Mordechaj Żurawski lub Mieczysław Żurawski, Mordka Żurawski (ur. 11 czerwca 1910 w Kłodawie, zm. 5 marca 1989 w Gederze) – polski rzeźnik pochodzenia żydowskiego, więzień i uciekinier z niemieckiego obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem.
Życiorys Urodził się 11 czerwca 1910 roku w Kłodawie, chociaż sam jako miejsce urodzenia wskazywał Włocławek lub Chodecz. Był synem Arona Fawela i Liby Ruchel, chociaż sam wielokrotnie podawał inne imiona. Z zawodu był rzeźnikiem, przed II wojną światową wraz z całą rodziną mieszkał we Włocławku przy ulicy Łęgskiej 63. Był działaczem partii Poalej Syjon.
W czasie okupacji niemieckiej trafił do włocławskiego getta, a następnie po jego likwidacji został wywieziony wraz z bratem i ojcem na roboty przymusowe do Poznania. Początkowo przebywał w Forcie Radziwiłł, a następnie w obozie Remu przy ulicy Bielniki. Z Poznania został deportowany do getta łódzkiego i 10 maja 1944 wywieziony ze stacji Radogoszcz do obozu zagłady SS-Sonderkommando Kulmhof. W obozie przydzielono go do „komanda leśnego” (Waldkommando) w Lesie Rzuchowskim. Uciekł podczas likwidacji obozu w nocy z 17 na 18 stycznia 1945 na krótko przed wkroczeniem Armii Czerwonej. Uciekł rzucając się z nożem na Williego Lenza i pozostałych Niemców, następnie zbiegł i ukrył się w stodole należącej do Przybylskiej we wsi Ostrów. Był jednym z zaledwie sześciu więźniów SS-Sonderkommando Kulmhof, którzy przeżyli wojnę. Podczas Zagłady Żydów zamordowani zostali jego rodzice, żona, syn oraz szóstka z siódemki rodzeństwa.
Po wojnie powrócił do pracy jako rzeźnik. Złożył relację na temat zbrodni popełnionych w Chełmnie nad Nerem. Zeznawał w śledztwie Władysława Bednarza dotyczącym SS-Sonderkommando Kulmhof. Był świadkiem w procesie Arthura Greisera i Hermanna Gielowa, a w 1961 w procesie Adolfa Eichmanna. Zeznawał też w niemieckim procesie załogi SS-Sonderkommando Kulmhof w 1963.
Ożenił się z Leą, miał z nią trzech synów. Na początku lat 50. XX wieku wyemigrował z rodziną do Izraela. Zamieszkał w Gederze, gdzie zmarł 5 marca 1989 roku. Jego żona zmarła w 2005 roku.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ludzie związani z Włocławkiem Kategoria:Ludzie urodzeni w Kłodawie Kategoria:Polscy rzeźnicy Kategoria:Mieszkańcy getta łódzkiego Kategoria:Więźniowie i ofiary obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem Kategoria:Zmarli w 1989 Kategoria:Urodzeni w 1910 Kategoria:Mieszkańcy gett żydowskich w Kraju Warty Kategoria:Politycy Poalej Syjon Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady