thumb|240px|Śluzy Vrangfoss w latach 80. XIX w.
thumb|240px|Śluzy Løveid w latach 90. XIX w.
Telemarkskanalen – nazwa śródlądowej drogi wodnej łączącej miejscowości Skien oraz Dalen w regionie administracyjnym Telemark w południowej Norwegii. Powstała w XIX w. droga wodna wykorzystuje kilka z szeregu długich jezior, występujących licznie w dorzeczu rzeki Skien, które połączono dwoma przekopanymi kanałami z 18 śluzami zgrupowanymi w 8 zespołów.
Pierwszy kanał, Norsjø–Skien, z zespołami śluz w Skien i Løveid, został zbudowany w latach 1854–1861. Łączy miejscowość Skien z jeziorem Norsjø. Drugi kanał, Norsjø – Bandak, dłuższy od poprzedniego, prowadził z od zachodniej zatoki jeziora Norsjø przez jeziora Flåvatn i Kviteseidvatn do wschodniego krańca jeziora Bandak. Został otwarty w 1892 r. przez ówczesnego ministra transportu Norwegii, Hansa H. T. NysomaTelemarkskanalen – Den Offisielle siden for Telemarkskanalen .. W chwili swojego uruchomienia kanał ten uznawany był w całej Europie za wybitne dzieło inżynierii. Odnoga tej drogi wodnej, wiodąca z północnego krańca jeziora Norsjø, daje dostęp przez jezioro Heddalsvatnet do odległego o niespełna 30 km miasta Notodden. Odcinek Norsjø – Bandak był wykorzystywany nie tylko do transportu statkami i barkami pasażerów i ładunków, ale również do spławu drewna, wykorzystywanego w zakładach papierniczych Norske Skog Union w Skien. Spław zanikł w związku z zamknięciem papierni w 2006 r. Cały kanał, umożliwiający w pewnym zakresie na regulowanie poziomu wody w jeziorach na swojej trasie, pełni też ograniczone funkcje przeciwpowodziowe.
Cały kanał Telemark liczy 105 km długości. 18 śluz pozwala pokonać w drodze ze Skien do Dalen różnicę wysokości wynoszącą 72 m. Największy zespół śluz to Vrangfoss, gdzie przy pomocy pięciu kolejnych komór pokonuje się różnicę poziomów 23 m.
Śluzy kanału Telemark Na kanale znajduje się 18 śluz w 8 zespołach: Nazwa zespołu śluzWysokość podnoszeniaLiczba śluzCzas śluzowaniaSkien5 m120 minLøveid10.3 m335 minUlefoss10.7 m340 minEidsfoss10 m230 minVrangfoss23 m560 minLunde3 m115 minKjeldal3 m115 minHogga7 m225 min
Parametry śluz WymiarMetryStopyUwagiPrześwit (od lustra wody)1652.5Odcinek Ulefoss–Dalen: max 12.8 mDługość31.4100Szerokość6.621Zanurzenie2.58
thumb|Kanał Telemark od Skien do Dalen thumb|Kanał Telemark na mapie z 1902 r. (zaznaczony kolorem niebieskim)
Żegluga na kanale Pierwszymi statkami kursującymi po kanale od 1861 r. były towarowe parowce „Statsraad Stang” i „St. Olaf”, a pierwszym statkiem pasażerskim – pływający w latach 1862–1882 parowiec „Amtmand Aall”. Dziś po kanale kursują statki pasażerskie „Victoria” (zwodowany w 1882 r.) i „Henrik Ibsen” (zwodowany w 1907 r.), obecnie realizujące rejsy turystyczne. „Victoria” pływa po kanale Norsjø–Skien od chwili swego zwodowania (do 1953 r. jako parowiec), zaś po kanale Bandak–Norsjø od momentu jego otwarcia.
Znaczenie kulturalne kanału Kanał Telemark został ogłoszony „Miejscem millenijnym” regionu Telemark. W czerwcu 2017 r. został wpisany na norweską listę Narodowego Dziedzictwa Kultury.
Przypisy
Kategoria:Kanały wodne w Norwegii Kategoria:Hasła utworzone w ramach Tygodni Tematycznych 2019