Wybory parlamentarne w Liechtensteinie w 2017 roku (niem. Fürstentum Liechtenstein Landtagswahlen 2017) – powszechne wybory do Landtagu, które odbyły się w dniu 5 lutego 2017 roku na terenie Księstwa Liechtensteinu.
Ordynacja wyborcza Landtag Księstwa Liechtensteinu składa się z dwudziestu pięciu deputowanych, którzy są wybierani przez Naród na czteroletnią kadencję są w wyborach tajnych, bezpośrednich, powszechnych, równych i proporcjonalnych z dwóch okręgów wyborczych – Oberlandu i UnterlanduArt. 46 ust. 1 Konstytucji Liechtensteinu. Czynne prawo wyborcze posiadają obywatele zamieszkujący na stałe w Księstwie, którzy ukończyli 18. rok życia, a ich prawa nie są zawieszone, gdzie cenzus wiekowy dla kandydatów do Landtagu to 20 lat. Udział w wyborach jest obowiązkowy.
Każdy wyborca może oddać swój głos na taką liczbę kandydatów z różnych komitetów wyborczych ile wynosi całkowita liczba mandatów możliwych do zdobycia w danym okręgu wyborczym, czyli piętnaście w Oberlandzie i dziesięć w Unterlandzie. Od wyborów w 2005 r. możliwe jest głosowanie korespondencyjne.
Miejsce w parlamencie przysługuję tylko komitetom, które przekroczyły próg wyborczy, wynoszący 8%Art. 46 ust. 3 Konstytucji Liechtensteinu. Mandaty są przyznawane dwuetapowo. W pierwszym etapie przyznaje się tzw. mandaty podstawowe przy pomocy metody Hagenbacha-Bischoffa, a brakujące mandaty rozdysponowuje się jako tzw. mandaty uzupełniające przy pomocy metody d'Hondta.
Kontekst polityczny Podczas, gdy poprzednim kadencjom Landtagu towarzyszyły kryzysy międzynarodowe – afery finansowe wywołane śledztwami Federalnej Służby Wywiadu dot. prania brudnych pieniędzy (1999-2001 r.) oraz unikania płacenia podatków (2012-2013 r.), ale również wewnętrzne kryzysy polityczne związane z referendami konstytucyjnymi w 2003 i 2012 roku, to kadencja 2013-2017 przebiegła stosunkowo spokojnie.
Na czele ustępującego gabinetu koalicyjnego FBP-VU stał Adrian Hasler, który miał również przejąć władzę w przypadku ponownego zwycięstwa FBP. Jego głównym rywalem był Daniel Risch z VU. W poprzednich wyborach rekordowo wysokie poparcie osiągnęły partie opozycyjne, którym przypadło łącznie aż siedem mandatów. Ponadto ustępująca kadencja Landtagu była pierwszą, w której zasiadali członkowie czterech różnych partii.
Listy wyborcze Do wyborów przystąpiły cztery komitety wyborcze odpowiadające czterem partiom: Postępowej Partii Obywatelskiej (FBP), Unii Patriotycznej (VU), Niezależnym (DU) Wolnej Liście (FL). Na liście VU znalazła się maksymalna możliwa liczba kandydatów, a zatem dwudziestu pięciu. Lista FBP składała się z dwudziestu dwóch kandydatów, w tym dwunastu w Oberlandzie i dziesięciu w Unterlandzie. Na liście DU znalazło się szesnaście nazwisk, w tym jedenaście w Oberlandzie i pięć w Unterlandzie. Najmniej kandydatów zgłosiła FL, której lista składała się z ośmiu kandydatów, w tym sześciu w Oberlandzie i dwóch w Unterlandzie. Zatem łącznie w wyborach wystartowało siedemdziesięciu jeden kandydatów, a wśród nich znalazło się dziewiętnaście kobiet, a zatem kobiety stanowiły 26,8% kandydatów. Lista wyborczaLiderKandydaciWynik w poprzednichwyborach w 2013 r.OberlandUnterlandRazemcentruj|36x36pxPostępowa Partia Obywatelskaniem. Fortschrittliche BürgerparteiAdrian Hasler12102240,0%centruj|30x30pxUnia Patriotycznaniem. Vaterländische UnionDaniel Risch15102533,5%centruj|35x35pxNiezależniniem. Die UnabhängigenHugo Quaderer1151615,3%centruj|30x30pxWolna Listaniem. Freie ListePepo Frick62811,1%
Wyniki Po raz kolejny wybory zwyciężyła Postępowa Partia Obywatelska z 68 688 głosami (35,2%), zdobywając dziewięć mandatów w Landtagu. Jednocześnie był to najniższy wynik tej partii w historii i był poprzedzony spadkiem poparcia o 4,8 punktu procentowego względem wyborów w 2013 r. Na drugim miejscu uplasowała się Unia Patriotyczna, która uzyskała 65 784 głosy (33,7%), co przełożyło się na osiem mandatów parlamentarnych. Poparcie względem poprzedniego głosowania nieznacznie wzrosło – o 0,2 p.p. Zatem żadna partia nie zdobyła bezwzględnej większości w dwudziestopięcioosobowym parlamencie i ponownie utworzono rząd koalicyjny z Adrianem Haslerem z FBP na czele.
Ponownie wysoki wynik osiągnęła trzecia najsilniejsza partia – Niezależni, uzyskując 35 901 głosów (18,4%), dzięki czemu dostała pięć mandatów. Komitet zaliczył wzrost poparcia aż o 3,1 p.p. Na czwartą z partii – Wolną Listę oddano 24 597 głosów (12,6%) i zdobyła trzy mandaty. Na partie opozycyjne oddano łącznie 60 498 głosów (31,0%), czyli o 4,6 p.p. więcej niż w 2013 r.. PartiaWynikiMandatyGłosy%ZmianaLiczbaZmianaFBPPostępowa Partia Obywatelska 35,2%9VUUnia Patriotyczna 33,7%8DUNiezależni 18,4%5FLWolna Lista 12,6%3
Wyniki według okręgów i gmin W Oberlandzie z poparciem na poziomie 34,4% i nieznaczną przewagą (0,7 p.p.) zwyciężyła Unia Patriotyczna. Jednak w drugim z okręgów wyborczych wygrała Postępowa Partia Obywatelska, zdobywając 39,4% głosów, czyli o 7,4 p.p. więcej niż druga VU.
W siedmiu z jedenastu gmin najwięcej głosów zdobyła FBP, a w pozostałych czterech gminach: Balzers, Ruggell, Triesen, Triesenberg większość głosów uzyskała VU. Najwyższe poparcie dla zwycięskiej partii odnotowano w gminie Mauren – 43,7%, a najniższe w Balzers – 30,4%. Natomiast VU najwyższym poparciem cieszyła się w gminie Triesenberg – 40,2%, a najmniej głosów oddano na nią w Planken – 25,7%. Głosy na Niezależnych stanowiły największy odsetek w gminie Triesen – 22,4%, a najniższy w gminie Schellenberg – 13,6%. Z kolei FL najlepszy wynik osiągnęła w gminie Schaan – 16,4%, a najniższy w gminie Gamprin – 6,4%.
Oberland Partia19x19px Balzers19x19px Planken19x19px Schaan19x19px Triesen19x19px Triesenberg19x19px VaduzOberlandG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZMZMFBP 30,4% 40,9% 33,2% 32,3% 34,0% 37,8% 33,7% 5VU 37,7%25,7% 31,6% 33,4% 40,2% 31,7% 34,4%5DU 19,9% 17,6% 18,8% 22,4% 16,0% 15,7% 18,6%3FL 11,9% 15,7% 16,4% 11,9% 9,8% 14,8% 13,3%2
Unterland Partia19x19px Eschen19x19px Gamprin19x19px Mauren19x19px Ruggell19x19px SchellenbergUnterlandG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZMZMFBP 36,3% 43,6% 43,7% 33,9% 42,9% 39,4% 4VU 32,5%29,4% 27,6% 39,8% 31,4% 32,0%3DU 19,7%20,6% 16,7% 16,4% 13,6% 17,8%2FL 11,6% 6,4% 12,0% 9,9% 12,1% 10,8%1
Frekwencja Udział w wyborach jest dla obywateli Liechtensteinu z czynnymi prawami wyborczymi jest obowiązkowy. W głosowaniu udział wzięło 15 413 osób spośród 19 806 uprawnionych, a zatem frekwencja wyniosła 77,8% i była niższa o 2,0 punktu procentowego niż w poprzednich wyborach w 2013 r. oraz był to pierwszy raz w historii, gdy frekwencja spadła poniżej 80%.
Wyższą frekwencję odnotowano w Unterlandzie – 79,1%, podczas gdy w Oberlandzie swój głos oddało 77,1% obywateli.
Najwyższą frekwencją cechowała się gmina Planken, w której zagłosowało 87,8% uprawnionych, zaś najniższą gmina Triesen, gdzie zagłosowało 72,4%.
Od wyborów w 2005 r. wszyscy obywatele Liechtensteinu mogą zagłosować osobiście przy urnie lub korespondencyjnie za pośrednictwem poczty. W 2017 r. z opcji głosowania korespondencyjnego skorzystało 14 783 obywateli, czyli 95,9% głosujących, a zatem o 0,3 p.p. więcej niż w poprzednich wyborach.
Skład Landtagu mały|350x350px|Podział mandatów do Landtagu po wyborach w 2017 r. W nowej kadencji Landtagu zasiadło dziewięciu posłów z FBP, ośmiu z VU, pięciu z DU i trzech z FL. Wśród posłów znalazły się trzy kobiety, a co za tym idzie kobiety stanowiły 12% deputowanych, co było najniższą wartością od 2005 roku. Największa liczba posłów – pięciu, mieszkała w gminie Schaan, po trzech w gminach Eschen, Schellenberg, Triesen, Vaduz oraz po dwóch w gminach Balzers, Gamprin, Ruggell i Triesenberg. Gminami, których nie zamieszkiwał żaden poseł były Planken i Mauren. Najmłodszym posłem nowej kadencji Landtagu był Johannes Hasler z FBP – 34 lata, zaś najstarszym Albert Frick z FBP – 68 lat. Średnia wieku wynosiła 48,4 lat, jednak czterech członków (wszyscy z DU) nie podało swojego wieku. DeputowanyPartiaOkręg wyborczyGminaLiczba głosówWiekEberle-Strub SusanneFBPOberlandVaduz305756 latFrick AlbertFBPOberlandSchaan346268 latHasler ElfriedFBPUnterlandGamprin206151 latHasler JohannesFBPUnterlandGamprin202134 lataKaiser JohannesFBPUnterlandSchellenberg208058 latLampert WendelinFBPOberlandTriesenberg369946 latNägele EugenFBPOberlandSchaan307552 lataOehry DanielFBPUnterlandEschen199145 latSeger Daniel F.FBPOberlandTriesenberg328939 latKaufmann ManfredVUOberlandBalzers313538 latKonrad FrankVUOberlandVaduz303449 latLanter-Koller ViolandaVUUnterlandRuggell191853 lataMarxer-Kranz GunillaVUUnterlandEschen163544 lataVogt GünterVUOberlandBalzers309055 latVogt ThomasVUOberlandTriesen308240 latWenaweser ChristophVUOberlandSchaan336453 lataWohlwend MarioVUUnterlandRuggell164244 lataBeck JürgenDUOberlandVaduz2032–Elkuch HerbertDUUnterlandSchellenberg1666–Hasler ErichDUUnterlandEschen1249–Quaderer HarryDUOberlandSchaan2327–Rehak ThomasDUOberlandTriesen197046 latKaufmann GeorgFLOberlandSchaan160361 latLageder ThomasFLOberlandTriesen157137 latRisch PatrickFLUnterlandSchellenberg89348 lat
Zobacz też
Landtag Ustrój polityczny Liechtensteinu Historia Liechtensteinu
Uwagi
Przypisy
Kategoria:2017 w Liechtensteinie 2017 Liechtenstein