Adam Stanisław Dedio (ur. 24 grudnia 1918 w Zakopanem, zm. 14 kwietnia 1947 w Gdańsku) – oficer Wojska Polskiego, żołnierz powstania warszawskiego, pośmiertnie awansowany na kapitana marynarki.
Życiorys Po maturze, którą zdał w Państwowym Gimnazjum i Liceum Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu (obecnie VI Liceum Ogólnokształcące im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu) w 1937 r. został przyjęty do Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej w Toruniu potem w Bydgoszczy. W 1939 r. wraz ze szkołą był ewakuowany na Polesie do Pińska. Uczestniczył w stopniu bosmanmata podchorążego w wojnie obronnej 1939 r. w składzie batalionu morskiego Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” w bojach przeciwko Niemcom i Armii Czerwonej, w tym w bitwie pod Kockiem, podczas której został ranny. Jeszcze we wrześniu 1939 r. był promowany do stopnia porucznika marynarki przez gen. Franciszka Kleberga. 6 października 1939 r. dostał się do niewoli niemieckiej. Przebywał w obozach dla jeńców wojennych w Meppen i w koło Kassel. W 1940 r. został wysłany do pracy w gospodarstwie rolnym, skąd go uwolniono (na zasadzie wymiany za ochotnika) w czerwcu 1941 r. Po przybyciu do Krakowa niemal natychmiast nawiązał kontakt z ZWZ-AK. Trafił do słynnego oddziału „Wicher”, dowodzonego przez Józefa Świdę „Dzika”, niegdyś partyzanta mjr. „Hubala”. Nosił pseudonim „Kopiec”, był zastępcą „Dzika”. „Wicher” wszedł niebawem w skład 6. Dywizji AK.
Po aresztowaniu przez Gestapo był torturowany, ledwo uniknął śmierci. Po powrocie do zdrowia przywrócony do służby w AK. Po wojnie wstąpił do Marynarki Wojennej kontrolowanej przez komunistów, został dowódcą ORP „Bystry”. Jednocześnie zaangażował się w antykomunistyczną konspirację, w grudniu 1945 r. wstąpił do antykomunistycznego Narodowego Zjednoczenia Wojskowego – obszar gdański, kryptonim . Został aresztowany w maju 1946 r. w Gdyni pod zarzutem, że jako „szef tajnej kancelarii” Głównego Sztabu MW działał na szkodę państwa polskiego. Był torturowany przez Informację Wojskową a 14 kwietnia 1947 r. został rozstrzelany po „procesie” karnym. Ciało zostało pogrzebane skrycie bez oznaczenia miejsca na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku. 20 czerwca 1990 r., postanowieniem Sądu Marynarki Wojennej w Gdyni wyrok Adama Dedio został unieważniony. Po odkryciu szczątek i potwierdzeniu tożsamości w 2016 r. przez zespół IPN dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka został ponownie pochowany zgodnie z ceremoniałem wojskowym w Kwaterze Pamięci na Cmentarzu Marynarki Wojennej 29 czerwca 2018. Kapitan marynarki Adam Dedio jest patronem 7 Pomorskiej Brygady Obrony Terytorialnej.
Rodzina Adam był pierwszym dzieckiem Stanisława i Marii Romany z domu Wodziczko. Maria zgodnie z jej zachowanym pamiętnikiem starała się go ukształtować na człowieka odważnego, silnego, wiernego ideałom, gotowego do poświęceń dla ojczyzny. Zapewne dzięki takiemu wychowaniu był człowiekiem, którego można zabić, ale nigdy pokonać.
Przypisy
Bibliografia
Epitafium 169. Rzecz o Adamie Dedio „Adrianie”, reż. I. Bartólewska, J. Marszalec, OBEP IPN, Gdańsk – Akademicka Telewizja Edukacyjna Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2007.
Kategoria:Urodzeni w 1918 Kategoria:Zmarli w 1947 Kategoria:Kapitanowie marynarki II Rzeczypospolitej Kategoria:Kapitanowie marynarki Polskiej Marynarki Wojennej Kategoria:Żołnierze Marynarki Wojennej w kampanii wrześniowej Kategoria:Absolwenci polskich uczelni i szkół wojskowych Kategoria:Ludzie urodzeni w Zakopanem Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Marynarki Wojennej w Gdyni Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich stracone w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Patroni jednostek Wojska Polskiego