Order za Wybitne Zasługi (słoweń.: Red za izredne zasluge, RIZ) – obecnie najwyższe po Orderze Wolnościod 2004 roku Order Wolności nadawany jest tylko za heroizm i wyjątkowe zasługi w uzyskaniu lub obronie niezależności, suwerenności i wolności Republiki Słowenii odznaczenie Słowenii nadawane przez Prezydenta Republiki Słowenii osobom, instytucjom i organizacjom.

Ustanowienie Order za Wybitne Zasługi został ustanowiony w 1995 roku na mocy ustawy z dnia 19 grudnia 1994 roku o odznaczeniach Republiki SłoweniiZOdl (Uradni list RS, št. 1/1995), jako drugi w precedencji po Orderze Wolności, jednak aż do 2004 roku nie był nadawany. Dopiero wprowadzenie poprawki do tej ustawy w 2004 rokuZOdl-A (Uradni list RS, št. 22/2004) znacząco ograniczającej możliwość nadawania Orderu Wolności spowodowało rozpoczęcie przyznawania tego orderu. Przyznawany jest obywatelom Republiki Słowenii, a wyjątkowo grupom osób, osobom prawnym, innym organizacjom i najwyższym zagranicznym mężom stanu za wybitną pracę i zasługi na rzecz suwerenności, dobrobytu, reputacji i postępu Słowenii w dziedzinie kultury, gospodarki, nauki, społecznej i politycznejart. 7 ust. 1 ZOdl-UPB1 (Uradni list RS, št. 69/2004).

Opis Order składa się z odznaki, odznaki zastępczej i certyfikatu nadaniaart. 8 ZOdl-UPB1 (Uradni list RS, št. 69/2004). Zarówno odznakę jak i odznakę zastępczą, którą stanowi baretka, nosi się na lewej piersi, jednak nigdy łącznieZałącznik 1 Część II pkt. 1 ZOdl-UPB1 (Uradni list RS, št. 69/2004).

Głównym motywem odznaki orderu jest stylizowany trójliść, który był symbolem Trójcy Świętej umieszczanym na biżuterii Karantan (kultura Köttlach) w czasach chrystianizacji obszarów SłoweniiZałącznik 1 Część I pkt. 2 ZOdl-UPB1 (Uradni list RS, št. 69/2004).

Odznaka wykonana jest w całości z 14-karatowego złota. Jej bazą jest trójkąt równoboczny o boku długości 48 mm i grubości 2 mm. Po oby stronach bazy jest umieszczony sześciokąt foremny o wklęsłych bokach (przypominający hipocykloidę, jednak nią niebędący). Odległość między jego przeciwległymi narożnikami wynosi 46 mm, długość strzałki łuku 3 mm, a grubość 1 mm. Na sześciokąty położone są wypukłe płytki w kształcie głównego motywu, na krawędzi mające 1 mm grubości, a pośrodku 3,5 mm. Na środku awersu umieszczony jest rubin. Trójkątna baza jak i kontury sześciokąta i trójliścia o szerokości 1 mm wykończone są polerowanym złotem, natomiast środkowe pola sześciokąta pokrywane są emalią w kolorze jasnoniebieskim, a pola trójliścia w kolorze białym. Awers i rewers orderu są identyczne, z wyjątkiem rubinu. Do górnej części odznaki przymocowana jest zawieszka składająca się z dwóch ogniw w kształcie okręgu i trójkąta równobocznego, umożliwiająca powieszenie odznaki na wstążce.

Odznaczenie noszone jest na jedwabnej złotej wstążce o szerokości 46 mm z umieszczonym pośrodku czerwonym pionowym paskiem szerokości 4 mm. Wstążka składana jest w trójkąt równoramienny o wysokości 54 mm i zszywana.

Baretkę stanowi złota, jedwabna wstążka z czerwonym pionowym paskiem pośrodku złożona w prostokąt o szerokości 40 mm i wysokości 8 mm.

Odznaczenie wręczane jest w etui pokrytym czerwoną skórą od zewnątrz i wyłożonym czerwonym jedwabiem od wewnątrz. Na pokrywce pudełka w górnej części umieszcza się złoty napis RED ZA IZREDNE ZASLUGE, a w dolnej REPUBLIKA SLOVENIJA.

Certyfikat nadania orderu drukowany jest na papierze o gramaturze 500 g/m² o wymiarach 210 mm na 290 mm. Po lewej stronie dokumentu umieszczone są dwie linie jedna w kolorze w kolorze złotym, druga czerwonym, każda o szerokości 20 mm. W czterech narożnikach pozostałego pola drukowany jest w kolorze złotym symbol stylizowanego trójliścia. Na dokumencie umieszcza się takie informację jak numer i data zarządzenia, imię i nazwisko lub nazwę odznaczonego, nazwę orderu pisaną złotymi literami, dziedzinę, w której order został przyznany oraz uzasadnienie. W dolnej części dokumentu od lewej strony umieszczona jest data i miejsce, pośrodku tłoczona jest pieczęć republiki, a po prawej stronie odręczny podpis prezydentaZałącznik 1 Część I pkt. 4 ZOdl-UPB1 (Uradni list RS, št. 69/2004).

Statystyki +PrezydentOkres urzędowaniaRokLiczba nadańDane szczegółoweObywatelomObcokrajowcomInstytucjom60pxMilan Kučan23.12.1991-22.12.20021995000001996000019970000199800001999000020000000200100002002000060pxJanez Drnovšek22.12.2002-23.12.200720031200002004404020054040200641*302007000060pxDanilo Türk23.12.2007-22.12.201220081021102009201120101010201150502012000060pxBorut Pahor22.12.2012-nadal201313100120141010201510102016505020170000201800002019403120201100RAZEM342293 * odznaczenie przyznane pośmiertnie

Odznaczeni

Zgodnie z ustawą Order za Wybitne Zasługi przysługuje każdemu prezydentowi Słowenii od chwili wyboruart. 3 ZOdl-UPB1 (Uradni list RS, št. 69/2004). Ponadto zostali nim odznaczeni:

OdznaczonyProfesja lub funkcjaRokGünter Verheugenkomisarz UE ds. rozszerzenia2004Karol XVI Gustawkról Szwecji2004Sylwiakrólowa Szwecji2004Javier Solanawysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa 2004George Robertsonsekretarz generalny NATO2005Helmut Kohlbyły kanclerz Niemiec 2005Ferenc Mádlprezydent Węgier2005Romano Prodibyły przewodniczący Komisji Europejskiej2005Jože Pučnik (pośmiertnie)lider opozycji demokratycznej, współtwórca niepodległej Słowenii2006Davíð Oddssonbyły premier Islandii2006Albert IIksiążę Monako2006Tasos Papadopulosprezydent Cypru2006Elżbieta IIkrólowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej2008France Bučarpolityk, przewodniczący pierwszego demokratycznie wybranego parlamentu Słowenii2008Uniwersytet Lublański2009Jaap de Hoop Scheffersekretarz generalny NATO2009Tarja Halonenprezydent Finlandii2010Ólafur Grímssonprezydent Islandii2011Harald Vkról Norwegii2011Sonjakrólowa Norwegii2011Giorgio Napolitanoprezydent Włoch2011Słoweńska Akademia Nauki i Sztuki2013Joachim Gauckprezydent Niemiec2015Petro Poroszenkoprezydent Ukrainy2016Matthew Festingwielki mistrz Suwerennego Zakonu Kawalerów Maltańskich2016Rosen Plewneliewprezydent Bułgarii2016Dalia Grybauskaitėprezydent Litwy2016Miloš Zemanprezydent Czech2016Uniwersytet Lublański (po raz 2)2019Kersti Kaljulaidprezydent Estonii2019Raimonds Vējonisprezydent Łotwy2019Nikos Anastasiadisprezydent Cypru2019Boris Pahorsłoweński pisarz mieszkający w Trieście2020

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Ustawa z dnia 19 grudnia 1994 r. o odznaczeniach Republiki Słowenii (Zakon o odlikovanjih Republike Slovenije (ZOdl) (Uradni list RS, št. 1/1995)) Ustawa z dnia 25 lutego 2004 r. zmieniająca ustawę o odznaczeniach Republiki Słowenii (Zakon o spremembah in dopolnitvah Zakona o odlikovanjih Republike Slovenije (ZOdl-A) (Uradni list RS, št. 22/2004)) Ustawa o odznaczeniach Republiki Słowenii (oficjalny tekst jednolity z dnia 21 maja 2004 r.) (Zakon o odlikovanjih Republike Slovenije (uradno prečiščeno besedilo) (ZOdl-UPB1) (Uradni list RS, št. 69/2004)) tłumaczenie na ang.

Kategoria:Słoweńskie odznaczenia