Michał Németh (ur. 1980 we Wrocławiu) – polski orientalista (turkolog) i hungarysta węgierskiego i karaimskiego pochodzenia, profesor nauk humanistycznych w dyscyplinie językoznawstwo. Profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Jest autorem licznych prac naukowych z zakresu językoznawstwa historycznego. Specjalizuje się w badaniach nad językiem karaimskim, nad kontaktami słowiańsko-węgierskimi i turkijsko-węgierskimi oraz nad historią węgierskiego słownictwa. Jest prawnukiem karaimskiego pisarza Sergiusza Rudkowskiego.
Życiorys naukowy W 2006 roku ukończył na Uniwersytecie Jagiellońskim studia na dwóch kierunkach: na filologii tureckiej oraz na filologii węgierskiej. W kwietniu 2011 na podstawie rozprawy pt. Unknown Lutsk Karaim letters in Hebrew script (19th–20th centuries). A critical edition uzyskał na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego stopień naukowy doktora nauk humanistycznych w dyscyplinie językoznawstwo w specjalności turkologia. Rozprawa ukazała się drukiem w 2011 roku jako 12. tom serii Studia Turcologica Cracoviensia. W styczniu 2020 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego w dyscyplinie językoznawstwo.
W latach 2012–2019 był kierownikiem dwóch projektów badawczych finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki. W latach 2019–2025 kierownik grantu Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC) pod tytułem (Re)constructing a Bible. A new approach to unedited Biblical manuscripts as sources for the early history of the Karaim language, zaangażowany w badanie spuścizny piśmienniczej Karaimów. Jest pierwszym spośród badaczy wszystkich krakowskich uczelni, który uzyskał i z powodzeniem zrealizował grant ERC (jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień w świecie nauki). Członek rad redakcyjnych kilku czasopism naukowych, w tym „Karaite Archives” (Poznań – od momentu jego założenia do jego zamknięcia w 2017 roku), „Almanach Karaimski” (Wrocław) oraz „International Journal of Eurasian Linguistics” (Boston, Leiden, wyd. Brill – od momentu założenia czasopisma). Członek Societas Uralo-Altaica (Getynga, Niemcy). Laureat licznych stypendiów i nagród, w tym dwóch stypendiów Fundacji im. Alexandra von Humboldta, stypendium ministra nauki i szkolnictwa wyższego dla wybitnych młodych naukowców (2015–2018) oraz medalu im. Zoltána Gombocza Strona Węgierskiego Towarzystwa Językoznawczego, prestiżowego wyróżnienia przyznawanego przez Węgierskie Towarzystwo Językoznawcze. Członek rzeczywisty Academia Europaea (sekcja Filologii Klasycznej i Orientalnej). W lipcu 2024 roku uzyskał tytuł profesora nauk humanistycznych w dyscyplinie językoznawstwo.
Publikacje książkowe Do ważniejszych publikacji książkowych Michała Németha należą:
Michał Németh (red.): Pięcioksiąg w przekładzie na język karaimski. Penkiaknygė karaimų kalba. Wrocław: Bitik.
Wybrane artykuły Michał Németh: A different look at the Lutsk Karaim sound system (from the second half of the 19th century on). – Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis 128: 69–101. Michał Németh: The Hungarian and Slavonic background of Bashkir ty̆raš ‘wasp’. – Studia Etymologica Cracoviensia 16: 93–101. Michał Németh: Uwagi językowe na marginesie ormiańsko-kipczackich tekstów sądowych w edycji E. Tryjarskiego (2010). – Lehahayer 2: 251–261. Michał Németh: A historical phonology of Western Karaim. Alveolars and front labials in the south-western dialect. – Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis 131/3: 247–267. Michał Németh: A historical phonology of Western Karaim. The evolution of consonant harmony in the north-western dialect. – Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis 131/4: 353–369. Michał Németh: Hány etimológiai megfelelője van a lengyelben a m. bánt igének? – Magyar Nyelv 110/1: 47–55, 110/2: 160–168. Michał Németh: The Turkic and Eastern-European linguistic background of the etymology of Hung. tábor ‘(military) camp’. – Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae 67/1: 43–74. Michał Németh: A historical morphology of Western Karaim. The -p + edi- past tense in the south-western dialect. – Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae 68/2: 215–228. Michał Németh: A Crimean Karaim handwritten translation of the Book of Ruth dating from before 1687. Another contribution to the history of Crimean Karaim and to the question of the stemma codicum of the Eupatorian printed edition of the Tanakh from 1841. – Türk Dilleri Araştırmaları 26/2: 161–226. Michał Németh: Az ocsúdik ige etimológiája szlavisztikai megközelítésben. – Magyar Nyelv 112/3: 295–306. Michał Németh: Is Hung. ócsárol ‘to slander, to defame’ not a Turkic loanword? A Slavonic counterproposition. – Németh, M. & Podolak, B. & Urban, M. (eds.): Essays in the history of languages and linguistics. Dedicated to Marek Stachowski on the occasion of his 60th birthday. Kraków: 433–456. Michał Németh: A historical morphology of Western Karaim. The -a-d- continuative present. – International Journal of Eurasian Linguistics 1.2: 268–308. Michał Németh: A historical morphology of Western Karaim: The -a jez- ~ -a ez- approximative. – Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae 74.2: 325–344. Michał Németh: A historical morphology of Western Karaim. The two pluperfect tenses in diachronic and areal perspective. – Journal of Language Contact 14.3: 720–762. Michał Németh: Early-19th-century Polish spoken by Karaims. Linguistic analysis of a Polish text written in Hebrew script. – Zeitschrift für Slavische Philologie 77.2: 297–336. Michał Németh: Kürzlich entdeckte karaimische Übersetzungen der hebräischen Bibel. Geschichte und Textbeziehung. – Vetus Testamentum 72.2: 257–276. Michał Németh: The Turkic language family. – Vajda, Edward (red.): The languages and linguistics of Northern Asia: A comprehensive guide. Berlin, Boston: De Gruyter Mouton, 3–73.
Przypisy
Kategoria:Polscy turkolodzy Kategoria:Urodzeni w 1980 Kategoria:Ludzie urodzeni we Wrocławiu Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego