Dyrektywa Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi – dyrektywa Unii Europejskiej regulująca wymogi stawiane wodzie pitnej. Dyrektywa ta zastąpiła wcześniejszą dyrektywę nr 80/778/EWG. Zgodnie z definicją zawartą w dyrektywie, woda przeznaczona do spożycia oznacza wodę w stanie pierwotnym lub po uzdatnieniu przeznaczoną do picia, gotowania, przygotowywania żywności lub innych celów domowych. Tak rozumiana woda może zarówno oznaczać wodę dostarczaną za pośrednictwem wodociągów, jak i w różnego rodzaju pojemnikach takich jak butelki czy cysterny. Może również oznaczać wodę wykorzystywaną w przemyśle spożywczym. Ze względu na obowiązywanie odrębnych przepisów dotyczących naturalnych wód mineralnych (dyrektywa 2009/54/WE) i wody wchodzącej w skład leków, dyrektywa nie ma do nich zastosowania. Kraje członkowskie mogą również nie stosować przepisów wynikających z dyrektywy wobec wody przeznaczonej do spożycia dostarczanej w stosunkowo małej ilości (średnio mniej niż 10 m³ na dobę lub dla mniej niż 50 osób).
Normy jakości Ogólne minimalne wymagania jakości wody przeznaczonej do spożycia wskazane przez dyrektywę to praktyczny brak jakichkolwiek mikroorganizmów, pasożytów oraz substancji mogących zagrozić zdrowiu ludzi. Mogą one wystąpić jedynie w liczebności lub stężeniu niegroźnym. Ponadto w przypadku wybranych organizmów i substancji dyrektywa podaje dopuszczalne wartości graniczne ich zagęszczenia lub stężenia. Normy te ma spełniać woda bezpośrednio przeznaczona do spożycia, a więc wypływająca z kranu, chyba że spożywana jest woda bezpośrednio pozyskiwana ze zbiornika. Normy te dotyczą również wody przed jej zabutelkowaniem.
Normy jakości wskazane przez dyrektywę dotyczą następujących bakterii: Escherichia coli enterokoki Pseudomonas aeruginosa – w przypadku wód butelkowanych.
Zagęszczenie tych bakterii powinno być nie większe niż 0 na 100 ml wody, a w przypadku wody butelkowanej wymogi są bardziej rygorystyczne, bo wymagane jest zagęszczenie nie większe niż 0 osobników na 250 ml. Natomiast w przypadku Pseudomonas aeruginosa dopuszczalne jest pojawianie się 100 kolonii na 1 ml w hodowli o temperaturze 22°C i 20 kolonii w temperaturze 37°C.
Wartości dopuszczalne dla substancji chemicznych to: amid kwasu akrylowego 0,10 μg/l antymon 5,0 μg/l arsen 10 μg/l benzen 1,0 μg/l benzo[a]piren 0,010 μg/l bor 1,0 mg/l bromiany(V) 10 μg/l kadm 5,0 μg/l chrom 50 μg/l miedź 2,0 mg/l cyjanki 50 μg/l 1,2-dichloroetan 3,0 μg/l 2-(chlorometylo)oksiran (epichlorohydryna) 0,10 μg/l] fluorki 1,5 mg/l ołów 10 μg/l rtęć 1,0 μg/l nikiel 20 μg/l azotany(V) 50 mg/l (przy czym musi być zachowany warunek: stężenie azotanów(V)/50 + stężenienie azotanów(III)/3 ≤ 1) azotany(III) 0,50 mg/l pestycydy – ogółem 0,50 μg/l, każdy z osobna 0,10 μg/l aldryna 0,030 μg/l dieldryna 0,030 μg/l heptachlor 0,030 μg/l epoksyd heptachloru 0,030 μg/l wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (suma następujących: benzo[b]fluoranten, benzo[k]fluoranten, benzo[g,h,i]perylen, indeno[1,2,3-cd]piren) 0,10 μg/l selen 10 μg/l tetrachloroeten i trichloroeten (suma) 10 μg/l trihalogenometany (suma następujących: trichlorometan, tribromometan, dibromochlorometan, bromodichlorometan) 100 μg/l chlorek winylu 0,50 μg/l.
Ponadto należy monitorować kolejne parametry, ale przekroczenie ich wartości wskazanych w dyrektywie jest sygnałem do podjęcia środków zaradczych, natomiast nie dyskwalifikuje samej wody. Są to: stężenie glinu, jonów amonowych, chlorków, żelaza, manganu, siarczanów, sodu, zawartość ogólnego węgla organicznego, zawartości jonów H+ (kwasowości w skali pH), barwa, przewodność elektrolityczna, zapach, utlenialność, smak, mętność, aktywność promieniotwórcza trytu, dawka promieniowania jonizującego oraz zagęszczenie bakterii z grupy coli i Clostridium perfringens.
Dyrektywa wskazuje częstotliwość monitorowania jakości wody pitnej, uzależniając ją od ilości dostarczanej do odbiorców. Część zapisów tej dyrektywy jest wykorzystywana przez ramową dyrektywę wodną.
Mimo że normy ustalone w dyrektywie 80/778/EWG i 98/83/WE odnoszą się do wody przeznaczonej do spożycia, w niektórych krajach są używane jako środowiskowe normy jakości dla stanu ekologicznego wód, co nie ma uzasadnienia merytorycznego.
Procedura Dyrektywa ta zastąpiła wcześniejszą dyrektywę Rady 80/778/EWG z dnia 15 lipca 1980 r. Od czasu opublikowania była nowelizowana w latach 2003, 2009 i 2015. Stosowano również odstępstwa czasowe dla państw wchodzących do Unii Europejskiej.
W związku z potrzebą nowelizacji dyrektywy powstała inicjatywa obywatelska „Right2Water” („Prawo do Wody”) będąca pierwszą Europejską Inicjatywą Obywatelską. W czasie składania jej postulatów do Komisji Europejskiej w grudniu 2013, podpisało się pod jej głównym postulatem ponad 1,8 miliona osób. Tym postulatem było zobowiązanie instytucji unijnych oraz krajowych do zapewnienia mieszkańcom prawa do wody i kanalizacji oraz wezwanie tych instytucji do zwiększenia wysiłków do tego prowadzących. Jest on podstawą artykułu 13 proponowanej nowej dyrektywy. Jednocześnie budzi on kontrowersje i w czasie jego prezentacji w połowie 2018 przez KE ministrom krajów członkowskich, część z nich sprzeciwiła się, uważając, że tego typu regulacje wykraczają poza kompetencje Komisji Europejskiej i powinny zostać na poziomie krajowym. W samym Parlamencie Europejskim część posłów prezentowała pogląd, że nie powinno to być w ogóle uwzględniane w dyrektywie, część, że dostęp powinien być powszechny i darmowy, a reszta zajmowała stanowisko pośrednie. W projekcie zmiany dyrektywy pojawiły się również propozycje zmieniające zakres jej obowiązywania wobec wód butelkowanych, jako że w zasadzie podlegają one przepisom o bezpieczeństwie żywności (rozporządzenie WE nr 178/2002), z drugiej zaś strony wody źródlane powinny być objęte przepisami tej dyrektywy. Część zmian ma na celu większą spójność z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia.
Przypisy
Kategoria:Dyrektywy w Unii Europejskiej Kategoria:Prawo wodne Kategoria:Woda pitna Kategoria:Hasła utworzone w ramach Tygodni Tematycznych 2019