mały|Faltonia Proba naucza historii świata poprzez swoje Cento Vergilianus de laudibus Christi. Miniatura z XV-wiecznego rękopisu De mulieribus claris Giovanniego Boccaccio Faltonia Betitia Proba (ur. 306–315, zm. 353–366) – rzymska, chrześcijańska poetka i arystokratka. Najprawdopodobniej pierwsza poetka chrześcijańska, której dzieła przetrwały do dziś. Skomponowała m.in. – centon ułożony z wersetów Wergiliusza, uporządkowanych w celu stworzenia epickiego wiersza skoncentrowanego na życiu Jezusa.
Życiorys Proba należała do wpływowej rodziny z IV wieku – Petronii Probi. Jej ojcem był Petroniusz Probianus, rzymski konsul, a jej matka prawdopodobnie nazywała się DemetriaFassina.. Miała brata Petroniusza Probinusa, mianowanego konsulem w 341Anthony Wagner, Pedigree and Progress. Essays in the genealogical interpretation of history, Phillimore, London, (1975) Pedigree 22, page 180., również jej dziadek – Pompeius Probus, był konsulem (w 310 r.). Faltonia wyszła za mąż za Clodiusa Celsinusa AdelphusaMichele Renee Salzman, On Roman time: the codex-calendar of 354 and the rhythms of urban life in late antiquity University of California Press, 1990, , p. 229., prefekta Rzymu w roku 351, należącego do wpływowego rodu Anicia. Mieli co najmniej dwóch synów – Quintusa Clodiusa Hermogenianusa Olybriusa i Faltoniusa Probusa Alypiusa, którzy zostali wysokimi oficerami w armii rzymskiej. Miała także wnuczkę Anicię Faltonia Proba, córkę Olybriusa i Tirrani Anici Juliany.
Jej rodzina była pogańska, lecz gdy Proba dorosła, przeszła na chrześcijaństwo, po Probie nawrócili się również jej mąż i synowie. Proba zmarła przed Celsinusem, prawdopodobnie została pochowana ze swoim mężem w bazylice Sant’Anastasia al Palatino w Rzymie, gdzie do XVI wieku znajdował się ich nagrobek., przeniesiony następnie do Villa Borghese; później zaginąłLizzi Testa..
Wraz z mężem była właścicielką ogrodów Horti Aciliorum na wzgórzu PincianSamuel Ball Platner, Horti Aciliorum, A Topographical Dictionary of Ancient Rome, Oxford University Press, 1929..
Dzieła Dwa wiersze są przypisywane Probie, lecz tylko jeden z nich przetrwał do naszych czasów. Większość współczesnych uczonych przyjmuję Probę jako autorkę tych dzieł, lecz część badaczy jako autorkę podaje jej siostrzenicę – Anicię Faltonię ProbaGreen 1995, p. 551..
Constantini bellum adversus Magnentium Pierwszy wiersz, który nie przetrwał do naszych czasów, nazywał się Codex Mutinensis – Constantini bellum adversus Magnentium (Wojna Konstantyna z Magnencjuszem). Opowiadał o wojnie między cesarzem rzymskim, Konstancjuszem II, a uzurpatorem Magnencjuszem. Proba zaangażowana była w wojnę za pośrednictwem swojego męża, Clodiusa Celsinusa Adelphusa, który w 351 roku był prefektem Rzymu.
Cento Vergilianus de laudibus Christi Najsłynniejszym dziełem Proby jest centon Wergiliusza – zbiór wersetów wyodrębnionych z kilku dzieł Wergiliusza, z minimalnymi modyfikacjami, zatytułowanych Cento Vergilianus de laudibus Christi. 694 wersy podzielone są na proemium z inwokacją (wersy 1–55), fragmenty ze Starego Testamentu (wersy 56–345), fragmenty z Nowego Testamentu (wersy 346–688) i epilog (wersy 689–694).
Przypisy
Bibliografia Clark, Elizabeth; Hatch, Diane (1981). Jesus as Hero in the Vergilian ‘Cento’ of Faltonia Betitia Proba. Vergilius (27): 31–39.
Green, R. P. H. (1995). Proba’s Cento: Its Date, Purpose, and Reception. The Classical Quarterly. 45 (2): 551–563.
Martindale; Robert, John; Jones, Arnold Hugh Martin; Morris, John (1971). Prosopography of the Later Roman Empire. Cambridge, UK: Cambridge University Press
Thompson, James (1906). Vergil in Mediaeval Culture. The American Journal of Theology. 10 (4): 648–662.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Konwertyci na chrześcijaństwo Kategoria:Pisarze łacińscy starożytnego Rzymu Kategoria:Poeci języka łacińskiego Kategoria:Rzymscy poeci IV wieku Kategoria:Urodzeni w IV wieku Kategoria:Zmarli w IV wieku