thumb|upright|Tempio Malatestiano, Rimini thumb|upright|Pałac Rucellai, Florencja thumb|upright|Kościół Santa Maria Novella we Florencji Leone Battista Alberti (ur. 18 lutego 1404 w Genui, zm. 25 kwietnia 1472 w Rzymie) – włoski malarz, poeta, filozof, kartograf, muzyk, architekt, pisarz, scenograf, miejski planista, . Przedstawiciel humanistycznego nurtu włoskiego renesansu, nazywany „pierwszym człowiekiem renesansu”.
Życiorys Był nieślubnym synem. Jego ojciec był zamożnym kupcem, który z przyczyn politycznych opuścił Florencję. Alberti początkowo uczył się w szkole w Padwie. Jego ojciec zdołał uzyskać dla niego zniesienie zakazu przyjmowania święceń oraz sprawowania urzędów kościelnych przez nieślubne dzieci, dzięki czemu Leone Battista Alberti mógł rozpocząć studia prawnicze na Uniwersytecie Bolońskim. Alberti nie był więc z wykształcenia architektem, lecz uczonym – stworzył m.in. dzieło De re aedificatoria libri decem (Dziesięć ksiąg o sprawach budownictwa), oparte na traktacie Witruwiusza. Dzieło, znane również pod tytułem De architectura) zostało po raz pierwszy wydane we Florencji w 1485 roku.
W dziele De pictura (O malarstwie, 1435W 1435 r. powstała wersja łacińska; rok później autor przełożył ją na język włoski.) jako pierwszy sformułował naukowe zasady perspektywy oraz wprowadził siatkę ułatwiającą jej wykreślanie. .
Jego traktaty miały bardzo duży wpływ na sztukę w renesansowych Włoszech.
Zapisał się również w historii kryptologii jako twórca tarczy szyfrującej realizującej szyfrowanie polialfabetyczne.
Jego twórczość literacka obejmuje bajki, nowele, elegie, sielanki, dialogi. Jest autorem Cento Apologhi. Dzieło to było znane z rękopisów, oficjalnie ukazało się w 1568 roku. Według relacji Alberti miał być również autorem mowy pogrzebowej na cześć psa.
Wśród współczesnych był nazywany „wcieleniem gracji”. Znany był również z bardzo dobrej sprawności fizycznej. Według relacji był w stanie przeskoczyć człowieka po odbiciu się z miejsca oraz podrzucić monetę tak, by uderzyła w sklepienie kopuły. Relacje te mogą faktycznie stanowić figurę retoryczną, przedstawiającą Albertiego jako wszechstronnego człowieka o nadzwyczajnych talentach. Wiosną i jesienią miał popadać w melancholię.
Utrzymywał kontakty z włoskim uczonym Paolo dal Pozzo Toscanellim. Alberti dedykował na cześć Toscanelliego Intercoenales (pol. Dysputy przy stole).
Architekt .
.
Innym ważnym dziełem Albertiego jest fasada florenckiego kościoła Santa Maria Novella, gdzie po raz pierwszy zostały zastosowane woluty mające złagodzić przejście między nawą główną i nawami bocznymi, oraz zakryć dachy boczne. Poza tym Alberti jest twórcą kościoła San Andrea w Mantui.
.
Podobnie jak Filarete czy Leonardo da Vinci próbował zaprojektować miasto idealne.
Przypisy
Bibliografia
Adam Bochnak, Historia sztuki nowożytnej, t. I, Warszawa-Kraków: PWN, 1985. Zygmunt Waźbiński, Malarstwo Quattrocenta, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1972.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bolonii Kategoria:Filozofowie XV wieku Kategoria:Włoscy architekci Kategoria:Włoscy filozofowie XV wieku Kategoria:Włoscy poeci XV wieku Kategoria:Teoretycy architektury Kategoria:Włoscy malarze renesansu Kategoria:Włoscy teoretycy muzyki Kategoria:Filozofowie renesansu Kategoria:Ludzie urodzeni w Genui Kategoria:Urodzeni w 1404 Kategoria:Zmarli w 1472