mały|Sarkofag „riszi” wykonany dla faraona Tutanchamona Riszi – dekoracyjna odmiana sarkofagu upowszechniona w starożytnym Egipcie w okresie rządów XVII dynastii i w czasach pierwszych faraonów XVIII dynastii.
Był to sarkofag antropoidalny wykonany z drewna, którego cechą charakterystyczną jest pokrycie jego powierzchni ornamentem w kształcie piór ptasich«Sarkofag „riszi”» w Albertyna Dembska: Kultura starożytnego Egiptu. Słownik. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1995..
Nazwa pochodzi od arabskiego „riszi” (pióro) i nawiązuje do sposobu zdobienia tych sarkofagówAndrzej Szarek: Wpływ wierzeń grobowych na ewolucję sarkofagów w Egipcie faraonów. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, vol. LXX (2015), Sectio F, s. 103.. Kwestią nierozstrzygniętą pozostaje pochodzenie i sakralne znaczenie dekorowania sarkofagów podobnym ornamentem. Istnieje domniemanie, że było to nawiązaniem do wyobrażenia ba zmarłego lub do przedstawień Neftydy albo Izydy, gdyż xarówno ba, jak i obie boginie bywali w sztuce przedstawiani w ptasiej postaciA. Szarek: Wpływ wierzeń grobowych…, dz. cyt., s. 103, 104.
Sarkofagi riszi zaczęto wykorzystywać do pochówków w czasach XVII dynastii, rozpowszechniły się one wtedy wśród różnych grup społecznych Egiptu (w tym władców i ich rodzin), podobnie jak w okresie rządów następnej (XVIII) dynastii. Później odmiana ta wyszła z użycia, z wyjątkiem pochówków królewskich, gdy używano jej dla członków XXI dynastii. Początkowo sarkofagi te były kartonażowe, potem jednak rozpowszechniły się drewniane. W obu przypadkach zarówno pióra, jak i inne elementy zdobienia były malowane. W późniejszej fazie „pióra” w sarkofagach osób bogatych wykonywano ze szlachetnych metali, kamieni ozdobnych albo masy szklanej; w przypadku sarkofagu Tutanchamona są one ze złotaA. Szarek: Wpływ wierzeń grobowych…, dz. cyt., s. 104, 105. Pierwszym opisanym znaleziskiem tego rodzaju był odnaleziony w 1898 przez A. Weigalla w grobowcu Amenhotepa II sarkofag z mumią królowej Teje, o dekoracji wykonanej ze złota, karneolu i lapis lazuliW Arthura Weigalla The Life and Times of Akhenaten, London 1910 (Leonard Cottrell: Queens of the Pharaohs. London: Pan Books, 1969, s. 146)..
Przypisy
Kategoria:Sarkofagi Kategoria:Sztuka starożytnego Egiptu