alt=Przykładowy żeton do gry z porcelany|mały|Przykładowy żeton do gry z porcelany Pieniądze porcelanowe – określenie odnoszone do monet i żetonów wykonywanych z porcelany. W numizmatyce nazwą tą obejmuje się przede wszystkim syjamskie (tajskie) żetony porcelanowe z XIX wieku oraz niemiecki pieniądz zastępczy z początku lat 20. XX wieku, wytwarzany m.in. w Państwowej Manufakturze Porcelany w Miśni. Część emisji niemieckich miała jednak od początku charakter próbny lub kolekcjonerski.
Tajlandia alt=Tajlandzki żeton do gry wykonany z porcelany|mały|Tajlandzki żeton do gry wykonany z porcelany W Syjamie porcelanowe żetony emitowały chińskie domy hazardowe (hong) w Bangkoku. Początkowo służyły one jako liczmany do gier, wymienialne na srebro, lecz z powodu niedoboru srebra menniczego zaczęły funkcjonować także jako lokalny środek drobnych płatności. W sierpniu 1875 roku wydano rozporządzenie zakazujące dalszej emisji tych żetonów, choć część egzemplarzy pozostawała w obiegu jeszcze później.
Cechy i funkcje Tajlandzkie pieniądze porcelanowe były zwykle niewielkimi, płaskimi żetonami. Najczęściej miały kształt okrągły, lecz spotykano także formy owalne, kwadratowe, romboidalne, sześcioboczne, ośmioboczne, rozetowe i krzyżowe, a także kształty nawiązujące do zwierząt, roślin lub przedmiotów. Na egzemplarzach umieszczano przede wszystkim nazwę domu gry oraz oznaczenie wartości, zwykle w znakach chińskich, rzadziej tajskich; występowały m.in. nominały odpowiadające salungowi (¼ bata) i fuangowi (⅛ bata). Ikonografia żetonów odwoływała się często do symboliki chińskiej i obejmowała przedstawienia zwierząt, roślin oraz przedmiotów kojarzonych z pomyślnością, bogactwem, powodzeniem w interesach i długowiecznością. Poszczególne serie różniły się nie tylko napisami i znakami, ale też kolorystyką; spotykano m.in. barwy niebieskie, czerwone, zielone i żółte, a częste zmiany wzorów miały utrudniać fałszerstwa.
Niemcy alt=Porcelanowa moneta z 1921 roku o nominale 5 marek (awers)|mały|Porcelanowa moneta z 1921 roku o nominale 5 marek (awers) Po I wojnie światowej w Niemczech w warunkach niedoboru bilonu rozwinęła się emisja porcelanowego pieniądza zastępczego. Największy rozgłos zdobyły wyroby z Saksonii: projekty i próby przygotowywano od 1919 roku, egzemplarze z datą 1920 miały w większości charakter próbny lub kolekcjonerski, natomiast do obiegu jako pieniądz zastępczy dopuszczano zasadniczo sztuki z datą 1921. W Miśni wytwarzano je dla Saksonii oraz różnych miast i gmin niemieckich. Część wyrobów o nominałach 5, 10 i 20 marek miała jedynie wartość kolekcjonerską. Produkcji niemieckiego pieniądza zastępczego zakazano 17 lipca 1922 roku.
Produkcja i ikonografia W Miśni przygotowanie modeli rozpoczęto w 1919 roku. Monety tłoczono przy użyciu stalowych stempli rytowanych przez , głównie według projektów . Do wyrobu stosowano przede wszystkim biskwit porcelanowy i kamionkę Böttgera; materiał ten był odporny na wodę, zabrudzenia i pękanie. Charakterystyczne, płytkie wgłębienie w środkowej części krążka zwiększało wytrzymałość monet oraz ułatwiało układanie ich w stosy i rolki transportowe. Na monetach umieszczano oznaczenie wartości, datę i miejsce pochodzenia, a także motywy odnoszące się do regionalnej gospodarki, architektury lub symboliki. W części nominałów 5, 10 i 20 marek stosowano złocenia nawiązujące do wcześniejszej złotej waluty Rzeszy.
+ Monety porcelanowe z Miśni o nominałach: 20 pf, 50 pf, 1 mk i 2 mk Awers Rewers 20 fenigów 50 fenigów 1 marka 2 marki
Przypisy
Kategoria:Numizmatyka Kategoria:Porcelana