Feliks Napoleon Sądek, właśc. Feliks Rosenbaum, ps. „Jacek Dereń”, „Napoleon Sądek” (ur. 11 kwietnia 1905, zm. 25 lutego 1970 w Londynie) – polski pisarz, dziennikarz i scenarzysta pochodzenia żydowskiego. W latach 30. XX wieku napisał lub współtworzył scenariusze do kilkunastu filmów fabularnych. Po II wojnie światowej przebywał w Wielkiej Brytanii, gdzie publikował powieści i sztuki teatralne oraz uczestniczył w życiu kulturalnym polskiej emigracji.
Życiorys Pochodził z rodziny przemysłowca Jana Rosenbauma i Florentyny z Bernsteinów. Uczęszczał do Gimnazjum im. Tadeusza Reytana w Warszawie, po czym rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim. Po zakończeniu nauki był aplikantem adwokackim w sądzie grodzkim, następnie pracował jako adwokat. Jednocześnie publikował w prasie. Od 1929 pisał cykl felietonów „Wesoły kącik” w „Ostatnich Wiadomościach” pod pseudonimem Napoleon Sądek, a od 1930 przygotowywał felietony dla „Kuriera Czerwonego”, od 1931 także dla „Ekspressu Podhalańskiego”. W latach 1933–1939 napisał samodzielnie lub współtworzył scenariusze filmowe do kilkunastu filmów, opracowywał scenopisy i wykonał opracowanie literackie do Nie miała baba kłopotu.
Walczył podczas kampanii wrześniowej w randze porucznika, później został aresztowany przez władze sowieckie i wywieziony w głąb ZSRS. Po podpisaniu układu Sikorski-Majski przyłączył się do 2 Korpusu Polskiego, gdzie pełnił obowiązki oficera oświatowego. W 1942 otrzymał przydział do 4 baonu 3 Dywizji Strzelców Karpackich, gdzie był oficerem oświatowym w stopniu kapitana. W bitwie o Monte Cassino ochotniczo dostarczał na mułach amunicję i żywność dla oddziałów bojowych, za co otrzymał Krzyż Walecznych. Następnie oddelegowano go do Referatu Oświatowego 3 Dywizji Strzelców Karpackich. Był współtwórcą teatru żołnierskiego tej jednostki wojskowej. Mimo wojny nie zaniechał twórczości literackiej i dziennikarskiej. Publikował felietony i opowiadania m.in. w „Pobudce” (1942), „Dzienniku Żołnierza Armii Polskiej na Wschodzie” (1943–1945), „Gońcu Karpackim” (1943–1944), „Kurierze Polskim w Bagdadzie” (1943), „Orle Białym” (1944), „Wiarusie Polskim” (1944), „Ochotniczce” (1944). Na przełomie ostatnich dwóch lat wojny był współredaktorem gazetek dla żołnierzy polskich we Włoszech „Świerkożubr pod Syreną” i „Osa Karpacka”. W 1946 znalazł się wraz z 2 Korpusem w obozie wojskowym w Hodgemur Camps w Anglii.
Po demobilizacji zamieszkał w Londynie. Po zakończeniu II wojny światowej, zmienił nazwisko rodowe na Feliks Napoleon Sądek. Na łamach „Dziennika Polskiego i Dziennika Żołnierza” zamieszczał od 1949 swoje powieści, opowiadania oraz pisał serie felietonów („Widziane ze sceny” (1955), „Mały felieton” (1964–1966), „Trudny dzień” (1965)). Ponadto udzielał się w „Życiu” (1950–1951, 1953), „Orle Białym” (1950, 1952, 1954), „Gazecie Niedzielnej” (1952), „Głosie” (1952), „Tygodniku Polskim” (1962–1964) i „Wiadomościach” (1965). Pisywał felietony humorystyczne dla Radia Wolna Europa, a w latach 1961–1967 był zatrudniony w British Drama League jako lektor. Część powieści, opublikowanych w „Dzienniku Polskim i Dzienniku Żołnierza”, została wydana (np. Małżeństwo Marty), a Nieznany tor został przełożony na język angielski. Pisał również sztuki sceniczne, z humorem przedstawiające 2 Korpus Polski i życie polskich emigrantów. W 1949 Kwatera nad Adriatykiem została uhonorowana IV nagrodą na konkursie emigracyjnego Związku Artystów Scen Polskich; była wystawiana przez polskie teatry amatorskie w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii i Argentynie. Współpracował z Feliksem Konarskim.
Sądek był długoletnim członkiem zarządu Związku Pisarzy Polskich na Uchodźstwie, wchodził także w skład Związku Dziennikarzy Rzeczypospolitej Polskiej, Związku Artystów Scen Polskich, Związku Kombatantów-Żydów. Pochowany został na cmentarzu żydowskim w dzielnicy Golders Green przy Hoop Lane.
W 1933 ożenił się z Pauliną Nisenson.
Odznaczenia
Krzyż Walecznych Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino nr 1903
Twórczość (wybór) Zestawienie przygotowane na podstawie źródeł:
Film Scenariusze Romeo i Julcia (1933) Kocha, lubi, szanuje (1934) Miłość maturzystki – przeróbka scenariusza Przebudzenia (1935) Wacuś (1935) Papa się żeni (współautor: Jan Fethke) (1936) Dodek na froncie (1936) Bolek i Lolek (współautor: Jan Fethke) (1936) 30 karatów szczęścia (współautor: Jan Fethke) (1936) Niedorajda (współautor: Jan Fethke) (1937) Dorożkarz nr 13 (współautor: Marian Czauski, Antoni Marczyński; dialogi: Stefan Wiechecki) (1937) Zapomniana melodia (współautor: Jan Fethke, Ludwik Starski) (1938) Za winy niepopełnione (dialogi: Antoni Słonimski) (1938) Robert i Bertrand (współautor: Jan Fethke) (1938) Paweł i Gaweł (współautor: Jan Fethke, Ludwik Starski) (1938) Złota Maska (współautor: Jan Fethke) (1939) Przez łzy do szczęścia (współautor: Jan Fethke) (1939) Sportowiec mimo woli (współautor: Jan Fethke, Ludwik Starski) (1939) Uwaga! Szpieg (1939, nieukończony) Moja mama – to ja (1939, planowany, współautor: Jan Fethke)
Scenopisy Będzie lepiej (współautor: Jan Fethke) (1936) O czym się nie mówi... (współautor: Jan Fethke) (1939)
Opracowanie literackie Nie miała baba kłopotu (1935)
Teatr Sztuki teatralne i rewiowe Niech żyją Polki. Materiały do widowiska rewiowego (Londyn 1947) Obrazki sceniczne, wydane dla zespołów teatralnych Polonii Zagranicznej (Londyn 1947) Kwatera nad Adriatykiem. Sztuka w 3 aktach (wyst. Londyn 1949, wyd. tamże 1950) Katarzynka. [Komedia w 3 aktach] (wyst. Londyn 1950) Pani doktór. [Komedia w 3 aktach] (wyst. Londyn 1950) Markietanki. (Serca w mundurkach). [Komedia w 3 aktach] (wyst. Londyn 1951, wyd. tamże 1952) Kamienicznik. Komedia w jednym akcie (Londyn 1953) Tańcowały dwa Michały (rewia) (wyst. Londyn 1953) Dla Ciebie wszystko! (rewia) (współautor: Feliks Konarski) (wyst. Londyn 1954) Placki kartoflane (dramat; powstał przed 1963) – wyróżnienie w konkursie na sztukę teatralną ZASP za Granicą i Ogniska Polskiego w Londynie w 1963
Powieść Strzał na Earls Courcie (Dziennika Polskiego i Dziennika Żołnierza, Londyn 1949 nr 186–226) Małżeństwo Marty (tamże, Londyn 1950 nr 35–95; wydanie osobne Toronto: „Związkowiec” 1955) Nieznany tor (tamże, Londyn 1950 nr 202, 1951 nr 1–44; przedruk Toronto: „Związkowiec” 1956 nr 21–52, 1957 nr 1–34) Żyje się tylko raz (tamże, Londyn 1952 nr 1–120, 143–158) Zaproszenie na ślub (tamże, Londyn 1952 nr 228–310, 1953 nr 1–7) Mgła nad Londynem (tamże, Londyn 1953 nr 23–91) Porwanie (tamże, Londyn 1953 nr 259–307, 1954 nr 2–56) Pożar serc (tamże, Londyn 1954 nr 221–308, 1955 nr 1–3) 75 tysięcy (tamże, Londyn 1955 nr 55–164) Kłopoty rodzinne (tamże, Londyn 1955 nr 294–310, 1956 nr 1–98) Od hostelu do hostelu (tamże, Londyn 1957 nr 60–262) Konfrontacja (tamże, Londyn 1962 nr 61–77) Złe samopoczucie (tamże, Londyn nr 293–310, 1964 nr 1–78)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci i uczniowie szkoły imienia Tadeusza Reytana w Warszawie Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Adwokaci II Rzeczypospolitej Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej 1939–1941 Kategoria:Londyńska Polonia Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii włoskiej 1943–1945 Kategoria:Pisarze związani z Londynem Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Polscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Polscy felietoniści Kategoria:Polscy satyrycy Kategoria:Polscy scenarzyści filmowi Kategoria:Polscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Uczestnicy bitwy o Monte Cassino 1944 Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1905 Kategoria:Zmarli w 1970