John Foster Leich (ur. 27 czerwca 1920 w Evansville, zm. 16 stycznia 2016 w CanaanObituary released by Family 13.02.2016 [dostęp 2020-04-07].) – amerykański dyplomata, politolog i badacz stosunków międzynarodowych w Europie Środkowo-Wschodniej, aktywnie zaangażowany w działalność uchodźców politycznych z tego regionu w Stanach Zjednoczonych.

Biografia Młodość i kariera polityczna John Leich ukończył studia na Uniwersytecie Narodowym Meksyku, uzyskując w 1942 roku bakalaureat. Tytuł zawodowy magistra uzyskał następnie na Uniwersytecie Yale w roku 1947. Powołany do wojska, służył podczas II wojny światowej jako oficer wywiadu morskiego amerykańskiej marynarki wojennej w Tampico w Meksyku, a później w Niemczech. Równolegle z ukończeniem studiów rozpoczął też pracę w .

W ramach swojej kariery dyplomatycznej, Leich sprawował funkcje konsularne na różnych stanowiskach w powojennej Polsce. Najpierw jako wicekonsul amerykański w Gdańsku (1947), następnie jako trzeci sekretarz do spraw gospodarczych w ambasadzie Stanów Zjednoczonych w Warszawie (1948). Stamtąd został przeniesiony do pracy w Niemczech Zachodnich, do ambasady amerykańskiej w Monachium. Podczas pobytu w Amberg, w latach 1949–1950 wydawał wizy dipisom w ramach . Od 1950 do 1965 roku pracował we Komitecie Wolnej Europy w Nowym Jorku. W styczniu 1952 roku Leich brał udział w konsultacjach (z Claytonem Millerem, Haroldem C. Vedelerem i Johnem C. Campbellem) w sprawie nie uruchamiania audycji sekcji Bałtów w RWE. Oficjalnie uzasadniono to kwestiami technicznymi, realnie zrezygnowano z powodów politycznychAnna Mazurkiewicz, Uchodźcy polityczni z Europy Środkowo-Wschodniej w amerykańskiej polityce zimnowojennej (1948-1954), Warszawa-Gdańsk 2016, s. 242.. W jego ocenie, działalność uchodźców w Komitecie Wolnej Europy miała służyć polityce zagranicznej USA w Europie Wschodniej. Ponadto podstawowym celem KWE według Leicha miało być użycie uchodźców jako narzędzia propagandowego oraz umożliwienie dzięki nim zdobycia sympatyków dla amerykańskiej polityki wobec Europy WschodniejAnna Mazurkiewicz, Uchodźcy polityczni z Europy Środkowo-Wschodniej w amerykańskiej polityce zimnowojennej, Warszawa-Gdańsk 2016, s. 184.. Celem funkcjonowania organizacji było także wywieranie wpływu oraz zbieranie informacji o poszczególnych państwach. Po wystąpieniu Chruszczowa na XX Zjeździe KPZR rola uchodźców z bloku wschodniego w polityce Stanów Zjednoczonych mocno zmalała.

Leich był aktywnie zaangażowany w przeciwdziałanie ekspansji komunizmu, pełniąc funkcję asystenta szefa działu do spraw Komitetu Wolnej Europy w Nowym Jorku. Leich przez dziesięć pierwszych lat od początku działania Komitetu Wolnej Europy, działał z osobami zmuszonymi do opuszczenia swoich ojczyzn. Dzielił się wiedzą, dokumentami i doświadczeniem w nawiązywaniu kontaktów z uchodźcami europejskimi w Stanach Zjednoczonych. Brał czynny udział w przygotowaniu deklaracji williamsburskej z 12 czerwca 1952 r., która stanowiła manifest polityczny, wypracowany przez uchodźców. Leich opracował listę osób, które miały przemawiać podczas obchodów rocznicy ustanowienia Karty praw WirginiiAnna Mazurkiewicz, Uchodźcy polityczni z Europy Środkowo-Wschodniej w amerykańskiej polityce zimnowojennej, Warszawa-Gdańsk 2016, s. 378.. Cieszył się sporym zaufaniem w środowisku emigracji politycznej, o czym może świadczyć fakt, iż został oficjalnie powiadomiony o rządowym wsparciu dla Komitetu Wolnej Europy po wcześniejszym sprawdzeniu i złożonej deklaracji o zachowaniu tajemnicy. Był również pierwszym przełożonym Ralpha Waltera (późniejszego dyrektora Radia Wolna Europa). Działał przy Komitecie i powstałej rozgłośni Radia Wolna Europa, mającej na celu przekazywanie informacji do krajów europejskich na temat ważnych wydarzeń na świecie. Współpracował między innymi z hrabią Edwardem Raczyńskim czy z prałatem Béla Vargą oraz innymi działaczami związanymi z Komitetem Wolnej Europy. 16 października 1952 roku wziął udział w pierwszy spotkaniu polskiego komitetu doradczego przy Radiu Wolna Europa. John Leich był zaangażowany w zatrudnienie kapitana Jana Nowaka jako drugiego in command w polskiej sekcji RWE w MonachiumAnna Mazurkiewicz, Uchodźcy polityczni z Europy Środkowo-Wschodniej w amerykańskiej polityce zimnowojennej, Warszawa-Gdańsk 2016, s. 240.. W latach pięćdziesiątych Leich był bliskim współpracownikiem Fredericka Dolbeare’a, byłego dyplomaty utrzymującego kontakty z politycznymi organizacjami uchodźców (radami i komitetami narodowymi) w ramach KWE.

Działalność naukowa W roku 1976 uzyskał stopień naukowy doktora nauk politycznych na na podstawie dysertacji dotyczącej zachodnioeuropejskich partii komunistycznych w Parlamencie Europejskim. Przez 60 lat zasiadał w Radzie Stosunków Międzynarodowych. Płynnie posługiwał się wieloma językami europejskimi, między innymi polskim, niemieckim, rosyjskim, francuskim, włoskim i hiszpańskim.

W latach 1965–1967 Leich był pracownikiem naukowym na Uniwersytecie George’a Washingtona, zaangażowanym w rządowy plan kontroli zbrojeń. Następnie, w latach 1968–1990 objął kierownictwo nad programem studiów międzynarodowych na Anna Mazurkiewicz, Uchodźcy polityczni z Europy Środkowo-Wschodniej w amerykańskiej polityce zimnowojennej, Warszawa-Gdańsk 2016, s. 227...

Oprócz wydania swojej dysertacji doktorskiej, Communist Parties in the European Parliament (1976), był autorem licznych artykułów tak naukowych, jak publicystycznych, poświęconych polskim, włoskim i meksykańskim sprawom politycznym, zwłaszcza działalności antykomunistycznejJohn Foster Leich (ang.). poles.org [dostęp 2020-03-13].. Tłumaczył teksty z języka niemieckiego czy polskiego na angielski, na przykład pamiętniki Harry’ego Grafa KessleraObituary released by Family 13.02.2016 [dostęp 2020-04-06]..

Po przejściu na emeryturę był aktywny w zarządzie Instytutu Spraw Światowych w Salisbury. Równocześnie prowadził kursy dokształcające z zakresu różnych dyscyplin naukowych w ramach Taconic Learning Center jako wolontariuszObituary released by Family 13.02.2016 [dostęp 2020-04-24]..

Życie prywatne Pochodził z amerykańskiej rodziny o niemiecko-angielskich korzeniach jako syn Clarence’a Leicha i Josephine Foster. Posiadał brata Martina L. Leicha. Wraz z rodziną i współlokatorem Johnem Yorkem mieszkał przy SE Riverside Drive 1119 w Evansville w stanie Indiana. Rodzina Leichów była spokrewniona z Johnem F. Dullesem, sekretarzem stanu w administracji prezydenta Dwighta Eisenhowera. Ponadto przyjacielem rodziny był Frederick Dolbeare, były dyplomata aktywnie działający w ramach KWEAnna Mazurkiewicz, Uchodźcy polityczni z Europy Środkowo-Wschodniej w amerykańskiej polityce zimnowojennej, Warszawa-Gdańsk 2016, s. 227..

W 1996 John został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej za zasługi w działalności na rzecz PolskiInternetowy System Aktów Prawnych, M.P z 1996 r. nr. 36, poz. 356, www.prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2020-03-16]..

Ożenił się z Jean Elizabeth Ferris, z którą miał dwójkę dzieci: Ellen i Christophera. Został pochowany na cmentarzu w Cornwall w stanie Connecticut.

Przypisy

Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Yale Kategoria:Amerykańscy dyplomaci Kategoria:Zmarli w 2016