Sportverein Thorn – niemiecki klub sportowy z siedzibą w Toruniu, działający w latach 1940–1944. Jedyny toruński klub grający w najwyższej hitlerowskiej piłkarskiej klasie rozgrywkowej – Gaulidze. Jedyny klub w Gauliga Gdańsk-Prusy Zachodnie, który nie zremisował żadnego meczu.
Historia Sezon 1940/1941 mały|alt=|Zaproszenie na trening w lokalnej prasie. Thorner Freiheit, 8.05.1940
Klub założyli Niemcy w okupowanym Toruniu 7 maja 1940, nawiązując w nazwie do najstarszego toruńskiego klubu piłkarskiego - Sport Verein Thorn, założonego w maju 1909, jeszcze w czasach Cesarstwa Niemieckiego. W założeniu miał być klubem miejskim więc oprócz sekcji piłki nożnej posiadał też sekcje piłki ręcznej na trawie i lekkiej atletyki. W lokalnej prasie ukazywały się ogłoszenia informujące o powstaniu klubu i zachęcające każdego chętnego do przyjścia na trening. Oczywiście każdego chętnego Niemca, bowiem w ramach akcji Intelligenzaktion między 600 a 1100 polskich mieszkańców Torunia straciło życie w podtoruńskim lesie na Barbarce. Drugie tyle wysiedlono do Generalnego Gubernatorstwa.
Piłkarze pierwsze mecze rozegrali już 12 i 13 maja 1940, podczas czterodniowego miejskiego turnieju piłkarskiego, przeciwko drużynom złożonym ze stacjonujących w Toruniu żołnierzy piechoty Wehrmachtu. Bilans wypadł niekorzystny, bo chociaż w półfinale zwyciężyli 4:2, to finał przegrali 2:6.
Zgodnie z hitlerowską polityką centralizacji rozgrywki piłkarskie podlegały centralnemu urzędowi jakim był Urząd ds. Piłki Nożnej (Fachamt Fuβball; pełna nazwa brzmiała: Fachamt 2 - Fußball, Rugby, Kricket) będący częścią Niemieckiego Związku Rzeszy ds. Ćwiczeń Fizycznych (Reichsbund für Leibesübungen). SV Thorn od razu wszedł więc do systemu rozgrywek istniejących już od 1933 roku (a kontynuujących wcześniejsze tradycje). Jako nowo powstały klub przydzielono go do najniższej klasy rozgrywkowej, a była nim 1. Klasse - niższa liga Okręgu Gdańsk-Prusy Wschodnie (ligą wyższą była Gauliga). Ta niższa liga podzielona była na trzy grupy (Rejencje, zwane Bezirk): gdańską, elbląską i bydgoską. Grupa bydgoska dzieliła się z kolei na cztery grupy powiatowe (Kreis): bydgoską, świecką, toruńską i w Sępólnie Krajeńskim. SV Thorn wygrał grupę toruńską rozgrywając zaledwie 3 mecze: dwukrotnie pokonał Polizei-SV Thorn i raz SG Schulitz (Solec Kujawski), na dodatek rywale nie zagrali ze sobą ani razu (został za to przyznany jeden walkower). Ponieważ w pozostałych powiatach rozegrano jeszcze mniej meczów, nie doszło do finałów Rejencji Bydgoskiej, a co za tym idzie żaden klub z tej Rejencji nie zagrał w finałach 1. Klasse i nie awansował do Gauligi.
+Tabela 1. Klasse / Bezirk 3 Bromberg / Kreis Thorn 1940/1941L.p.ZespółPktMWRPBr+Br−+/− 1. SV Thorn 6:0 3 3 0 0 26 0 +26 2. Polizei SV Thorn 2:4 3 1 0 2 0 14 -14 3. SG Schulitz (Solec Kujawski) 0:4 2 0 0 2 0 12 -12 Źródło:http://www.die-fussballstatistiker.de/ UWAGA: w tabeli nie ma błędu: 0 strzelonych bramek przy jednym zwycięstwie jest efektem przyznawania walkowerów z bilansem bramek 0:0. Wyniki meczów ligowych 1940/1941 Rywal w Toruniu na wyjeździe data wynik data wynik Polizei-SV Thorn 6.10.1940 10:0 4:0 SG Schulitz 10.11.1940 12:0 - - Źródło: "Thorner Freiheit"http://www.die-fussballstatistiker.de/
Inne W roku 1940, pierwszym roku istnienia, klub rozgrywał głównie mecze towarzyskie: Data Rywal Wynik 20.05.1940 Infanterie 4:3 (3:0) 31.05.1940 Luftwaffenbaubatallion ?? 1.06.1940 Panzerjäger Kulmsee (Chełmża) 4:1 (1:0) 18.08.1940 Luftwaffen Baukompanie 4:2 (2:1) 13.10.1940 Post SV Bromberg 15:1 (6:0) 20.10.1940 SV Danzig-Neufahrwasser 3:2 (3:0) 27.10.1940 Auswahlmanschaft Bromberg 8:1 (4:0) 17.11.1940 LSV Posen 4:0 (2:0) 24.11.1940 Preussen Danzig 0:6 (0:3) 1.12.1940 Luftwaffe Bromberg 3:1 Źródło: "Thorner Freiheit" Mecz był zapowiedziany w prasie dzień wcześniej na godzinę 18:30, ale nie wiadomo czy ostatecznie się odbył. W relacji z tego meczu dziennikarz użył określenia "blauweissen" (niebiesko-biali) co pozwala nam określić barwy klubowe. Bramki zdobyli: lewy łącznik (x3), prawy łącznik (x2), prawoskrzydłowy, lewoskrzydłowy i środkowy napastnik. Dokładnie tak strzelców podała lokalna prasa - posługując się pozycjami a nie nazwiskami. Drużyna gości przyjechała z innego okręgu i był to jeden z nielicznych meczów SV Thorn z klubem spoza okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie.
Sezon 1941/1942 Niższa liga (1. Klasse Danzig-Westpreußen) nadal podzielona była na trzy grupy, tym razem był to ligi Rejencji: gdańskiej, bydgoskiej i kwidzyńskiej. Ponadto Rejencja Bydgoska dzieliła się na dwie grupy (Staffel) - A i B. Chociaż SV Thorn nie wygrał swojej grupy (B), to zarówno zagrał w finale Rejencji jak i zyskał prawo do gry w kwalifikacjach do Gauligi na przyszły sezon.
+Tabela 1. Klasse / Bezirk 3 Bromberg / Staffel B 1941/42L.p.ZespółPktMWRPBr+Br−+/− 1. Post-SG Thorn (B) 11:3 7 5 1 1 29 20 +9 2. SV Thorn 6:4 5 3 0 2 27 13 +14 3. Reichsbahn SG Thorn (B) 4:6 5 2 0 3 17 23 -6 4. SC Graudenz 3:7 5 1 1 3 11 17 -6 5. TuSV Schulitz (Solec Kujawski) 0:0 0 0 0 0 0 0 0 6. SG OrPo Thorn 0:4 2 0 0 2 2 13 -11 Źródło:http://www.die-fussballstatistiker.de/ Awans do turnieju barażowego do Gauligi (B) Beniaminek Wyniki meczów ligowych 1941/1942 Rywal w Toruniu na wyjeździe data wynik data wynik Post-SG Thorn 5.10.1941 5:3 (2:1) 2.11.1941 3:5 (1:2) Reichsbahn SG Thorn 7.12.1941 13:0 (7:0) SC Graudenz TuSV Schulitz - - - - SG OrPo Thorn Źródło: "Thorner Freiheit"
W dwumeczu o zwycięstwo Rejencji klub zmierzył się ze zwycięzcą grupy A - SG Bromberg: 10 maja 1942 przegrał pierwszy mecz 1:5 31 maja 1942 w rewanżu zwyciężył 4:1
W turnieju barażowym rywalami były: Turnverein Ohra (zwycięzca grupy A Rejencji Gdańskiej), Luftwaffen SV Danzig (zwycięzca grupy B Rejencji Gdańskiej), BSG Ferdinand Schichau GmbH Elbing (zwycięzca Rejencji Malborskiej) i SG Bromberg. SV Thorn wygrał po jednym meczu z TV Ohra i Schichau Elbing, otrzymał po jednym walkowerze z tymi drużynami, zremisował i przegrał z LSV Danzig, oraz dwukrotnie uległ SG Bromberg. Dało to w efekcie trzecie miejsce w tabli barażowej, a ponieważ Gauliga miała zostać poszerzona z 10 do 11 zespołów, wystarczyło to do awansu.
+Tabela turnieju barażowego do GauligiL.p.ZespółPktMWRPBr+Br−+/− 1. SG Bromberg 14:2 8 7 0 1 32 11 +21 2. Luftwaffen-SV Danzig 13:3 8 6 1 1 33 14 +19 3. SV Thorn 9:7 8 4 1 3 22 15 +7 4. Turnverein Ohra (Orunia) 2:14 8 1 0 7 12 25 -13 5. BSG Schichau Elbing 2:14 8 1 0 7 5 39 -34 Źródło:http://www.die-fussballstatistiker.de/ Awans do Gauligi Wyniki w turnieju barażowym do Gauligi Rywal w Toruniu na wyjeździe data wynik data wynik SG Bromberg 5.07.1942 1:2 (0:2) 19.07.1942 1:4 (1:1) Luftwaffen-SV Danzig 12.07.1942 3:6 (1:5) 28.06.1942 2:2 Turnverein Ohra 21.06.1942 6:0 (2:0) - wo BSG Schichau Elbing 7.06.1942 9:1 (2:0) - wo Źródło: "Thorner Freiheit" "Deutsche Rundschau" Skład SV Thorn: Wyczinski - Deiniger, Bauer - Steppbacher, Feustel, Schmidt - Wierzelewski, Vogel, Kowalski, Kaminski, Schwarze Skład SV Thorn: Wivinecki - Konetzni, Deiniger - Schmidt, Keberle, Steppbacher - Schantzmann, Vogel, Kowalski, Kaminski, Schwarze
Puchar 1941 Oprócz rozgrywek ligowych klub przystąpił do walki o Puchar Niemiec (ówcześnie nazywany Pucharem Tschammera). Zgodnie z zasadami tych rozgrywek zaczął od meczów na szczeblu lokalnym: 20 kwietnia 1941 w pierwszej Hauptrunde (była to runda rozgrywek w obrębie całego Okręgu /Gau/) sensacyjnie pokonał w Toruniu Vittorię Elbing 4:0 (2:0). Zagrał w składzie: Hajok - Dippold, Paulten - Ternes, A.Schmidt, Enckhussen - Derenbach, Krebs, Schönowski, Krausse, Schwarze a bramki dla torunian zdobyli Krebs (x3) i Schönowski. 18 maja 1941 w drugiej Hauptrunde równie wysoko przegrał z Danziger SC 1:5 (0:4) i zakończył przygodę z pucharem.
Inne Oprócz meczów ligowych i pucharowych klub nadal grał mecze towarzyskie. Odbywały się one bardzo nieregularnie, czasem przez cały miesiąc nie rozegrano żadnego, aby nagle w ciągu dwóch tygodni odbyły się trzy. Rywale w tych spotkaniach nie byli zbyt zróżnicowani: najczęściej były to pozostałe drużyny toruńskie lub regionalne drużyny wojskowe, nieco rzadziej trafiały się pierwszo- lub drugoligowe drużyny z Okręgu Gdańsk Prusy-Zachodnie. Trzy z tych sparingów zasługują jednakże na uwagę: 17 sierpnia 1941 torunianie zagrali w Pile z Herthą Schneidemühl - drużyną, która w połowie lat 30. przez trzy sezony występowała w Gaulidze Pommern. Mecz zakończył się remisem 2:2 (2:0) i był to jeden z trzech meczów rozegranych poza Okręgiem Gdańsk-Prusy Zachodnie a jedyny na terenie Okręgu Pomorskiego. 26 października 1941 klub gościł w Inowrocławiu na meczu z SG Hohensalza i wygrał 3:0 (1:0). Był to jeden z trzech meczów rozegranych poza Okręgiem Gdańsk-Prusy Zachodnie a jedyny na terenie Kraju Warty (Gauliga Wartheland). 19 kwietnia 1942 rywalem był HUS Marienwerder. SV Thorn zwyciężył 4:0 (0:0) ale istotne jest to, że jest to kolejny z meczów z których dowiadujemy się o składzie klubu: skład: Wirschinski - Konetzni, Piontek - Wischnewski, Gruber, Schmidt - Derenbach, Vogel, Kowalski, Kaminski, Schwarze.
Sezon 1942/1943 W tym sezonie klub zagrał w najwyższej klasie rozgrywkowej w ówczesnych Niemczech. Ówczesny system rozgrywek składał się z okręgów (Gaulig), których zwycięzcy grali systemem pucharowym o mistrzostwo Niemiec. Gauligi liczyły średnio 10 drużyn, większe (12-15 drużyn) dzielone były na grupy. W Gauligach grano systemem każdy z każdym mecz i rewanż, ale ze względu na wojenny czas nie wszystkie mecze doszły do skutku. Sytuację skomplikował fakt, że po wycofaniu się niektórych drużyn z rozgrywek ich wcześniejsze wyniki anulowano. Dość nietypowym, z dzisiejszego punktu widzenia, było przyznawanie walkowerów tylko w postaci punktów meczowych, z bilansem bramkowym zero-zero.
+Tabela Gauligi Gdańsk-Prusy Zachodnie 1942/1943L.p.ZespółPktMWRPBr+Br−+/− 1. SV Neufahrwasser 23:5 14 11 1 2 41 24 +17 2. Luftwaffen-SV Danzig (B) 22:6 14 11 0 3 50 21 +29 3. SV Thorn (B) 14:14 14 7 0 7 35 33 +2 5. SC Preußen Danzig 14:14 14 6 2 6 32 31 +1 5. SG Bromberg (B) 13:15 14 6 1 7 21 29 -8 6. SV Viktoria Elbing 11:17 14 5 1 8 32 33 -1 7. BuEV Danzig 10:18 14 2 1 1 13 19 -6 8. Post-SG Danzig 5:23 14 11 1 2 24 58 -34 9. SC Wacker Schidlitz (Siedlce/Gdańsk) 0 14 1 2 11 20 64 -44 10. SG Ordnungpolizei Danzig 0 10 2 3 5 18 35 -17 11. HUS Marienwerder (Kwidzyn) (M) 0 14 2 0 10 9 27 -18 Źródło:http://www.die-fussballstatistiker.de/ Mistrz Gauligi Baraże o utrzymanie Spadek do 1.Klasse (M) Mistrz poprzedniego sezonu (B) Beniaminek Klub wycofał się z rozgrywek w kwietniu 1943; wszystkie dotychczasowe mecze anulowano. Klub wycofał się z rozgrywek w styczniu 1943; wszystkie dotychczasowe mecze anulowano. Wyniki meczów ligowych 1942/1943 Rywal w Toruniu na wyjeździe data wynik data wynik SV Neufahrwasser 2:1 2:4 Luftwaffen-SV Danzig 3:5 2:3 SC Preußen Danzig - p(wo) 2:6 SG Bromberg 3:0 5:3 SV Viktoria Elbing - p(wo) 2:5 BuEV Danzig - w(wo) - w(wo) Post-SG Danzig 7:1 7:5 SC Wacker Schidlitz 7:4 - x SG Ordnungpolizei Danzig - x - x Heeres-Unteroffiziers-Schule Marienwerder - x 3:1 Źródło:http://www.die-fussballstatistiker.de/ SV Thorn przegrał walkowerem z bilansem bramek 0:0, ponieważ odmówił rozegrania meczu. SV Thorn wygrał walkowerem z bilansem bramek 0:0, ponieważ rywal odmówił rozegrania meczu. Mecz się nie odbył i nie przyznano punktów, ponieważ rywal wcześniej wycofał się z rozgrywek. Wynik meczu anulowano, ponieważ rywal wcześniej wycofał się z rozgrywek.
Puchar 1942 Oprócz rozgrywek ligowych klub wystąpił też w Pucharze Niemiec (Pucharze Tschammera), tradycyjnie zaczynając od meczów na szczeblu lokalnym: 26 kwietnia 1942 pokonał w Toruniu RVgg Ostmark-Hansa Danzig 3:1 (2:0) i jako jedyna drużyna spoza Gdańska awansował do Hauptrunde. Bramki dla torunian zdobyli Schwarze, Gruber i Kaminski. 17 maja 1942 w pierwszej Hauptrunde przegrał z aktualnym wicemistrzem (a jak się wkrótce okaże nowym mistrzem) SV Neufahrwasser 2:4 (2:1) i odpadł z dalszej rywalizacji.
Inne