Nagroda Bookera (ang. The Booker Prize, wcześniej Booker Prize for Fiction, The Man Booker Prize) – najbardziej prestiżowa nagroda literacka w Wielkiej Brytanii, przyznawana za najlepszą powieść angielskojęzyczną z ostatniego roku. Do 2013 roku przyznawana autorom, którzy byli obywatelami Wspólnoty Narodów, Zimbabwe lub Irlandii, w kolejnym roku zniesiono to ograniczenie. Pierwsza nagroda została przyznana w 1969.
Laureat Nagrody Bookera otrzymuje sumę 50 tys. funtów. Znalezienie się w grupie finalistów jest również uważane za wielki zaszczyt.
Laureaci Nagrody Bookera
Rok Autor Kraj Tytuł 1969 P.H. Newby Wielka Brytania Something to Answer For 1970 Bernice Rubens Wielka Brytania (The Elected Member) 1971 V.S. Naipaul Trynidad i Tobago Wielka Brytania (In a Free State) 1972 John Berger Wielka Brytania G.(G.) 1973 J.G. Farrell Wielka Brytania (The Siege of Krishnapur) 1974 Nadine Gordimer Południowa Afryka (The Conservationist)Stanley Middleton Wielka Brytania(Holiday) 1975 Ruth Prawer Jhabvala Wielka Brytania Niemcy (Heat and Dust) 1976 Wielka Brytania (Saville) 1977 Paul Scott Wielka Brytania (Staying On) 1978 Iris Murdoch Wielka Brytania (The Sea, the Sea) 1979 Penelope Fitzgerald Wielka Brytania Offshore 1980 William Golding Wielka Brytania (Rites of Passage) 1981 Salman Rushdie Wielka Brytania Dzieci północy(Midnight’s Children) 1982 Thomas Keneally Australia (Schindler’s Ark) 1983 John Maxwell Coetzee Południowa Afryka Życie i czasy Michaela K.(The Life and Times of Michael K) 1984 Anita Brookner Wielka Brytania (Hotel du Lac) 1985 Keri Hulme Nowa Zelandia The Bone People 1986 Kingsley Amis Wielka Brytania (The Old Devils) 1987 Penelope Lively Wielka Brytania Moon Tiger 1988 Peter Carey Australia (Oscar and Lucinda) 1989 Kazuo Ishiguro Wielka Brytania Japonia Okruchy dnia(The Remains of the Day) 1990 A.S. Byatt Wielka Brytania (Possession: A Romance) 1991 Ben Okri Nigeria (The Famished Road) 1992 Michael Ondaatje Kanada Sri Lanka Angielski pacjent(The English Patient)Barry Unsworth Wielka BrytaniaSacred Hunger 1993 Roddy Doyle Irlandia (Paddy Clarke Ha Ha Ha) 1994 James Kelman Wielka Brytania (How Late it Was, How Late) 1995 Pat Barker Wielka Brytania The Ghost Road 1996 Graham Swift Wielka Brytania (Last Orders) 1997 Arundhati Roy Indie (The God of Small Things) 1998 Ian McEwan Wielka Brytania (Amsterdam) 1999 John Maxwell Coetzee Południowa Afryka Hańba(Disgrace) 2000 Margaret Atwood Kanada Ślepy zabójca(The Blind Assassin) 2001 Peter Carey Australia (True History of the Kelly Gang) 2002 Yann Martel Kanada Życie Pi(Life of Pi) 2003 DBC Pierre Australia (Vernon God Little) 2004 Alan Hollinghurst Wielka Brytania (The Line of Beauty) 2005 John Banville Irlandia (The Sea) 2006 Kiran Desai Indie (The Inheritance of Loss) 2007 Anne Enright Irlandia (The Gathering) 2008 Aravind Adiga Indie (The White Tiger) 2009 Hilary Mantel Wielka Brytania (Wolf Hall) 2010 Howard Jacobson Wielka Brytania (The Finkler Question) 2011 Julian Barnes Wielka Brytania (The Sense of an Ending) 2012 Hilary Mantel Wielka Brytania (Bring Up the Bodies) 2013 Eleanor Catton Nowa Zelandia (The Luminaries) 2014 Richard Flanagan Australia (The Narrow Road to the Deep North) 2015 Marlon James Jamajka Krótka historia siedmiu zabójstw(A Brief History of Seven Killings)2016Paul Beatty Stany Zjednoczone(The Sellout)2017George Saunders Stany Zjednoczone(Lincoln in the Bardo)2018Anna Burns Wielka Brytania( Irlandia Północna)Mleczarz(Milkman)2019Margaret Atwood KanadaTestamenty(The Testaments)Bernardine Evaristo Wielka Brytania(Girl, Woman, Other)2020Douglas Stuart Wielka Brytania Stany ZjednoczoneShuggie Bain(Shuggie Bain)2021 Południowa AfrykaObietnica(The Promise)2022Shehan Karunatilaka Sri LankaSiedem księżyców Maalego Almeidy(The Seven Moons of Maali Almeida)2023Paul Lynch IrlandiaPieśń prorocza(Prophet Song)2024Samantha Harvey Wielka BrytaniaOrbita(Orbital)2025David Szalay Wielka Brytania WęgryCiało(Flesh)
Nagrody specjalne
Booker of Bookers W 1993 roku przyznano nagrodę „Booker of Bookers” z okazji 25-lecia nagrody. Trzej jurorzy z poprzednich edycji, Malcolm Bradbury, David Holloway i W. L. Webb, wybrali Dzieci północy Salmana Rushdiego, zwycięzcę z 1981 roku, jako „najlepszą powieść spośród wszystkich zwycięzców”.
The Best of the Booker W 2008 roku przyznano nagrodę "The Best of the Booker" z okazji 40-lecia nagrody. Przygotowano krótką listę sześciu dotychczasowych zwycięzców: Jamesa Gordona Farrella (zwycięzca z 1973), Nadine Gordimer (1974), Dzieci północy Salmana Rushdiego (1981), Petera Careya (1988), The Ghost Road Pat Barker (1995) oraz Hańba J.M. Coetzee (1999). W powszechnym głosowaniu zwycięzcą zostały Dzieci północy.
Lost Man Booker Prize W 1971 roku zmieniono regulamin nagrody i nominowano powieści opublikowane w bieżącym roku, a nie w roku poprzednim, przez co żadna powieść opublikowana w 1970 roku nie mogła zdobyć Nagrody Bookera. W 2010 r. postanowiono wstecznie przyznać nagrodę „Lost Man Booker Prize”, którą zdobyła książka J. G. Farrella .
Best of Beryl W 2011 roku Nagroda Man Booker Prize ustanowiła nagrodę „Best of Beryl” dla zmarłej rok wcześniej pisarki Beryl Bainbridge, której powieści pięć razy trafiały do finału, jednak ani razu nie została laureatką. Nominowane książki to: The Dressmaker (nominacja w 1973), The Bottle Factory Outing (1974), An Awfully Big Adventure (1990), Every Man for Himself (1996) oraz Master Georgie (1998). Nagroda została przyznana za ostatnią powieść.
Pisarka znalazła się jeszcze na długiej liście nominacji w 2001 roku z powieścią According to Queeney.
Golden Man Booker W 2018 roku z okazji 50-lecia przyznano "Golden Man Booker". Do przeczytania zwycięskich powieści z każdej dekady nagrody powołano pięciu jurorów. Byli to: pisarz i redaktor Robert McCrum (lata 70.), poeta Lemn Sissay MBE (lata 80.), powieściopisarka Kamila Shamsie (lata 90.), prezenter radiowy i pisarz Simon Mayo (2000) oraz poetka Hollie McNish (2010).
Jurorzy wybrali po jednej książce z każdej dekady: V.S. Naipaula (zwycięzca z 1971), Moon Tiger Penelope Lively (1987), Angielski pacjent Michaela Ondaatje (1992), Hilary Mantel (2009) oraz George'a Saundersa (2017). W powszechnym głosowaniu zwycięzcą został Angielski pacjent.
Międzynarodowa Nagroda Bookera W 2005 roku ustanowiono osobną Międzynarodową Nagrodę Bookera, dostępną dla pisarzy z całego świata.
Pierwotnie była ona przyznawana co dwa lata za całokształt twórczości, jednak od 2016 roku otrzymuje ją książka przetłumaczona na język angielski i opublikowana w poprzednim roku.
Pierwszym laureatem był albański pisarz Ismail Kadare, nominowany był wtedy również Stanisław Lem. W 2018 roku laureatką nagrody została Olga Tokarczuk za powieść Bieguni.
Przypisy
Linki zewnętrzne