Liszkojad płatkolicy (Lobotos oriolinus) – gatunek małego ptaka z rodziny liszkojadów (Campephagidae). Występuje na nieregularnym obszarze w Afryce Środkowej. Ma status gatunku niedostatecznie rozpoznanego.
Taksonomia Po raz pierwszy gatunek opisał George Latimer Bates w 1909. Holotyp pochodził z Assobam z okolic rzeki Boumba w południowo-wschodnim Kamerunie. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Lobotus oriolinus. Nazwa rodzaju została zapisana błędnie; rodzaj Lobotos, do którego obecnie (2025) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny przypisuje liszkojada płatkolicego, był już wcześniej opisany. Bates zdawał sobie sprawę z istnienia drugiego gatunku z tego rodzaju, liszkojada złotobrzuchego (L. lobatus), który był znany z ówczesnego Złotego Wybrzeża (obecnie Ghany). Niektórzy autorzy w latach późniejszych traktowali jednak te dwa taksony jako jeden gatunek. Ich przedstawiciele różnią się upierzeniem w stopniu wystarczającym do rozdzielenia ich na dwa gatunki.
Morfologia Długość ciała wynosi około 19 cm. U holotypu (samca) długość skrzydła wynosiła 100 mm, górnej krawędzi dzioba – 13 mm, ogona – 85 mm, skoku – 18 mm. Zebrana razem z nim samica miała identyczną długość skoku i dzioba oraz nieznacznie krótsze skrzydła i ogon. Głowa, kark, gardło i górna część piersi mają barwę czarną, niebiesko połyskują. Przy nasadzie dzioba obecne są żółtopomarańczowe przydatki głowowe. Pozostała część upierzenia jaskrawopomarańczowa albo żółta, na skrzydłach bardziej oliwkowa. Skrzydełko i lotki czarne. Tęczówka ciemnobrązowa. Dziób i nogi czarne.
Zasięg występowania Zasięg występowania liszkojada płatkolicego obejmuje południowo-wschodnią Nigerię (jedna obserwacja z 1988), południowy Kamerun, południowo-zachodnią Republikę Środkowoafrykańską, północne Kongo, Gabon oraz wschodnią i północno-wschodnią Demokratyczną Republikę Konga. Jego powierzchnia to około 1,79 mln km², jednak pomimo wielkości zasięgu ptak ten jest rozmieszczony plamowo, a jego obserwacje są rzadkie.
Ekologia i zachowanie Środowiskiem życia liszkojadów płatkolicych są lasy pierwotne, wtórne i dopiero co odradzające się; w Gabonie zostały odnotowane również na skraju wyciętego lasu. W większości środkowo-zachodniej Afryki ptaki te obserwowano w pobliżu rzek, od poziomu morza do 700 m n.p.m. W Demokratycznej Republice Konga odnotowywane były na wysokości 850–1300 m n.p.m. Pożywieniem liszkojadów płatkolicych są gąsienice, prostoskrzydłe (Orthoptera) i inne owady. Często dołączają do wielogatunkowych grup owadożernych ptaków. Przebywają w koronach dojrzałych drzew. Przeważnie milczą, w locie wołają zit albo tsik (transkrypcja anglojęzyczna). Zniesienia w Demokratycznej Republice Konga stwierdzano od grudnia do stycznia, od kwietnia do czerwca i w sierpniu. Poza tym brak informacji o lęgach.
Status i zagrożenia IUCN nadaje liszkojadowi płatkolicemu status gatunku niedostatecznie rozpoznanego nieprzerwanie od 2000 roku (stan w 2025); wcześniej, w latach 1994 i 1988, uznany został za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za prawdopodobnie stabilny ze względu na brak widocznych zagrożeń i dowodów na spadki liczebności. Niekorzystne dla tego gatunku mogą okazać się zmiany klimatu. W 2005 liszkojad płatkolicy był nieczęsty po bardzo rzadkiego. Choć ich zasięg występowania jest szeroki, odnotowywane były dotychczas bardzo rzadko; przykładowo w Kamerunie po stwierdzeniach z lat 1952–1953 kolejne miały miejsce w 1999 i 2001. Przyczyny nie są znane. Wycinkę uważano niegdyś za mniej znaczące zagrożenie, jako że liszkojady płatkolice preferują lasy wtórne, choć według doniesień z 2016 roku i te są poddawane wycince.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Liszkojady Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1909 roku