu-/lu-: "odcięty kawałek drewna", stąd lūgā oznaczało "kawałek drewna służący do nabierania pokarmów"). Termin w formie lisze po raz pierwszy został odnotowany w języku polskim w roku 1418. W haśle omawiającym leksem "łyżka" w Słowniku polszczyzny XVI wieku można znaleźć ok. 150 użyć tego wyrazu.
Drewniana łyżka nosi nazwę kopyść (staropol. warzecha, warząchew).
Historia Starożytni Egipcjanie wykorzystywali łyżki wykonane z kości słoniowej, krzemienia, łupka i drewna; wiele z nich jest ozdobionych symbolami religijnymi. Wykorzystywali je głównie do celów religijnych (np. sypanie kadzidła). W okresie neolitu na Sardynii panowała cywilizacja Ozieri, używająca ceramicznych chochel i łyżek. W Chinach za czasów dynastii Shang łyżki wykonywano z kości. Wczesne łyżki z brązu w Chinach miały ostry czubek. Starożytni Chińczycy później wykonywali również łyżki porcelanowe. Łyżki starożytnych Greków i Rzymian były wykonane głównie z brązu i srebra, a ich trzonek miał zazwyczaj zaostrzony kształt. Były stosunkowo płaskie i czerpano nimi wino. W Muzeum Brytyjskim znajduje się wiele przykładów, na podstawie których można ustalić kształty różnych typów łyżek, przy czym najbardziej znaczące różnice można znaleźć w miejscu połączenia miseczki z uchwytem. Starożytni Grecy nazywali łyżkę mystron (μύστρον), a do jedzenia używali także kawałków chleba wydrążonych w kształcie łyżki, które nazywali mystile (μυστίλη)Harry Thurston Peck, Harpers Dictionary of Classical Antiquities (1898), CenaHarry Thurston Peck, Harpers Dictionary of Classical Antiquities (1898), Mystile.
W średniowieczu używano łyżek w formie bliskiej współczesnej – w ubogich domach strugano łyżki z drewna, w domach średniozamożnych dość popularne były sztućce odlewane z cyny przez konwisarzy. Stosunkowo drogie łyżki srebrne, kute lub odlewane przez złotników, były używane na dworach królewskich i magnackich oraz w zamożnych domach mieszczańskich i szlacheckich; często były bogato zdobione ornamentami. W średniowieczu używano tylko łyżek i noży, nie używano widelców.
Na gotyckich ucztach dworskich w Zachodniej Europie przy każdej zastawie biesiadnika znajdowała się łyżka zwrócona czerpakiem do krawędzi stołu.
W Polsce w renesansie na jednym z prostokątnych boków łyżki często umieszczano drobne sentencje lub przysłowia w języku polskim, łacińskim lub niemieckim.
Srebrne łyżeczki, np. łyżki apostolskie były częstym prezentem dla dziecka z okazji chrztuHasło Apostle_Spoons w En. Britannica 1911 r. . .
Zobacz też
jednostki miar stosowane w gospodarstwie domowym pozaukładowe jednostki miary chochla
Przypisy
Kategoria:Sztućce