Disc golf – dyscyplina sportu używająca latających dysków, w której gracze rzucają dyskiem do celu na zasadach podobnych do tych znanych z golfa. Rozgrywka odbywa się na polu zwykle złożonym z 9 lub 18 dołków. Gracze zaliczają dołek poprzez rzuty dyskiem w kierunku celu. Pierwszy rzut wykonywany jest z obszaru startowego (ang. tee area), a kolejne z miejsca wylądowania dysku aż do osiągnięcia celu. Liczba rzutów wykonanych przez gracza do zaliczenie każdego z dołków jest dodawana, a otrzymaną sumę odejmuje się od liczby „par” (ang. professional average result) pola. Gracze starają się zaliczyć każdy dołek jak najmniejszą liczbą rzutów.
Według danych z roku 2019, Disc Golf jest uprawiany w ponad 40 krajach, a PDGA (ang. Professional Disc Golf Association), główna organizacja zrzeszająca graczy Disc Golfa, liczy ponad 53 000 aktywnych członków.
Historia Disc Golf powstał na początku XX wieku. Podobno, pierwsza rozgrywka miała miejsce w Kanadzie w 1926 roku w miejscowości w prowincji Saskatchewan. Ronald Brandon Cain wraz z grupą kolegów z podstawówki w Bladworth grali w grę polegającą na trafianiu cienkimi pokrywkami w narysowane na piasku koła o szerokości 1,2 mPg. 72 "A Chain of Events – The Origin and Evolution of Disc Golf". Nazwali oni swoją grę „Golfem Cynowej Pokrywki” (ang. Tin Lid Golf) i grali w nią dość regularnie. Rozgrywki zakończono gdy chłopcy podrośli a ich drogi się rozeszły.
Współczesny disc golf powstał we wczesnych latach sześćdziesiątych XX wieku, jednakże toczy się debata o to, kto jako pierwszy wpadł na ten pomysł. Oficjalnie uznaje się, że kilka grup ludzi stworzyło disc golfa niezależnie. W 1964 roku studenci Uniwersytetu Rice'a w Houston w stanie Teksas organizowali turnieje rzucania dyskiem, w których za cele służyły drzewa. We wczesnych latach sześćdziesiątych XX wieku, gracze w Pendleton King Park w miejscowości Augusta w stanie Georgia rzucali frisbee do pustych koszy na śmieci. W 1968 roku, nastolatkowie grali w disc golfa w Alameda Park w Santa Barbara w stanie Kalifornia w pobliżu ulic Anacapa oraz Sola. Częścią trasy były altany, fontanny do picia, słupy lamp oraz drzewa. Nieoficjalne rozgrywki trwały przez kilka lat, a rzadkie, kolekcjonerskie dyski Alameda Park wciąż istnieją.
Z czasem disc golf zdobywał coraz większą popularność w Stanach Zjednoczonych i stopniowo pojawiał się w innych miejscach na świecie.
Pola disc golfowe Większość pól disc golfowych składa się z 9 lub 18 dołków, a ilość dołków w niestandardowych polach jest zawsze wielokrotnością trójki. Spotykane są zatem pola z 6, 12, 21, 24 czy 27 dołkami. PDGA zaleca by średnia długość dołka wynosiła 61–73 m, przy czym dołek nie może być krótszy niż 30 m. Najdłuższe dołki na świecie mają ponad 460 m. Projektanci pól wykorzystują drzewa, krzaki, zmiany wysokości, zbiorniki wodne oraz zróżnicowane długości. By każdy dołek był unikalny oraz stanowił wyzwanie, stosowane są również obszary poza granicami pola gry – auty (ang. out-of-bounds zones) oraz trasy mando – nakazy rzutu z danej strony obiektu mando. Wiele pól wprowadza różnorodne pozycje obszarów tee oraz celów by dostosować się do różnych poziomów umiejętności.
Większość pól disc golfowych budowanych jest w bardziej naturalnych warunkach niż pola golfowe i wymagają minimalnej konserwacji. Projektanci pól disc golfowych zwracają szczególną uwagę na bezpieczeństwo i minimalizują szanse na trafienie kogoś latającym dyskiem. Jednocześnie ich projekty pozwalają na różnorodne strategie i rodzaje rzutów. Dołki wymagają różnorodnych zagrań by były wyzwaniem dla graczy o różnych mocnych stronach i określonych umiejętnościach. Wiele pól stało się punktem organizacyjnym lokalnych klubów disc golfowych, a w niektórych znajdują się sklepy ze sprzętem do disc golfa. Znacząca większość pól na świecie jest zapisana na stronie Disc Golf Course Review a dostęp do nich jest otwarty i darmowy.
Większość pól do disc golfa znajduje się na terenie 3 krajów - USA (75%), Finlandii (7%) i Kanady (3%). Oprócz tego w Szwecji i Estonii, które posiadają największe zagęszczenie pól na km² terenu i jeden z najwyższych współczynników ilości pól na mieszkańca, zaraz za Islandią i Finlandią. W Azji najwięcej pól znajduje się w Japonii, Australii, Nowej Zelandii i Korei Południowej.
Tee (obszar startowy) Obszar tee w Disc Golfie to zazwyczaj wykonany z betonu, asfaltu, gumy lub sztucznej murawy, lub po prostu oznaczony na ziemi. PDGA zaleca tee mające nie mniej niż 1,2 m szerokości oraz 3 m długości. Wiele pól zaznacza jedynie przód tee drewnianą deską, a niektóre w ogóle nie mają obszarów startowych.
Lie Jest to miejsce, które gracz zajmuje przed wykonaniem rzutu. Pierwsze lie na dołku znajduje się na tee, kolejne są wyznaczane przez miejsce gdzie spadł dysk. Jest oznaczane przez dysk lub marker.
Oznakowanie pola Na wielu polach przy każdym obszarze tee ustawione są znaki, na których widnieje prosta mapa dołka, odległość do celu, par, obszary poza polem gry, trasy mando oraz nazwa dołka. Dodatkowo przy wejściu na pole często znajduje się duża tablica z mapą pola i dodatkowymi informacjami.
Cele (kosze) thumb|Kosze to najczęstszy rodzaj celu. Choć wczesne pola disc golfowe używały drzew, słupków lub wyposażenia parku jako celów, kosze disc golfowe są najczęstszym rodzajem celu na współczesnych polach. Niektóre pola są wyposażone w cele dźwiękowe, które wydają konkretny dźwięk, gdy zostaną trafione dyskiem. Kosze disc golfowe składają się z metalowego słupa oraz obręczy z zawieszonymi łańcuchami, pod którymi zamontowany jest kosz, w który wpada dysk. Gdy dysk uderza w łańcuchy, zazwyczaj wpada on do kosza. Według zasad PDGA dołek uznaje się za zaliczony, jeżeli dysk wpadnie z góry kosza a pod łańcuchami i spocznie na jego dnie. Istnieje wiele firm wytwarzających kosze do disc golfa.
Zasady gry thumb|Czerwony dysk zmierzający do celu dźwiękowego na polu golfowym na . Zasady disc golfa są podobne do zasad golfa. Runda rozgrywa się na polu disc golfowym składającym się z pewnej liczby dołków, zazwyczaj 9 lub 18. Każdy dołek składa się z tee (obszaru startowego) oraz oddalonego o pewien dystans celu, a na przeszkodzie stać mogą drzewa, wzgórza i zbiorniki wodne. Gracze rozpoczynają rundę poprzez rzut dyskiem z tee, uważając przy tym by nie przekroczyć jego przedniej linii. Przekroczenie linii jest błędem. Kolejny rzut następuje z miejsca, w którym upadł dysk po rzucie poprzednim. Dołek kończy się poprzez trafienie do celu. Celem gry jest przejście całego pola z jak najmniejszą ilością rzutów. Zazwyczaj gra toczy się w grupie złożonej z czterech – pięciu osób lub mniej. Gracze po kolei rzucają z obszaru startowego, a kolejność następnych rzutów uzależniona jest od odległości dysku od dołka: zaczyna osoba, której dysk wylądował najdalej od celu. W trakcie rzutu danego zawodnika, reszta graczy się rozchodzi.
Każde pole jest wyjątkowe, a zatem wymaga innej kombinacji rzutów. Najlepsi gracze starają się uzyskać optymalny tor lotu dysku biorąc pod uwagę odległość, podłoże, przeszkody oraz warunki pogodowe. By móc wykonywać różne rzuty, gracze noszą ze sobą wiele dysków o różnej charakterystyce lotu. Niektórzy gracze noszą ze sobą mini dysk – marker, którym zaznaczają swoją pozycję przed każdym rzutem. Używanie markera jest szczególnie wskazane w oficjalnych rozgrywkach.
W wielu polach disc golfowych występują obszary poza granicami pola gry zwane potocznie obszarami "OB" (ang. out-of-bounds). Jeżeli dysk wpadnie w taki obszar, do wyniku gracza zostaje dodany jeden rzut, a jego gra jest wznowiona z miejsca, w którym dysk przekroczył granicę obszaru autu. Niektóre pola wprowadzają obszary OB obwarowane specjalnymi zasadami: jeżeli dysk gracza wpadnie do takiego obszaru, to musi on wykonać kolejny rzut z konkretnego miejsca zwanego „drop zone” lub rozpocząć dołek od nowa z tee. Niektóre pola wprowadzają także trasy przymusowe; zwane mando (ang. mandatories); które wymagają by dysk powędrował nad, pod lub po jednej ze stron konkretnej przeszkody – obiektu mando.
Wedle tradycji, gracze rzucają z obszaru tee w kolejności wyników z poprzedniego dołka, przy czym osoba z najniższym wynikiem rzuca jako pierwsza. Większość graczy przestrzega nieformalnych, grzecznościowych zasad, wedle których nie należy stawać w polu widzenia rzucającego gracza i należy powstrzymać się od wydawania dźwięków, które mogłyby go rozproszyć. Trafienie dyskiem mogłoby kogoś zranić, dlatego PDGA zaleca by gracze nie rzucali dyskiem w pola całkowicie zasłonięte oraz w miejsca, gdzie mogą przebywać widzowie, przechodnie lub inni użytkownicy pola.
Rodzaje dysków thumb|Trzy dyski pokazujące różne kształty krawędzi. Od góry: driver, mid-range oraz putter. Dyski do disc golfa są mniejsze i cięższe niż te do Ultimate lub frisbee stosowane do celów rekreacyjnych. Mają one zazwyczaj 21–22 cm średnicy oraz ważą 130-180g. Wszystkie dyski zaaprobowane przez PDGA mają 21–30 cm średnicy i ważą nie więcej niż 200 g. Dyski używane do disc golfa są projektowane tak, by uzyskać określoną kontrolę, szybkość i precyzję, podczas gdy dyski do ogólnego użytku mają tradycyjny kształt. W disc golfie używa się wielu rodzajów dysków, które podzielone są na trzy ogólne kategorie: driver, mid-range oraz putter.
Driver Driver to dysk z ostrą krawędzią o skośnym kształcie. Jego masa nie jest rozłożona równomiernie i jest skoncentrowana w zewnętrznej obręczy. Takie dyski mają zoptymalizowaną aerodynamikę, dzięki czemu przebywają one długie dystanse z dużą prędkością. Są one zazwyczaj rzucane przez doświadczonych graczy podczas rzutu z tee u oraz innych rzutów długodystansowychEastham, Susan L. "DISC GOLF: Teaching A Lifetime Activity." Strategies (08924562) 28.6 (2015): 3–8. SPORTDiscus with Full Text. Web. 1 Aug. 2016..
Niektóre firmy produkujące dyski dzielą drivery na podkategorie. Na przykład, firma Innova sprzedaje dyski w kategorii distance driver oraz fairway driver, gdzie odległość przebywana przez fairway driver jest pomiędzy odległością distance driver a odległością dysku mid-range. Firma Discraft ma trzy podkategorie driverów: długie (ang. long), bardzo długie (ang. extra long) oraz maksymalnej odległości (ang. maximum distance). Innym typem drivera, używanym znacznie rzadziej, jest roller. Krawędź tego dysku jest zaprojektowana raczej do toczenia się niż latania. Choć każdy dysk może zostać użyty jako roller, to jedne zachowują się zupełnie inaczej od drugich.
Ponieważ fizyka drivera wymaga nadanie dyskowi dużej rotacji przy wyrzucie (spinu), nowi gracze mogą mieć problemy z precyzyjnym rzucaniem driverów dystansowych. Dlatego też lepiej jest zacząć z dyskiem typu fairway driver, long driver lub nawet dyskiem mid-range, a gdy już osiągnie się odpowiednią siłę i kontrolę, przejść do driverów maksymalnej odległości.
Mid-range Mid-range to dysk z tępą krawędzią o skośnym kształcie i umiarkowanie szerokiej obręczy. Dostarczają one więcej kontroli niż drivery, ale lecą na krótszą odległość. Dyski mid-range są zazwyczaj używane jako podejście do dołka. Dyski te wymagają mniejszej siły i techniki by leciały prosto.
Putter Putter to dysk podobny to tych używanych w tradycyjnych grach z użyciem frisbee. Jest on zaprojektowany tak by leciał prosto, przewidywalnie i bardzo powoli w porównaniu do dysków mid-range i driverów. Używany jest zazwyczaj do wąskich, kontrolowanych rzutów w bliskiej odległości od kosza, choć niektórzy gracze używają go także do dłuższych rzutów gdy na drodze stoją drzewa lub inne przeszkody. Zawodowcy używają od 1 do 7 putterów o różnej charakterystyce lotu. Początkującym zaleca się używanie jedynie puttera lub dysku mid-range podczas utrwalania podstawowych zagrań takich jak „follow-through”, pozycjonowanie rzutów oraz techniki hyzer/anhyzer. Dodatkowo, szybsze dyski nie będą latać odpowiednio bez szybkiego ich wypuszczenia, zatem putter czy mid-range, które tego nie wymagają, zachowają się bardziej regularnie.
Kluczowe pojęcia i parametry dysków