Szeferdia (Shepherdia L.) – rodzaj roślin z rodziny oliwnikowatych. Obejmuje trzy gatunki. Wszystkie rosną w Ameryce Północnej, przy czym najszerszy zasięg obejmujący obszar od Alaski po Nową Fundlandię i Arizonę ma szeferdia kanadyjska. Pozostałe dwa mają mniejsze zasięgi w zachodniej części kontynentu. Rosną w miejscach zwykle suchych, kamienistych. Na ich korzeniach znajdują się brodawki, w których żyją bakterie promieniowce z rodzaju Frankia, mające zdolność asymilowania wolnego (atmosferycznego) azotu.

Gatunkiem uprawianym jako ozdobny, zwłaszcza w żywopłotach, jest szeferdia srebrzysta, rzadziej pozostałe gatunki. Owoce szeferdii srebrzystej i kanadyjskiej są jadalne. Owoce tej pierwszej, w smaku kwaśne, podobne do porzeczki czerwonej, spożywane były przez Indian zimą z mięsem bizonów. Ze względu na dużą zawartość przeciwutleniacza, likopenu, uznawane są współcześnie za tzw. „superfood”. Owoce szeferdii kanadyjskiej wymieszane z cukrem dają tzw. „indiańskie lody” (Indian ice cream). W Polsce rzadko uprawiana jest szeferdia srebrzysta i kanadyjska.

Nazwa rodzaju upamiętnia Johna Shepherda (1764-1836), w początku XIX wieku opiekuna ogrodu botanicznego w Liverpoolu i przyjaciela Thomasa Nuttalla, który nadał nazwę naukową temu rodzajowi.

Morfologia Pokrój Krzewy i niewielkie drzewa liściaste, osiągające do 6 m wysokości. Pędy często cierniste. Liście Naprzeciwległe, ogonkowe, pojedyncze. Blaszka szerokoeliptyczna do lancetowatej, całobrzega, o użyłkowaniu pierzastym. Od spodu liście pokryte gęsto łuskowatymi lub gwiazdkowatymi włoskami. Kwiaty Jednopłciowe (rośliny dwupienne), wyrastają w kątach liści skupione po kilka na ubiegłorocznych pędach. Wonne, bezpłatkowe, drobne, żółtawe i żółtawozielone. Rozwijają się przed liśćmi. Kwiaty męskie zawierają po 8 pręcików nadległych i naprzemianległych wobec czterech działek kielicha. Kwiaty żeńskie z pojedynczą, górną zalążnią, która wygląda na dolną, ze względu na otoczenie przez mięsisty dysk. Owoce Pestkowce owalne lub elipsoidalne, dojrzałe czerwone lub żółtawe, zawierające pojedyncze nasiono.

Systematyka Jeden z trzech współczesnych rodzajów wyróżnianych w rodzinie oliwnikowatych (Elaeagnaceae). W obrębie rodziny najbliżej spokrewniony jest z rodzajem oliwnik Elaeagnus, a taksonem siostrzanym tej pary rodzajów jest rokitnik Hippophaë.

Wykaz gatunków Shepherdia argentea (Pursh) Nutt. – szeferdia srebrzysta Shepherdia canadensis (L.) Nutt. – szeferdia kanadyjska Shepherdia rotundifolia Parry

Przypisy

Kategoria:Oliwnikowate