Stanisławów (do 1870 i 1915–1919 miasto Stanisławów) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1870–1954 (z przerwą 1915–1919) w Warszawskiem. Siedzibą władz gminy była osada miejska StanisławówGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.

Historia Faza jednoosadowa Gmina Stanisławów powstała za Królestwa Polskiego – 31 maja 187019 maja 1870 wg kalendarza juliańskiego w powiecie mińskim w guberni warszawskiej w związku z utratą praw miejskich przez miasto Stanisławów i przekształceniu jego w wiejską gminę Stanisławów w granicach dotychczasowego miastaPostanowienie z 20 marca (1 kwietnia) 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, str. 127).

W 1915 roku niemieckie władze okupacyjne wprowadziły administrację cywilną i przekształciły gminę Stanisławów w miasto, liczące w 1916 roku 2650 mieszkańców;Stan szkolnictwa powszechnego w grudniu 1917 r. na terytorjum obu byłych jeneralnych gubernatorstw: Warszawskiego i Lubelskiego. Władze polskie nie uznały jednak Stanisławowa za miasto w 1919 roku, przez co gmina stała się ponownie jednostką formalnie wiejską.

W okresie międzywojennym gmina Stanisławów wchodziła w skład powiatu mińskiego w woj. warszawskim. Składała się nadal z samego Stanisławowa i liczyła 2078 mieszkańcówSkorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom I – Województwo Warszawskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1925.

Faza wieloosadowa 1 kwietnia 1939 gmina Stanisławów zmieniła charakter z gminy jednoosadowej na gminę wieloosadową po przyłączeniu do niej z powiatu mińskiego: większej części zniesionej gminy Ładzyń: położone na południe od Stanisławowa gromady: Borek, Czarna, Lubomin, Ładzyń, Ładzyń Nowy, Mały Stanisławów, Porąb, Sokóle, Szymankowszczyzna, Wólka Wybraniecka, Wólka Konstancja, Wólka Czarnińska i Zalesie, położoną na północ od Stanisławowa eksklawę gminy Ładzyń, obejmującą gromady Rządza i Wólka Piecząca; zachodni "ogon" gminy Rudzienko, obejmujący gromadę Ołdakowizna oraz folwark Poręby Leśne z gromady Poręby Nowe.

Po tym zabiegu, gmina Stanisławów nie tylko stała się czterokrotnie większa, lecz otrzymała bardziej wymierny kształt przez zlikwidowanie eksklaw, ogonów i krętych granic (w tym ogon gminy Ładzyń z Prądzewem-Kopaczewem, wrzynający się w głąb gminy Stanisławów)Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.

Po II wojnie światowej jednostka zachowała przynależność administracyjną. Z gromady Stanisławów wydorębniono dwie nowe – Legacz i Stanisławów-Kolonie, a z gromady Lubomin – nową gromadę Suchowizna. Ponadto 1 lipca 1952 gminę Stanisławów zwiększono o gromady Papiernia i Retków z gminy Międzyleś w powiecie radzymińskim.

I tak, według stanu z dnia 1 lipca 1952 gmina składała się z 19 gromad: Borek, Czarna, Lubomin, Ładzyń, Ładzyń Nowy, Mały Stanisławów, Ołdakowizna, Papiernia, Porąb, Retków, Rządza, Sokóle, Stanisławów, Szymankowszczyzna, Wólka Czarnińska, Wólka-Konstancja, Wólka Piecząca, Wólka Wybraniecka i ZalesieWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.

Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin. Powstała wówczas gromada StanisławówUchwała Nr VI/10/7/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu mińskiego; w ramach Zarządzenia Nr Or. V-0/1/54 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 29 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 11, Poz. 67). Powstały wówczas gromady: Stanisławów, Ładzyń, Rządza i Pustelnik.

Nowa gmina

1 stycznia 1973 roku powstała obecna gmina Stanisławów obejmująca obszar dawnej gminy Stanisławów po jej zwiększeniu w latach 1939 i 1952, a także znaczną część dawnej gminy Dębe Wielkie (sołectwa Choiny, Ciopan, Cisówka, Goździówka, Łęka, Pustelnik i Zawiesiuchy).

Przypisy

Stanisławów (1870–1954)