Protesty przeciwko wojnie w Iraku – zorganizowane protesty społeczne, które rozpoczęły się w 2002 roku w wielu miastach na całym świecie. Często były one koordynowane w taki sposób, aby mogły odbywać się jednocześnie na całym świecie. Po największej fali demonstracji, 15 lutego 2003 roku, dziennikarz New York Timesa – Patrick Tyler stwierdził, że pokazują one istnienie dwóch supermocarstw na Ziemi: Stanów Zjednoczonych oraz światowej opinii publicznejTyler, Patrick (February 17, 2003). „A New Power in the Streets”. New York Times. Archived from the original on December 25, 2013. Retrieved September 7, 2007..
Demonstracje przeciwko wojnie w Iraku były w głównej mierze zwoływane przez organizacje antywojenne, z których wiele sprzeciwiało się inwazji na Afganistan. W niektórych krajach arabskich zostały one zorganizowane przez państwo. Największa mobilizacja protestujących miała miejsce w Europie. Przykładowo wiec w Rzymie, w którym uczestniczyło trzy miliony ludzi, został zapisany w Księdze rekordów Guinnessa jako największy w historii wiec antywojenny. Guinness World Records. Archived from the original on 2004-09-04. Retrieved 2007-01-11..
Według francuskiego profesora Dominique’a Reynié około 36 milionów osób na całym świecie wzięło udział w blisko 3 tysiącach protestów przeciwko wojnie w Iraku, w okresie od 3 stycznia do 12 kwietnia 2003 roku.
W Stanach Zjednoczonych, mimo że uczestnicy protestów byli nazywani przez zwolenników wojny „mniejszością głośno zabierająca głos”Dueling Demonstrations As Thousands March to Capitol to Protest Iraq Conflict, 189 Arrested; War Supporters Take on ‘Vocal Minority’ Archived 2016-12-02 at the Wayback Machine Michelle Boorstein, V. Dion Haynes and Allison Klein, The Washington Post, Sunday, September 16, 2007; Page A08. Retrieved September 16, 2007., Instytut Gallupa oświadczył 14 września 2007 roku, że „Od lata 2005 roku, przeciwnicy wojny zdają się mieć przewagę liczebną nad jej zwolennikami. Większość Amerykanów uważa, że wojna była błędem”.
Od protestów przed wojną w Iraku i w jej trakcie, był to jeden z największych ogólnoświatowych protestów pokojowych, jaki miał miejsce na początku XXI wieku, od czasów dwudziestowiecznych protestów przeciwko wojnie w Wietnamie.
Skala oraz wpływ na opinię publiczną w Stanach Zjednoczonych Sondaż Gallupa z marca 2003 roku przeprowadzony w pierwszych dniach wojny w Iraku wykazał, że 5% ludności protestowało przeciwko inwazji na Irak lub sprzeciwiało się publicznie tej wojnie w porównaniu z 21%, które uczestniczyły w wiecach poparcia lub publicznie zadeklarowało swoje poparcie dla wojny. Sondaż ABC News wykazał, że 2% populacji uczestniczyło w protestach antywojennych, a 1% w wiecach prowojennych. W wyniku protestów 20% ludności stało się bardziej krytycznych wobec wojny, a 7% zwiększyło swoją przychylność wobec wojny. Badanie opinii publicznej przeprowadzone przez Fox News pokazało, że 63% Amerykanów było nieprzychylnie nastawionych do protestujących, a jedynie tylko 23% pozytywnie. Według Pew Research 40% ankietowanych przyznawało w marcu 2003 roku, że głos protestujących jest nadmiernie eksponowany, w porównaniu do 17% respondentów, którzy stwierdzili, że słyszeli „zbyt mało” o protestach.
Niektórzy obserwatorzy zauważyli, że protesty przeciwko wojnie w Iraku były stosunkowo niewielkie i rzadkie w porównaniu z tymi przeciwko wojnie w Wietnamie. Jednym z najczęściej wymienianych tu czynników kształtujących ten trend jest brak poboru do wojska.
Przed inwazją na Irak Mówi się, że protesty te są największymi światowymi demonstracjami pokojowymi przed faktycznym rozpoczęciem wojny. Ruch pokojowy porównuje się do ruchu spowodowanego wojną w Wietnamie.
Wrzesień 2002 Podczas gdy 12 września 2002 roku prezydent Stanów Zjednoczonych George W. Bush przemawiał na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ, ponad tysiąc osób protestowało w demonstracji zorganizowanej przed budynkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych przez Voter March i No Blood for Oil.
24 września Tony Blair wydał dokument, w którym Wielka Brytania opowiadała się za wojną w Iraku. Trzy dni później, na antywojennym wiecu w Londynie pojawiło się co najmniej 150 000 osób.
29 września około pięć tysięcy przeciwników wojny zebrało się w Waszyngtonie, w dzień po proteście przeciwko Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu.
Październik 2002 2 października, w dniu, w którym prezydent Bush podpisał rezolucję Kongresu zezwalającą na wojnę, w Chicago odbył się mały protest z udziałem około 1000 osób. Wysłuchały one przemówień Jesse’ego Jacksona, a następnie senatora stanu Illinois – Baracka Obamy. Oświadczenie Obamy: „Nie jestem przeciwny wszelkim wojnom. Sprzeciwiam się idiotycznym wojnom”, ledwo co zostało zauważone w tym czasie. Stało się ono słynne dopiero podczas prawyborów prezydenckich Partii Demokratycznej w 2008 roku, kiedy to obóz Obamy wykorzystał je do zaprezentowania odwagi polityka i jego dobrego osądu na temat wojny.
7 października Bush wygłosił ważne przemówienie w Cincinnati Museum Center na Union Terminal uzasadniające inwazję na Irak. Na zewnątrz, około 3000 osób zebrało się, aby zaprotestować przeciwko nadchodzącej wojnie. Później kilkuset protestujących, którzy blokowali wyjścia z budynku zostało rozproszonych przez policję konną, a sześciu demonstrantów zostało aresztowanych.
26 października odbyły się protesty w różnych miastach na całym świecie. Ponad sto tysięcy osób wzięło udział w demonstracji w Waszyngtonie, a pięćdziesiąt tysięcy przyłączyło się do protestu w San Francisco. Obie manifestacje zostały zwołane przez koalicję antywojenną ANSWER.
31 października w całej Wielkiej Brytanii miało miejsce około 150 protestów, w tym masa krytyczna oraz masowe demonstracje w Brighton, Manchesterze, Glasgow oraz Londynie. Manifestacje odbyły się również w Stanach Zjednoczonych.
Listopad 2002 9 listopada, na zakończenie pierwszego Europejskiego Forum Społecznego we włoskiej Florencji, miały miejsce kolejne protesty antywojenne. Według organizatorów, w demonstracjach wzięło udział milion osób. Władze lokalne podały liczbę 500 000 uczestników.
16 listopada w kanadyjskim Queen’s Park odbyła się antywojenna demonstracja około 2000 osób.
17 listopada w Vancouver duża koalicja antywojenna odbyła marsz pokojowy z Peace Flame Park w ramach Cross-Canada Day of Action. Około 3000 ludzi zebrało się w deszczu. Oznajmili oni, iż Waszyngton musi złożyć skargę na obce rządy do ONZ. Wielu z nich oskarżyło również Biały Dom o obranie sobie na cel Saddama Husajna w celu przejęcia kontroli nad cennymi zasobami ropy. Około 1000 osób przemaszerowało w Montrealu podczas gradobicia, a około 500 pojawiło się na Wzgórzu Parlamentarnym kiedy obficie padał śnieg. Wiece odbywały się także w kilku innych miastach, wliczając w to Halifax, Winnipeg i Edmonton.
Styczeń 2003 16 stycznia 2003 roku na całym świecie doszło do fali protestów przeciwko wojnie z Irakiem, m.in. w Turcji, Egipcie, Pakistanie, Japonii, Belgii, Holandii, Argentynie oraz w Stanach Zjednoczonych. W tym ostatnim kraju, mieszkańcy uczestniczyli w wiecu zorganizowanym w Waszyngtonie. Amerykańska policja, która nadzoruje działania na terenie National Mall, zaprzestała podawania szacunkowych danych na temat liczebności tłumu po tym, jak organizatorzy Marszu Milionów Ludzi zagrozili jej pozwami sądowymi. Oświadczyła jednak, że mają oni pozwolenie tylko na 30 000 demonstrantów.
18 stycznia w wioskach, miasteczkach i miastach na całym świecie, w tym w Tokio, Moskwie, Paryżu, Londynie, Dublinie, Montrealu, Ottawie, Toronto, Kolonii, Bonn, Göteborgu, Florencji, Oslo, Rotterdamie, Stambule i Kairze, odbyły się demonstracje antywojenne, skupiające się w szczególności, ale nie tylko, na oczekiwanej wojnie z Irakiem. W Nowej Zelandii tysiące ludzi protestowało w Dunedin i Christchurch, podczas gdy 28 stycznia w Auckland manifestanci pojawili się w bazie marynarki wojennej Devonport, sprzeciwiając się wysłaniu fregaty HMNZS Te Mana do Zatoki Perskiej. mały|Protest pokojowy w Waszyngtonie (18 stycznia 2003) Organizacje NION i ANSWER zaplanowały protesty w Waszyngtonie oraz San Francisco. Inne manifestacje miały miejsce w całych Stanach Zjednoczonych, w tym w różnych mniejszych miejscowościach, takich jak Lincoln w stanie Nebraska.
W San Francisco demonstrowało ponad 50 000 osób. Dzień rozpoczął się od wiecu na nadbrzeżu o 11 rano, po którym nastąpił marsz ulicą Market Street do centrum administracyjnego miasta.
W Seattle niespodziewana frekwencja w słoneczną sobotę przekroczyła 45 000 uczestników protestu (relacja organizatora i obserwatorów), które po kilku wystąpieniach przemaszerowały z Seattle Center na King Street Station. Lokalne media podawały nieprawidłową liczbę manifestujących, która według nich wynosiła od 200 do 1500 osób. Ludzie nadal opuszczali Seattle Center, podczas gdy manifestujący z początku marszu znajdowali się już na jego końcowym etapie. Ponad 8 kilometrowy odcinek wypełniony demonstrantami, który został uwieczniony na zdjęciu zrobionym z lotu ptaka przez KING-TV, ukazał prawdziwą skalę wydarzenia. Większość mediów bagatelizowała te liczby, robiąc zdjęcia tylko z przodu pochodu, na płaskim terenie, na którym zazwyczaj znajdowało się zaledwie kilkaset osób. Z jakiegoś powodu nie było żadnego prezentera, który czekałby na tłum liczący prawdopodobnie 50 000 osób. Przypadkowi klienci sklepów i spacerowicze dołączyli do największego w historii Seattle marszu (przewyższonego dopiero przez Marsz Kobiet, który odbył się w tym mieście w 2017 roku).
W Waszyngtonie „co najmniej dziesiątki tysięcy” demonstrujących maszerowało przez miasto, kończąc wiecem w The Mall. Wśród wygłaszających przemowy był wielebny Jesse Jackson, który powiedział tłumowi, że „Jesteśmy tu, ponieważ wybieramy koegzystencje, a nie koanihilację”.
Protesty miały zbiec się w czasie z 15 stycznia, czyli dniem urodzin Martina Luthera Kinga Jr..
Luty 2003 W dniu 15 lutego miliony ludzi protestowały w około 800 miastach na całym świecie. Zapisane w Księdze rekordów Guinessa w 2004 roku jako największy protest w historii ludzkości, manifestacje miały miejsce między innymi w Wielkiej Brytanii, Włoszech, Hiszpanii, Niemczech, Szwajcarii, Irlandii, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii, RPA, Syrii, Indiach, Rosji, Korei Południowej, Japonii, a nawet na stacji McMurdo na Antarktydzie. Prawdopodobnie największa demonstracja tego dnia miała miejsce w londyńskim Hyde Parku gdzie zebrało się około miliona protestujących, wśród nich znaleźli się również mówcy, m.in. wielebny Jesse Jackson, burmistrz Londynu Ken Livingstone i przywódca Liberalnych Demokratów Charles Kennedy. Równie duża demonstracja, odbyła się także w Barcelonie.
Marzec 2003 8 marca trzy oddzielne marsze połączyły się w ratuszu Manchesteru w Wielkiej Brytanii. Oficjalne szacunki określają liczbę uczestników na 10 000 (choć organizatorzy kwestionowali te dane), co czyni z niej największą manifestację polityczną w mieście od czasu masakry Peterloo w 1819 roku. mały|Demonstranci przed budynkiem Complexe Guy-Favreau w Montrealu 15 marca hiszpańskie i włoskie miasta wykazały jedną z największych frekwencji przeciwko prowojennej postawie swoich rządów: ponad 400 tys. protestujących w Mediolanie, 120 tys. w Madrycie oraz niemal 300 tys. manifestujących w Barcelonie tworzących łańcuch ludzki o długości około 1600 metrów Marsze odbyły się również w Sewilli, Aranjuezie, Palencii i na Wyspach Kanaryjskich.