thumb|Ophiopogon intermedius thumb|Darń z Ophiopogon intermedius thumb|Konwalnik płaskopędowy 'Nigrescens' Konwalnik, wężobród (Ophiopogon Ker-Gawler) – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych (Asparagaceae). Należy do niego ok. 54, 65 lub 67 gatunków. Rośliny te występują w Azji w klimacie tropikalnym, subtropikalnym i umiarkowanym ciepłym, z centrum zróżnicowania w Chinach, gdzie jest ich 47 gatunków, z czego 38 to endemity. Zasięg rodzaju obejmuje Pakistan na zachodzie, dalej na wschód: Indie, Indochiny, Malezję, a na północy sięga po Japonię. W naturze rosną zwykle w cienistych zaroślach i lasach oraz nad strumieniami. W tropikach w niższych położeniach rośliny te zwykle nie kwitną.
Popularne rośliny ozdobne, sadzone jako mało wymagające i szybko lub wolno rozrastające się rośliny okrywowe, pokrywające powierzchnię ziemi kępami wąskich, podobnych do traw liści. Rozpowszechnione w uprawie, także w licznych odmianach, są takie gatunki jak: konwalnik japoński O. japonicus, konwalnik płaskopędowy O. planiscapus i konwalnik jaburan O. jaburan. W strefie umiarkowanej bywają uprawiane, przy czym względnie najbardziej mrozoodporny jest konwalnik płaskopędowy (6 strefa mrozoodporności), w strefie 7 może rosnąć konwalnik jaburan, a japoński od strefy 8. Rośliny te są tolerancyjne względem warunków świetlnych, ale wymagają gleby wilgotnej i przepuszczalnej. Starsze rośliny dobrze znoszą okresy suszy. Niektóre gatunki (np. konwalnik japoński) bywają uprawiane jako rośliny wodne i mimo że dość długo mogą utrzymywać się w akwariach, to lepiej czują się w paludarium lub wilgotnym terrarium.
Bulwiaste korzenie roślin z tego rodzaju są jadalne. Konwalnik japoński jest także rośliną leczniczą. Jego korzenie w medycynie chińskiej uchodzą za afrodyzjak, mają wspierać płodność i laktację oraz działać odmładzająco.
Morfologia thumb|Konwalnik jaburan Pokrój Byliny kłączowe z grubym lub cienkim kłączem, czasem z rozłogami. Korzenie cienkie, drewniejące lub często z mięsistymi bulwami przy końcach. Łodyga czasem mocno skrócona, jeśli rozwinięta, to zwykle pojedyncza, nierozgałęziona, wzniesiona lub pokładająca się. Liście Skrętoległe, równowąskie i siedzące (sekcja Ophiopogon) lub podługowate i ogonkowe (sekcja Peliosanthoides). Skupione w mniej lub bardziej gęstą kępę lub rzadko rozmieszczone na pędzie. Często z jasnymi żyłkami. Kwiaty Zebrane zwykle w grono, rzadziej w wiechę, zwykle łukowato wygięte. Kwiatów w kwiatostanie jest od kilku do wielu, wsparte są drobnymi przysadkami. Kwiaty zwykle są zwieszone, czasem podniesione, z okwiatem składającym się z 6 białych, liliowych lub fioletowych listków, kształtu dzwonkowatego do gwiaździście rozpostartego. Listki okwiatu są wolne lub zrośnięte u nasady. Pręcików jest 6, nasadami nitek są zrośnięte z listkami okwiatu. Nitki bardzo krótkie, za to pylniki długo zaostrzone i przyciśnięte do słupka. Ten pojedynczy, długi, zwieńczony główkowatym znamieniem. Zalążnia wpółdolna, trójkomorowa, w każdej z komór z 2–6 zalążkami. Owoce Kulista, mięsista jagoda barwy niebieskiej, zawierająca pojedyncze owalne lub kuliste nasiono, także barwy niebieskiej. Jagody pękają nieregularnie we wczesnej fazie dojrzewania odsłaniając nasiona.
Systematyka thumb|Alejka obrzeżona ciemnolistną odmianą konwalnika Rodzaj z rodziny szparagowatych Asparagaceae reprezentujący podrodzinę Nolinoideae Burnett, a w jej obrębie plemię Ophiopogoneae Voigt.
W obrębie rodzaju gatunki dzielone są między dwie sekcje Ophiopogon i Peliosanthoides, różniące się kształtem liści (w pierwszej siedzące i równowąskie, w drugiej ogonkowe i podługowate).
Wykaz gatunków Ophiopogon acerobracteatus R.H.Miao ex W.B.Liao, J.H.Jin & W.Q.Liu Ophiopogon albimarginatus D.Fang Ophiopogon amblyphyllus F.T.Wang & L.K.Dai Ophiopogon angustifoliatus (F.T.Wang & Tang) S.C.Chen Ophiopogon bockianus Diels Ophiopogon bodinieri H.Lév. Ophiopogon brevipes Craib Ophiopogon caulescens (Blume) Backer Ophiopogon chingii F.T.Wang & Tang Ophiopogon clarkei Hook.f. Ophiopogon clavatus C.H.Wright ex Oliv. Ophiopogon confertifolius N.Tanaka Ophiopogon cordylinoides Prain Ophiopogon corifolius F.T.Wang & L.K.Dai Ophiopogon dracaenoides (Baker) Hook.f. Ophiopogon filipes D.Fang Ophiopogon fooningensis F.T.Wang & L.K.Dai Ophiopogon grandis W.W.Sm. Ophiopogon heterandrus F.T.Wang & L.K.Dai Ophiopogon hongjiangensis Y.Y.Qian Ophiopogon humilis L.Rodr. Ophiopogon intermedius D.Don Ophiopogon jaburan (Siebold) Lodd. – konwalnik jaburan Ophiopogon japonicus (Thunb.) Ker Gawl. – konwalnik japoński Ophiopogon jiangchengensis Y.Y.Qian Ophiopogon kradungensis M.N.Tamura Ophiopogon latifolius L.Rodr. Ophiopogon leptophyllus Griff. Ophiopogon longifolius Decne. Ophiopogon lushuiensis S.C.Chen Ophiopogon mairei H.Lév. Ophiopogon malcolmsonii Royle Ophiopogon marmoratus Pierre ex L.Rodr. Ophiopogon megalanthus F.T.Wang & L.K.Dai Ophiopogon menglianensis H.W.Li Ophiopogon micranthus Hook.f. Ophiopogon motouensis S.C.Chen Ophiopogon multiflorus Y.Wan Ophiopogon ogisui M.N.Tamura & J.M.Xu Ophiopogon paniculatus Z.Y.Zhu Ophiopogon peliosanthoides F.T.Wang & Tang Ophiopogon pierrei L.Rodr. Ophiopogon pingbienensis F.T.Wang & L.K.Dai Ophiopogon planiscapus Nakai – konwalnik płaskopędowy Ophiopogon platyphyllus Merr. & Chun Ophiopogon pseudotonkinens is D.Fang Ophiopogon regnieri Bois Ophiopogon reptans Hook.f. Ophiopogon reversus C.C.Huang Ophiopogon revolutus F.T.Wang & L.K.Dai Ophiopogon sar-garhwalensi s R.D.Gaur & D.S.Rawat Ophiopogon sarmentosus F.T.Wang & L.K.Dai Ophiopogon siamensis M.N.Tamura Ophiopogon sinensis Y.Wan & C.C.Huang Ophiopogon sparsiflorus F.T.Wang & L.K.Dai Ophiopogon stenophyllus (Merr.) L.Rodr. Ophiopogon subverticillatu s Gagnep. ex L.Rodr. Ophiopogon sylvicola F.T.Wang & Tang Ophiopogon szechuanensis F.T.Wang & Tang Ophiopogon tienensis F.T.Wang & Tang Ophiopogon tonkinensis L.Rodr. Ophiopogon tsaii F.T.Wang & Tang Ophiopogon umbraticola Hance Ophiopogon vietnamensis N.Tanaka Ophiopogon xylorrhizus F.T.Wang & L.K.Dai Ophiopogon yunnanensis S.C.Chen Ophiopogon zingiberaceus F.T.Wang & L.K.Dai
Przypisy
Kategoria:Szparagowate