Nabu-zer-iddina, Nabu-zer-iddin (akad. Nabû-zēr-iddinaLipschitz O., The Fall and Rise of Jerusalem ..., s. 79-80, przypis 163., Nabû-zēr-iddinDa Riva, R., Nebuchadnezzar II’s Prism ..., s. 202.; zapisywane mdAG-NUMUN-i-din-namDa Riva, R., Nebuchadnezzar II’s Prism ..., s. 211.; tłum. „(Bóg) Nabu dał mi potomstwo”) – wysoki dostojnik za rządów babilońskiego króla Nabuchodonozora II (604–562 p.n.e.), sprawujący na dworze królewskim urząd rab nuḫatimmī (rab nuḫatimmu), oznaczający „naczelnego kucharza” bądź „naczelnego piekarza”Mitchell T.C., Judah until the fall of Jerusalem ..., s. 408.; identyfikowany z biblijnym Nebuzaradanem, dowódcą wojskowym Nabuchodonozora II, wzmiankowanym w 2 Księdze Królewskiej (rozdział 25) i Księdze Jeremiasza (rozdziały 39, 40 i 52).
Dostojnik ten wzmiankowany jest w tekstach pochodzących z czasów panowania Nabuchodonozora II, przede wszystkim w jednej z inskrypcji budowlanych tego króla, opisującej jego prace przy rozbudowie Starego Pałacu w BabilonieDa Riva, R., Nebuchadnezzar II’s Prism ..., s. 196, 202.. Inskrypcja ta umieszczona jest na glinianym, ośmiobocznym graniastosłupie, odnalezionym przez Roberta Koldeweya w ruinach Babilonu i przechowywanym obecnie w Muzeum Archeologicznym w Stambule (nr inwent. EŞ 7834)McKane W., A Critical and Exegetical Commentary ..., s. 974.. W samym tekście Nabu-zer-iddina wymieniany jest w grupie sześciu najwyższych dostojników pałacowych. Poza nim, czyli „naczelnym kucharzem/piekarzem” (rab nuḫatimmī), znaleźli się w niej również: „zarządca królewski” (mašennu), „główny skarbnik” (rab kāṣirī), „intendent pałacu” (ša pān ekalli), „majordomus” (rab bīti) i „dowódca gwardii królewskiej” (bēl ṭābīḫī). Urzędnik noszący tytuł „naczelnego kucharza/piekarza” odpowiedzialny był tradycyjnie za królewską kuchnię, aczkolwiek wydaje się, iż w czasach Nabuchodonozora II był to już tytuł w dużej mierze honorowy. thumb|250px|Nebuzaradan wypędzający mieszkańców Jerozolimy – rycina Juliusa Schnorr von Carolsfelda (1794-1872) z jego Ilustrowanej Biblii (Lipsk, 1852-1860) thumb|350px|Nebuzaradan palący Świątynię – rycina nieznanego ilustratora z Bible Historiale Petrusa Comestora (Francja, 1372) Z Nabu-zer-iddiną identyfikowany jest biblijny Nebuzaradan, wysoki babiloński dowódca wojskowy, który w miesiąc po zdobyciu Jerozolimy przez Babilończyków (587 r. p.n.e.) przybyć miał do tego miasta, aby z rozkazu Nabuchodonozora II rozpocząć proces jego systematycznego niszczeniaLipschitz O., The Fall and Rise of Jerusalem ..., s. 79-80.. W Biblii (2 Krl 25:8,11; Jr 39:9-10) określany jest on jako rab ṭabbāḥîm („naczelny kucharz”), co wydaje się być hebrajskim tłumaczeniem akadyjskiego tytułu rab nuḫatimmī, noszonego przez Nabu-zer-iddinę. Są też uczeni, którzy wywodzą hebrajskie rab ṭabbāḥîm od poświadczonego w tekstach nowobabilońskich akadyjskiego tytułu rab ṭābīḫī („dowódca gwardii królewskiej”, dosł. „naczelny rzeźnik”), postulując, iż to właśnie ten tytuł nosił Nabu-zer-iddina w chwili przybycia do JerozolimyDa Riva, R., Nebuchadnezzar II’s Prism ..., s. 203..
Zgodnie z przekazem biblijnym to właśnie z rozkazu Nebuzaradana żołnierze babilońscy spalili Świątynię, pałac królewski oraz najważniejsze domy w Jerozolimie, a także zburzyli mury otaczające to miasto (2 Krl 25:8-12; Jr 39:8-10; Jr 52:12-14). Nebuzaradan rozkazał również wysłać do Babilonu złupione ze Świątyni przedmioty kultowe wykonane z brązu, srebra i złota, w tym wielkie zbiorniki na wodę z brązu, które stały na jej dziedzińcu oraz dwie kolumny z brązu, które stały po obu stronach jej głównego wejścia (2 Krl 25:13-17; Jr 52:17-23). Zarządził też kolejne deportacje (Jr 52:29-30), wysiedlając część ludności przebywającej wciąż w mieście (2 Krl 25:11; Jr 39:9; Jr 52:15). Wykonując polecenia króla babilońskiego Nebuzaradan wypuścił proroka Jeremiasza z aresztu, zapewnił mu ochronę, a następnie przekazał go pod opiekę nowego gubernatora (Jr 39:11-14). Wydaje się, iż w jakiś czas po uwolnieniu Jeremiasz przez pomyłkę znów został pojmany i wraz z innymi deportowanymi wysłany w łańcuchach do miasta Rama, gdzie dopiero po interwencji Nebuzaradana został uwolniony (Jr 40:1-6).
Przypisy
Bibliografia Da Riva, R., Nebuchadnezzar II’s Prism (EŞ 7834): A New Edition, w: Zeitschrift für Assyriologie 103(2), 2013, s. 196-229. Lipschitz O., The Fall and Rise of Jerusalem: Judah Under Babylonian Rule, Eisenbrauns, 2005. McKane W., A Critical and Exegetical Commentary on Jeremiah, tom 2 (Commentary on Jeremiah XXVI-LII), Bloomsbury Publishing, 2000. Mitchell T.C., Judah until the fall of Jerusalem (c. 700—586 B.C.), w: The Cambridge Ancient History, tom 3, część 2 (The Assyrian and Babylonian Empires and other States of the Near East, from the Eighth to the Sixth Centuries B.C.), Cambridge University Press, 1970, s. 371-409.
Kategoria:Babilońscy dostojnicy