thumb|Funkcjonariusze policji podczas masowej strzelaniny w Fort Hood (2009) Masowa strzelanina – atak (rodzaj zamachu) z użyciem broni palnej, w wyniku którego wiele osób zostaje zabitych lub rannych. Termin masowa strzelanina jest szczególnie popularny w Stanach Zjednoczonych na określenie często zdarzających się w tym kraju masowych morderstw popełnianych przez pojedyncze jednostki uzbrojone w broń palną. Nie ma ogólnie przyjętej definicji terminu masowa strzelanina, ale według większości definicji zazwyczaj określa się tak zdarzenia, w którym trafionych z broni zostaje więcej niż trzy osoby (nieistotne jest tu czy zabitych, czy rannych, w każdym razie trafionych), a więc minimum trafionych osób przez napastnika/napastników musi stanowić cztery osoby, żeby dane zdarzenie uznać za masową strzelaninę. Wiele źródeł dopuszcza, że wśród co najmniej czterech trafionych osób może być także sprawca, który np. zostaje postrzelony przez policję albo podejmie próbę samobójczą/popełni samobójstwo, jednakże inne źródła nie uznają za masowe strzelaniny sytuacji, gdzie wśród czterech ofiar trafionych z broni palnej jest napastnik. Masowe strzelaniny mogą być zarówno aktami pojedynczych osób, które mają motywy osobiste (tzw. zbrodniczy szał, strzelecki szał, ang. spree killing, spree shooting), jak i zamachami terrorystycznymihttps://www.gunviolencearchive.org/methodology..
Definicje Większość mediów, osób, a także instytucji przyjęło powyższą definicję masowej strzelaniny. Jednakże są również inne definicje, a temat definiowania masowych strzelanin wzbudza kontrowersje. Niektórzy uznają, że masowa strzelanina to zdarzenie, w którym ginie co najmniej 5 osóbhttps://www.massshootingtracker.org/about. Kontrowersje wzbudza też opisywanie przez większość mediów jako masowe strzelaniny wyłącznie tych zdarzeń, do których dochodzi w miejscach publicznych, podczas gdy wiele osób uważa, że tym terminem powinno się opisywać również tego rodzaju zdarzenia, które mają miejsce np. na prywatnych posesjach. Jeszcze inne źródła podają, że masowa strzelanina to zdarzenie, w którym giną minimum trzy osoby, a nie cztery, wyłączając napastnika.
Profil sprawców Płeć i pochodzenie etniczne Przeważająca większość masowych strzelców to mężczyźni (98%), zaledwie w kilku sytuacjach kwalifikowanych jako masowe strzelaniny to kobiety były sprawczyniami (2%).
Profil rasowy sprawców według innych badań z kolei dowodzi, że 65 ze 116 (56%) masowych strzelanin popełnionych w USA w latach 1982–2019 zostało popełnione przez osoby o białym kolorze skóry, co stanowi tylko nieznaczną większość w porównaniu do masowych strzelanin popełnianych przez osoby wszystkich innych ras człowieka razem wziętych. Profil rasowy według niektórych badań tworzy poczucie przynależności do danej grupy (zwłaszcza w USA), która reprezentuje również pewne stereotypy i badania dowodzą, że np. biali ludzie dokonują częściej tego rodzaju ataków na miejsca publiczne, podczas gdy osoby czarnoskóre z powodów bardzo osobistych lub częściej powiązanych z gangami i częściej na ulicy lub na prywatnych posesjach niż w budynkach użytku publicznego.
NYT ujawnia, że spośród 358 strzelanin z minimum czterema osobami zabitymi lub rannymi kwestia rozstrzygnięcia rasy sprawcy wygląda następująco: 144 spraw (~40%), w których sprawcą była osoba czarnoskóra; 54 spraw (~15%), w których zamachowcem była osoba o innej rasie; 160 spraw (~45%), w których rasa sprawcy pozostaje nieznana.
Badania wykazują ponadto, że najwięcej nierozwiązanych zabójstw w Ameryce to pochodna konfrontacji ulicznych z udziałem młodych afroamerykanów albo latynoskich cholos w roli ofiar, co niemal zawsze oznacza też zaangażowanie mordercy bądź morderców o podobnym odcieniu skóry
Karalność sprawców Większość sprawców masowych strzelanin nie była nigdy wcześniej karana. Według artykułu New York Times z grudnia 2015 roku na 15 masowych strzelców, którzy dokonali wtedy strzelanin, sześć z nich była już wcześniej karana za inne przestępstwahttps://www.nytimes.com/interactive/2015/10/03/us/how-mass-shooters-got-their-guns.html.
Zdrowie psychiczne Znaczna część sprawców masowych strzelanin miała zaburzenia psychicznehttp://rabble.ca/blogs/bloggers/other-hand/2018/02/high-school-students-demand-action-gun-control-following-parkland.. Nie jest jednak jasne w jakim stopniu zaburzenia psychiczne przyczyniają się do tego czy dany potencjalny sprawca popełni masową strzelaninę. Psycholog Peter Langman, zajmujący się tematyką zwłaszcza strzelanin w szkołach, ale również masowymi strzelaninami dzieli strzelców na trzy kategorie pod względem ich zdrowia psychicznego: psychopatycznych (cierpiących na zaburzenia antyspołeczne niewynikające z psychoz), psychotycznych (cierpiących na zaburzenia ze spektrum schizofrenii) i na strzelców z traumą psychiczną. Langman w 2008 roku założył stronę schoolshooters.info, na której prowadzi analizy sprawców strzelanin w szkołach, ale również pojawiło się na niej kilku, którzy nie byli strzelcami szkolnymi, ale byli masowymi strzelcami. Langman przypisał do większości z opisywanych na tej stronie strzelców jakieś zaburzenia psychiczne z zakresu tych trzech kategorii.
Motywy Motywami sprawców masowych strzelanin są według analiz i badań najczęściej: ekstremistyczne ideologie polityczne (np. Anders Breivik, Dylann Roof, Brenton Tarrant), religijny ekstremizm (np. Rizwan Farook i Tashfeen Malik, Robert Lewis Dear, Omar Mateen), mizoginia (np. Elliot Rodger, George Hennard, Marc Lépine), zastraszanie/prześladowanie/przemoc w szkole (np. Eric Harris i Dylan Klebold, Jeffrey Weise, Cho Seung-hui), czy osobiste konflikty takie jak np. zwolnienie z pracy (np. Michael McLendon, Gary Montez Martin, DeWayne Craddock).
Wpływ na debatę o posiadaniu broni palnej Masowe strzelaniny mają zazwyczaj najistotniejszy wpływ ze wszystkich tego rodzaju zdarzeń na debatę o dostępie do broni palnej. W niektórych krajach po takich strzelaninach zaostrzano kontrolę broni. Takie kroki są kontrowersyjne, gdyż niektóre środowiska twierdzą, że powinno być wręcz przeciwnie, argumentując, że gdyby ludzie mieli większy dostęp do broni, to masowego strzelca można by powstrzymać przed zabiciem większej ilości osób, ponieważ w dużym skupisku, gdzie do takiego zdarzenia dochodzi, znalazłaby się osoba z bronią, która by go powstrzymała.
W Australii zaostrzono dostęp do posiadania broni po masakrze w Port Arthur z 1996 roku, w której zginęło 35 osób.
W Wielkiej Brytanii dostęp do broni zaostrzono po masakrze w Dunblane z 1996 roku, w której zginęło 18 osób, w tym 16 kilkuletnich dzieci. Sprawca użył dwóch rewolwerów i dwóch pistoletów. W związku z tym w Wielkiej Brytanii zakazano kupowania i noszenia tego rodzaju broni, ale w tym kraju zaostrzono przepisy już wcześniej – po masakrze w Hungerford z 1987 roku, w której zginęło 17 osób i której sprawca użył karabinka AK, karabinu M1 i rewolweru – wówczas zakazano w Wielkiej Brytanii kupna i noszenia przez cywilów broni szturmowej.
W Nowej Zelandii przepisy dotyczące dostępu do broni zaostrzono po masakrze w meczetach w Christchurch z 2019 roku, w której zginęło 51 osób.
W Stanach Zjednoczonych nie zaostrzono kontroli broni pomimo wielu strzelanin. Według badań przeważająca część amerykańskiego społeczeństwa traktuje drugą poprawkę do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, gwarantującą nieskrępowany dostęp do broni, jako swoistą świętość i ten, kto będzie chciał realnie ją zlikwidować, będzie narażał się na wyjątkową niepopularność wśród obywateli. Wśród dwóch głównych partii politycznych w USA za utrzymaniem dostępu do broni opowiadają się Republikanie, a za zaostrzeniem opowiadają się Demokracihttp://thinkprogress.org/health/2015/07/28/3685169/gun-laws-mental-health-lafayette/..
W 2022 roku, po masakrze w szkole podstawowej w Teksasie, wprowadzono przepisy nieznacznie zaostrzające dostęp do broniLiczba reprezentantów uchwaliła ustawę o zaostrzeniu kontroli broni palnej.
W Polsce po strzelaninie w ZK Sieradz z 2007 roku, w której zginęły 3 osoby, minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro stwierdził, że w Polsce musi zostać utrzymane ograniczenie dostępu do broni palnejhttps://wiadomosci.wp.pl/pomoc-dla-rodzin-ofiar-z-sieradza-6036759320998529a.
Lista największych masowych strzelanin Poniżej przedstawiona została lista największych, najkrwawszych i najgłośniejszych masowych strzelanin.
XX wiek Lata 10. XX wieku Data Lokalizacja Liczba zabitych Liczba rannych Opis20 czerwca 1913 Brema, Niemcy 5 23 29-letni Heinz Schmidt, nauczyciel bez zatrudnienia, zastrzelił w szkole podstawowej cztery dziewczynki i ranił ponad dwadzieścia innych osób zanim został obezwładniony i aresztowany. Podczas ataku zmarła również piąta dziewczynka, która upadła na schody i złamała kark, próbując uciec przed napastnikiemLunatic had Been Rejected….
Lata 20. XX wieku Data Lokalizacja Liczba zabitych Liczba rannych Opis6 maja 1925 Wilno, II Rzeczpospolita (obecnie Litwa) 5 9 Dwóch uczniów zaatakowało za pomocą broni palnej i granatów komisję egzaminacyjną, zabijając trzy osoby i raniąc dziewięć innych, a na końcu popełniło samobójstwoNeue Freie Presse Jahresübersicht 1925, 7. Mai 1925.
Lata 50. XX wieku Data Lokalizacja Liczba zabitych Liczba rannych Opis1 stycznia 1954 i 11 lutego 1957 Mahagi, Kongo Belgijskie i Malampaka, Brytyjskie Terytorium Tanganiki 58 30+ Szaleniec William Unek dokonał dwóch masakr w odstępie trzech lat. W 1954 roku zabił siekierą 21 osób i ranił ponad 20 innych, po czym uciekł z Konga Belgijskiego do Tanganiki, gdzie trzy lata później, w 1957 roku, dokonał masowego morderstwa, zabijając z użyciem broni palnej przez dokonanie masowej strzelaniny, ale także noża, zapalniczki i gołych pięści łącznie 36 osób i ranił kilka innych. Dziesięć dni po drugiej z masakr został zastrzelony przez policję. W masakrach zginęło łącznie 58 osób, a około 30 zostało rannychBerserk Slayer of 36 Sought.
Lata 60. XX wieku Data Lokalizacja Liczba zabitych Liczba rannych Opis1 sierpnia 1966 Austin, Teksas, Stany Zjednoczone 18 31 25-letni Charles Whitman zabił 15 osób, a 31 ranił, strzelając z wieży Uniwersytetu Teksańskiego w Austin z karabinu z zamontowanym celownikiem optycznym. Po dokonaniu masakry został zastrzelony przez policję, która przybyła na wieżę i skonfrontowała napastnika. Wcześniej sprawca zadźgał swoją matkę oraz żonę w ich mieszkaniachaut Tower Shooting Heroes be Honored.
Lata 70. XX wieku Data Lokalizacja Liczba zabitych Liczba rannych Opis31 grudnia 1972/1 stycznia 1973 i 7 stycznia 1973 Nowy Orlean, Luizjana, Stany Zjednoczone 10 13 23-letni Mark Essex dokonał serii zabójstw i masowej strzelaniny skierowanych przeciwko białoskórym policjantom, zabijając 9 osób i raniąc 13 innych, po czym sam został zastrzelony przez policjęBlack Rage in New Orleans.30 grudnia 1974 Olean, Nowy Jork, Stany Zjednoczone 4 11 17-letni Anthony Barbaro zastrzelił cztery osoby, w tym ciężarną kobietę i jej nienarodzone dziecko, strzelając w swojej szkole do pracowników i z okna swojej szkoły do przechodniów. Następnie został aresztowany przez policjęSniper at Hight School kills….12 lipca 1976 Fullerton, Kalifornia, Stany Zjednoczone 7 2 37-letni Edward Charles Allaway zastrzelił siedmiu swoich współpracowników i ranił dwóch innych na uniwersytecie w Fullerton. Następnie zbiegł z miejsca zbrodni, ale został chwilę później aresztowany przez policjęFrom the archives: 9 shot at Cal State Fullerton.
Lata 80. XX wieku