thumb|Vriesea bleherae thumb|V. williamsii i V. castaneobulbosa w swoim siedlisku Frizea (Vriesea Lindl.) – rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych (Bromeliaceae). Obejmuje w szerokim ujęciu ok. 265 gatunków, ale w XXI wieku podejmowane są próby ich reklasyfikacji i w proponowanych ujęciach liczba gatunków tu zaliczanych jest mniejsza. Zasięg rodzaju w szerokim ujęciu obejmuje obszar od Meksyku i Antyli po Argentynę i Urugwaj, przy czym stosunkowo nieliczni jego przedstawiciele rosną w Amazonii. W wąskim ujęciu (Vriesea s.s.) zaliczane są tu niemal wyłącznie gatunki występujące w południowej Brazylii, zwłaszcza w Mata Atlântica.
W większości są to rośliny epifityczne, rosnące w mezofitycznych lasach, ale też w górskich zbiorowiskach trawiastych i na terenach skalistych (w górach do 2500 m n.p.m.). Ich kwiaty zapylane są przez nietoperze, ale też są samopylne. Poszczególne kwiaty kwitną krótko, ale efektowne kwiatostany utrzymują się często przez kilka miesięcy. Wiele gatunków osiąga okazałe rozmiary i odgrywa istotną rolę w ekosystemach. Zbiorniki tworzące się u nasad liści V. ranifera stanowią kluczowe siedlisko dla rozwoju związanych z tą rośliną gatunków płazów.
Ze względu na efektowny wygląd, zwłaszcza jaskrawe zabarwienie kwiatostanów, liczne gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne. Hodowcy tych roślin uzyskali bardzo wiele odmian ozdobnych, w tym wiele mieszańcowych o trudnym już do ustalenia pochodzeniu. W warunkach domowych jako rośliny doniczkowe uprawiane są zwłaszcza frizea lśniąca V. splendens (= Lutheria splendens), V. psittacina, frizea łódkowata V. carinata. Rośliny z tego rodzaju uprawiane są w cieplejszych regionach także w ogrodach. Do najbardziej mrozoodpornych należy V. philippocoburgi wytrzymująca do -5 °C (bywa uprawiana w ogrodach na Wyspach Brytyjskich).
Nazwa rodzajowa upamiętnia holenderskiego lekarza i botanika – Willema Hendrika de Vriese.
Morfologia thumb|Vriesea duvaliana thumb|Vriesea elata thumb|Vriesea erythrodactylon Pokrój Bezłodygowe, zimozielone byliny tworzące często okazałe rozety (osiągający największe rozmiary gatunek – V. imperialis ma do 5 m wysokości). Z roślin wyrastają kłącza powietrzne (nie pełzają na powierzchni gruntu).
LiścieSkórzaste, tworzą lejkowate zbiorniczki u nasady. osiągają do 20–80 cm długości, przy końcach są zwykle mniej lub bardziej podwinięte. Bywają u różnych gatunków rozmaicie ubarwione – od jednobarwnych poprzez prążkowane po marmurkowe.
KwiatyZebrane w spłaszczone, dwurzędowe kłosy wyrastające zwykle na długich szypułach. Kwiaty rozwijają się w kątach często efektownie zabarwionych podsadek. Kwiatostany są w efekcie jaskrawe u większości gatunków – intensywnie żółte, pomarańczowe i czerwone, rzadziej białe, jasnożółte lub jasnopomarańczowe. Kwiaty są obupłciowe. Zewnętrzne listki okwiatu są wolne lub zrośnięte tylko u nasady. Wewnętrzne są wolne lub zrośnięte w rurkę, zawsze krótsze od listków zewnętrznych. U ich nasady wyrastają po dwie wzniesione i sztywne łuski. Pręciki nie wystają lub wystają z okwiatu. Zalążnia górna lub niemal górna. Znamię różnie wykształcone.
Owoce Torebki.
Systematyka thumb|Kwiatostan Vriesea fosteriana thumb|Vriesea hieroglyphica thumb|Rozeta liści Vriesea incurvata thumb|Kwiat Vriesea wawrana Rodzaj z rodziny bromeliowatych Bromeliaceae, a w jej obrębie z plemienia Vrieseeae z podrodziny Tillandsioideae.
W tradycyjnym ujęciu jest to takson polifiletyczny obejmujący ok. 265 gatunków. Trwają prace taksonomiczne z wykorzystaniem markerów genetycznych nad klasyfikacją gatunków tu zaliczanych i spokrewnionych roślin z podrodziny Tillandsioideae, ponieważ same kryteria morfologiczne nie dostarczają jednoznacznych cech diagnostycznych dla wyodrębnienia poszczególnych linii rozwojowych tych roślin. W drugim dziesięcioleciu XXI wieku zaproponowano reklasyfikację rodzaju i wyodrębniono z niego pięć nowych rodzajów (Goudaea W.Till & Barfuss, Jagrantia Barfuss & W.Till, Lutheria Barfuss & W.Till, Zizkaea W.Till & Barfuss, Stigmatodon Leme, G.K.Br. i Barfuss). Wykorzystano przy tym jako cechę diagnostyczną zróżnicowanie budowy znamion słupka, co jednak jeszcze przed końcem tego dziesięciolecia zostało zakwestionowane, jako nie znajdujące potwierdzenia w analizie molekularnej. Zaproponowano podział rodzaju na dwie linie – jedną obejmującą brazylijskie gatunki Vriesea s.s. wraz z tymi zaliczonymi do Stigmatodon, i drugą – obejmującą gatunki wyodrębniane do rodzajów Cipuropsis, Mezobromelia, Josemania, Goudaea, Lutheria i Jagrantia. Wciąż jednak brak naukowego konsensusu w kwestii klasyfikacji tych roślin.
Wykaz gatunków według Plants of the World
Przypisy
Kategoria:Bromeliowate