Pierszaje (biał. Пяршаі) – agromiasteczko w rejonie wołożyńskim, w obwodzie mińskim na Białorusi. Miejscowość leży w dorzeczu rzeki Isłocz na północno-wschodnim skraju Puszczy Nalibockiej.

Siedziba parafii prawosławnej (pw. św. Anny) i rzymskokatolickiej (pw. św. Jerzego).

W miejscowym kościele parafialnym pw. św. Jerzego spoczywają o. Achilles Puchała i o. Herman Stępień, beatyfikowani w grupie 108 męczenników II wojny światowej w dniu 13 czerwca 1999 r. w Warszawie przez papieża św. Jana Pawła II.

Historia miejscowości Po II rozbiorze 1793 Rzeczypospolitej Pierszaje znalazły się na terenie Cesarstwa Rosyjskiego.

W XIX i w początkach XX w. położone były w Rosji, w guberni mińskiej, w powiecie mińskim. Pod zaborami i w II Rzeczpospolitej siedziba w gminy Pierszaje.

W dwudziestoleciu międzywojennym leżały w Polsce, w województwie nowogródzkim, w powiecie wołożyńskimPrzynależność powiatowa zmieniała się. Miejscowość leżała w powiatach mińskim (do 1920), stołpeckim (1920–1926) i wołożyńskim (1926–1945)., w gminie Pierszaje. W 1921 miejscowość liczyła: folwark – 114 mieszkańców, zamieszkałych w 8 budynkach, wyłącznie Polaków. 106 mieszkańców było wyznania rzymskokatolickiego i 8 prawosławnego. wieś – 361 mieszkańców, zamieszkałych w 59 budynkach, w tym 320 Polaków i 41 Białorusinów. 348 mieszkańców było wyznania rzymskokatolickiego i 13 prawosławnego.

W czerwcu 1943 r. w Iwieńcu i okolicach partyzanci z Armii Krajowej przeprowadzili skoordynowaną akcję na konwoje niemieckie kierowane na front wschodni. Po powstaniu iwienickim w lipcu i sierpniu 1943 r. Niemcy przeprowadzili odwetową operację Hermann. 19 lipca 1943 r. niemieckie SS pojawiło się w Pierszajach. Około 200-300 mieszkańców (wraz z uciekinierami z Iwieńca) pognano do wsi Borowikowszczyzna. Franciszkanie o. Achilles Puchała i o. Herman Stępień dobrowolnie przyłączyli się do aresztowanych parafian, aby towarzy­szyć im w ostatnich chwilach życia. Hit­lerowcy zamordowali bestialsko obu kapłanów, a mieszkańcom Pierszaj darowano życie, zamieniając wyrok śmier­ci na wywóz na roboty przymusowe.

Po II wojnie światowej w granicach Związku Sowieckiego. Od 1991 w niepodległej Białorusi.

Zabytki Kościół pw. św. Jerzego z 1936 r. (poprzedni drewniany spłonął w 1933 r.). mały|Cerkiew św. Anny

Inne obiekty Cerkiew prawosławna pw. św. Anny, parafialna.

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne wieś Pierszaje w serwisie vedaj.by kościół św. Jerzego w Pierszajach (str. w jęz. białoruskim)

Kategoria:Wsie w rejonie wołożyńskim Kategoria:108 błogosławionych polskich męczenników z okresu II wojny światowej