Dualizm administracyjny – konstrukcja administracji publicznej charakteryzująca się istnieniem obok siebie administracji samorządowej i rządowej.
Każda z nich ma inny zakres działania i zadań do wykonania. Administracja rządowa realizuje zadania na rzecz całego kraju. W zakresie administracji samorządowej leżą zaś zadania, które dotyczą lokalnej społeczności. Wykonuje ona zadania własne jak i zlecone przez organy rządowe. Dane struktury różnią się od siebie regułami na podstawie jakich działają, administracja rządowa koncentruje zadania w jednym organie centralnym znajdującym się na szczycie. W strukturze administracji samorządowej kompetencje i uprawnienia są przekazywane na organy znajdujące się na najniższym szczeblu, aby mogły realizować je samodzielnie. W tym kontekście istotna jest zasada pomocniczości, o której mowa w Konstytucji RP. Zgodnie z art. 163 Konstytucji "samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych”. W jej brzmieniu zadania, które mogą być zrealizowane przez organy najniższego szczebla, nie powinny być realizowane przez państwo.
Historia W Polsce dualizm administracyjny powstał w wyniku reformy administracyjnej, która weszła w życie 1 stycznia 1999 roku. Ukształtował się ona szczeblu województwa. Występuje tam zarówno administracja rządowa jak i samorządowa. Posiadają one różny zakres zadań jak i władze oraz urzędy. W administracji rządowej występuje wojewoda i urząd wojewódzki a w administracji samorządowej zarząd województwa (na czele z marszałkiem) i urząd marszałkowski.
Zadania województwa Art. 2. ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie mówi, kto wykonuje zadania administracji rządowej w województwie, czyli:
wojewoda; organy rządowej administracji zespolonej w województwie, w tym kierownicy zespolonych służb, inspekcji i straży; organy niezespolonej administracji rządowej; jednostki samorządu terytorialnego i ich związki, jeżeli wykonywanie przez nie zadań administracji rządowej wynika z odrębnych ustaw lub z zawartego # porozumienia; starosta, jeżeli wykonywanie przez niego zadań administracji rządowej wynika z odrębnych ustaw; inne podmioty, jeżeli wykonywanie przez nie zadań administracji rządowej # wynika z odrębnych ustaw.
Organy województwa Charakterystyczny dla województwa jest podział zadań pomiędzy administrację samorządową oraz terenową administrację rządową. Terenową administrację rządową w województwie tworzą:
wojewoda – przedstawiciel Rady Ministrów w województwie, zwierzchnik i organ rządowej administracji zespolonej w województwie. organy rządowej administracji zespolonej w województwie – organy należące do różnych działów administracji publicznej, które są skupione pod zwierzchnictwem wojewody.w tym kierownicy zespolonych służb, inspekcji i straży – między innymi: komendant wojewódzki Policji komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej kurator oświaty wojewódzki inspektor farmaceutyczny wojewódzki konserwator zabytków wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego wojewódzki inspektor ochrony środowiska organy rządowej administracji niezespolonej – część administracji rządowej w terenie, która nie podlega zwierzchnictwu wojewody a podległe odpowiedniemu ministrowi np. regionalny dyrektor ochrony środowiska dyrektor urzędu morskiego dyrektor izby administracji skarbowej
Sejmik województwa Sejmik województwa jest organem stanowiącym i kontrolnym województwa. Kadencja sejmiku województwa trwa 5 lat, licząc od dnia wyborów. W skład sejmiku województwa wchodzą radni wybrani w wyborach bezpośrednich (trzydziestu w województwach liczących do 2.000.000 mieszkańców oraz po trzech radnych na każde kolejne rozpoczęte 500.000 mieszkańców). W sprawie odwołania sejmiku województwa przed upływem kadencji rozstrzyga się wyłącznie w drodze referendum wojewódzkiego. Uchwały sejmiku województwa zapadają zwykłą większością głosów, w obecności co najmniej połowy ustawowego składu sejmiku, w głosowaniu jawnym lub jawnym imiennym, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Wybory Sejmik województwa wybiera ze swojego grona przewodniczącego oraz nie więcej niż 3 wiceprzewodniczących, bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu sejmiku, w głosowaniu tajnym. Odwołanie przewodniczącego i wiceprzewodniczącego sejmiku województwa następuje na wniosek co najmniej 1/4 ustawowego składu sejmiku województwa, w trybie określonym w ust. 1. Sejmik województwa obraduje na sesjach zwoływanych przez przewodniczącego sejmiku w miarę potrzeby, nie rzadziej jednak niż raz na kwartał. Sejmik województwa może powoływać ze swojego grona stałe i doraźne komisje do wykonywania określonych zadań.
Zarząd województwa Zarząd województwa jest organem wykonawczym województwa. W skład zarządu województwa, liczącego 5 osób, wchodzi marszałek województwa jako jego przewodniczący, wicemarszałek lub 2 wicemarszałków i pozostali członkowie.
Wybory Członkiem zarządu województwa nie może być osoba, która nie jest obywatelem polskim. Członkostwa w zarządzie województwa nie można łączyć z członkostwem w organie innej jednostki samorządu terytorialnego oraz z zatrudnieniem w administracji rządowej, a także z mandatem posła i senatora. Utrata członkostwa w zarządzie województwa następuje w dniu wyboru lub zatrudnienia. Uchwały zarządu województwa zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu zarządu w głosowaniu jawnym, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W przypadku równej liczby głosów rozstrzyga głos marszałka województwa. Zarząd województwa wykonuje zadania należące do samorządu województwa, nie zastrzeżone na rzecz sejmiku województwa i wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych.
Marszałek województwa Organizuje pracę zarządu województwa i urzędu marszałkowskiego. Kieruje bieżącymi sprawami województwa oraz reprezentuje województwo na zewnątrz. Marszałek województwa jest kierownikiem urzędu marszałkowskiego, zwierzchnikiem służbowym pracowników tego urzędu i kierowników wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych. Wydaje on decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Marszałek województwa może upoważnić wicemarszałków, pozostałych członków zarządu województwa, pracowników urzędu marszałkowskiego oraz kierowników wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych do wydawania w jego imieniu decyzji. Decyzje wydane przez zarząd województwa w sprawach z zakresu administracji publicznej podpisuje marszałek. W decyzji wymienia się imiona i nazwiska członków zarządu, którzy brali udział w wydaniu decyzji.
Wojewoda Wojewodę powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Wymagania jakim musi odpowiadać osoba, która chce objąć stanowisko wojewody to: posiadanie obywatelstwa polskiego, posiadanie tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, rękojmię należytego wykonywania obowiązków wojewody, niekaralność za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe, korzystanie z pełni praw publicznych, nieposzlakowana opinia Działalnością wojewody kieruje Prezes Rady Ministrów, sprawuje także nadzór nad jego działalnością na podstawie kryterium zgodności z polityką rządu.
Jawność działania organów województwa Działalność organów województwa jest jawna. Ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw. Jawność działania organów województwa obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje sejmiku województwa i posiedzenia jego komisji.
Bibliografia H. Izdebski, M. Kulesza, Administracja publiczna: zagadnienia ogólne, Warszawa 2004 E. Ochendowski, Prawo administracyjne; część ogólna, Toruń 2013 J. Boć, Prawo administracyjne, Kolonia Limited 2010
Kategoria:Administracja publiczna