Polski Kontyngent Wojskowy na Morzu Śródziemnym – wydzielony komponent Marynarki Wojennej, przeznaczony do przeciwdziałania przemytowi i handlowi ludzi w akwenie Morza Śródziemnego w ramach operacji wojskowej Unii Europejskiej (EUNAVFOR MED Sophia) w trakcie kryzysu migracyjnego w latach 2018–2020 i zapobiegania łamaniu embarga na dostawy broni do Libii (EUNAVFOR MED Irini) od 2020.
Kontyngent na przestrzeni lat nosił następujące nazwy: 2018–2020: Polski Kontyngent Wojskowy w operacji wojskowej Unii Europejskiej w południowym rejonie środkowej części Morza Śródziemnego (PKW Sophia) od 2020: Polski Kontyngent Wojskowy w operacji wojskowej Unii Europejskiej na Morzu Śródziemnym (PKW Irini)
Historia W rezultacie nasilających się w 2015 kryzysu migracyjnego w Europie 18 maja 2015 Rada Europejska w ramach wspólnej polityka zagranicznej i bezpieczeństwa podjęła decyzję o przeprowadzeniu w basenie Morza Śródziemnego operacji sił morskich państw Unii Europejskiej pod nazwą EUNAVFOR MED, mającej na celu przeciwdziałanie nielegalnej migracji i handlu ludźmi w tym rejonie świata. thumb|left|250px|PZL M28B R1 Bryza Polski wkład w tę operację, określoną kryptonimem Sophia, stanowił początkowo jeden oficer w dowództwie EUNAVFOR MED. W 2018 Sophia została wzmocniona przez ok. 100-osobowy polski kontyngent wojskowy, wystawiony głównie przez Brygadę Lotnictwa Marynarki Wojennej (ze wsparciem żołnierzy innych jednostek Marynarki Wojennej i pozostałych rodzajów sił zbrojnych), w skład którego wchodziły zespół lotniczy, zespół abordażowy oraz element wsparcia logistycznego.
Rekonesans bazy Sigonella przeprowadzono w październiku 2017 i styczniu 2018 roku, w tym czasie w Polsce trwał proces formowania kontyngentu, który został przetransportowany w rejon działań mandatowych w lutym 2018 roku. Rozpoczął on realizację następujących zadań: zespół lotniczy: działania patrolowe na południowym rejonem południowej części Morza Śródziemnego (wody między Europą na Libią i Tunezją), realizowane przez operujący z bazy Sigonella na Sycylii samolot rozpoznawczo-patrolowy M28B R1 Bryza w celu rozpoznania statków podejrzanych o przemyt ludzi, zespół abordażowy: działania abordażowe, prowadzone przez wydzielony zespół komandosów z JW Formoza, operujących z włoskiego okrętu patrolowego w celu przechwycenia podejrzanych statków.
Od III zmiany kontyngentu zespół abordażowy stanowi odwód na terenie Polski, przygotowany do wsparcia operacji – przyczyną jest wycofanie z EUNAVFOR MED okrętów marynarek wojennych państw Unii Europejskiej z powodu sprzeciwu władz Włoch.
31 marca 2020 zakończono operację Sophia i 1 kwietnia 2020 w oparciu o jej struktury uruchomiono operację EUNAVFOR MED Irini. Głównym zadaniem wydzielonych do jej sił jest kontrola nałożonego przez ONZ embarga na dostawy broni do ogarniętej wojną domową Libii poprzez przeciwdziałanie próbom przemytu. Na mocy postanowienia prezydenta RP 1 kwietnia 2021 w miejsce PKW EU Sophia powołano PKW EU Irini, który w oparciu o dotychczasowe siły i środki realizuje powyższe zadanie w ramach lotów patrolowych.
Struktura organizacyjna Dowództwo PKW zespół lotniczy (BL MW) – M28B R1 Bryza zespół abordażowy (JW Formoza) – do 2019 Narodowy Element Wsparcia (10 BLog) personel w HQ EUNAVFOR MED
Łącznie ok. 100 żołnierzy i pracowników do 2019, od ok. 60-80.
Czas trwania, dowódcy, jednostka wystawiająca oraz liczebność poszczególnych zmian: Zmiana Początek Koniec Dowódca I Sophia 01.03.2018 30.08.2018 kmdr por. Cezary Kurkowski II Sophia 30.08.2018 12.04.2019 kmdr por. pil. Mariusz Konopka III Sophia 12.04.2019 14.10.2019 kmdr por. pil. Cezary Zygmunt IV Sophia/I Irini 14.10.2019 31.05.2020 kmdr ppor. pil. Sebastian Stypułkowski II Irini 31.05.2020 24.01.2021 kmdr por. pil. Mirosław Makuch III Irini 24.01.2021 01.08.2021 kmdr ppor. pil. Mirosław Jaros IV Irini 01.08.2021 09.02.2022 kmdr por. nawig. Marcin Rzońca V Irini 09.02.2022 19.08.2022 kmdr por. nawig. Jacek Bartosiewicz VI Irini 19.08.2022 20.02.2023 kmdr ppor. pil. Marek Buczek VII Irini 20.02.2023 23.08.2023 kmdr por. pil. Mariusz Konopka VIII Irini 23.08.2023 21.02.2024 kmdr por. pil. Sebastian Rak IX Irini 21.02.2024 21.08.2024 kmdr por. Waldemar Milczarek X Irini 21.08.2024 26.02.2025 kmdr por. pil. Janusz GrzybowskiXI Irini 26.02.2025 31.08.2025 kmdr por. Maciej GrabowskiXII Irini 31.08.2025 03.03.2026 kmdr por. pil. Mariusz KonopkaXIII Irini 03.03.2026 02.09.2026 kmdr ppor. pil. Paweł CeglarskiXIV Irini 02.09.2026 kmdr por. pil. Janusz Grzybowski
Odznaczenia za udział w kontyngencie
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Polskie kontyngenty wojskowe Kategoria:Marynarka Wojenna Kategoria:Morze Śródziemne Kategoria:Kryzys migracyjny w Europie Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 2018