Gauliga Danzig-Westpreußen (Gauliga Gdańsk-Prusy Zachodnie) – najwyższa liga piłkarska niemieckiej prowincji Gdańsk-Prusy Zachodnie (Danzig-Westpreußen). Wchodziła w skład Gauliga i istniała w latach 1940–1945.
Historia mały|alt=|Podział III Rzeszy na okręgi polityczno-administracyjne (Gau) mały|alt=|Podział polityczno-administracyjny Prowincji Gdańsk-Prusy Zachodnie na rejencje i miasta powiatowe Zgodnie z hitlerowską polityką centralizacji rozgrywki piłkarskie podlegały centralnemu urzędowi jakim był Urząd ds. Piłki Nożnej (Fachamt Fuβball; pełna nazwa brzmiała: Fachamt 2 – Fußball, Rugby, Kricket) będący częścią Niemieckiego Związku Rzeszy ds. Ćwiczeń Fizycznych (Reichsbund für Leibesübungen). Efektem tej centralizacji było utworzenie Gauligi – scentralizowanego systemu rozgrywek piłkarskich o mistrzostwo Niemiec, które składały się z dwóch rund: rundy regionalnej – rozgrywanej w Okręgach Rzeszy (Gau) rundy centralnej – gdzie zwycięzcy okręgów rywalizowali między sobą. Do roku 1940 kluby piłkarskie z Gdańska (a właściwie Wolnego Miasta Gdańska) grały razem z klubami z Prus Wschodnich w Gaulidze Prusy Wschodnie. Po anektowaniu W.M. Gdańska i przyłączeniu do Rzeszy polskiego Pomorza w 1939, utworzono z tych ziem Okręg Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie.
Rozgrywki w Gaulidze toczyły się systemem ligowym, każdy z każdym, mecz i rewanż.
W pierwszym sezonie zakwalifikowano do niej 6 drużyn: SV Preußen Danzig, VfR Hansa Elbing, SV Neufahrwasser, SV Viktoria Elbing, BuEV Danzig, SG OrPo Danzig – czyli wszystkie drużyny z poprzedniego sezonu Gauligi Prusy Wschodnie, które geograficznie przynależały teraz do nowego regionu, oraz SG OrPo Danzig. Pozostałe drużyny umieszczono w niższej lidze 1. Klasa Gdańsk-Prusy Zachodnie (1. Klasse Danzig-Westpreußen) podzielonej na 3 grupy (Rejencje, zwane Bezirk) – łącznie było tam 14 drużyn z dawnego okręgu Prus Wschodnich i 14 drużyn z nowych terenów (min. Bydgoszcz, Grudziądz, Toruń).
W sezonie 1941/1942 z 1. Klasy awansowały trzy drużyny (Post-SG Danzig, SC Wacker Schidlitz i Elbinger SV) oraz z przyczyn politycznych dołączono nowo powstałą drużynę wojskową HUS Marienwerder. Ponieważ nikt nie spadł, liga w nowym sezonie liczyła 10 drużyn.
Kolejny sezon to powiększenie ligi do 11 drużyn. Spadły dwie drużyny elbląskie (VfR Hansa Elbing i Elbinger SV), a w ich miejsce awansowały Lufttwaffen-SV Danzig i Bromberger SG. Zdecydowano się też dokooptować drużynę, która zajęła trzecie miejsce w kwalifikacjach, czyli SV Thorn.
W sezonie 1943/1944 powrócono do 10 drużyn w lidze. Dlatego spadły aż trzy kluby (SC Wacker Schidlitz, SG OrPo Danzig i HUS Marienwerder) a awansowały tylko dwa: Post-SG Gotenhafen i Danziger SC. Ponadto ósma drużyna ligi (Post-SG Danzig) – musiał walczyć w barażu o utrzymanie z trzecią drużyną kwalifikacji (SC Graudenz).
W ostatnim, jak się okazało, sezonie – na dodatek ostatecznie nie rozegranym – liga liczyć miała znów 10 drużyn. Spadły SC Preußen Danzig i Danziger SC, w ich miejsce awansowy dwie drużyny wojskowe: WKG Kriegsmarine Oxhöft i HUS Mewe. Sytuacja na froncie wschodnim (jeszcze 16 lipca 1944 Rosjanie zajęli Grodno, 27 lipca Białystok, 2 sierpnia dotarli do wschodnich przedmieść Warszawy a 29 sierpnia na zachód od Kowna osiągnęli wschodnią granicę z Prusami Wschodnimi) spowodowała, że rozgrywki ligowe zawieszono po zaledwie kilku meczach, i to wyłącznie pomiędzy drużynami z Gdańska i Gdyni. Ponieważ dłuższe podróże na mecze okazały się niemożliwe, wszystkie kluby z okręgu (także te z niższej ligi) które wyraziły chęć dalszej gry, podzielono na cztery grupy: gdańską, gdyńską, elbląską i bydgoską. Dwie pierwsze grupy rozegrały najwięcej meczów (każdy z każdym zagrał co najmniej raz, co w 6-zespołowej grupie gdańskiej oznaczało 7 lub 8 meczów na klub, a w przypadku 5-zespołowej grupy gdyńskiej 6 lub 7 meczów na klub). W grupie elbląskiej liczącej 5 drużyn (a od listopada 1944 tylko 4, po wycofaniu się SC Graudenz) rozegrały one od 2 do 5 spotkań. Grupa bydgoska nie rozpoczęła rozgrywek, co uwzględniając nadchodzący właśnie od południa front, jest całkiem zrozumiałe.
Skład poszczególnych sezonów Jak widać z poniższej tabeli tylko trzy drużyny rozegrały (a właściwie miały rozegrać, jeśli uwzględnimy ostatni sezon, który się nie odbył) wszystkie pięć sezonów: SV Neufahrwasser, SV Viktoria Elbing i BuEV Danzig. 1940/1941 1941/1942 1942/1943 1943/1944 1944/1945 SC Preußen Danzig SC Preußen Danzig SC Preußen Danzig SC Preußen Danzig VfR Hansa Elbing VfR Hansa Elbing SV Neufahrwasser SV Neufahrwasser SG Neufahrwasser SG Neufahrwasser KSG Neufahrwasser/KMA Danzig SV Viktoria Elbing SV Viktoria Elbing SV Viktoria Elbing SV Viktoria Elbing SV Viktoria Elbing BuEV Danzig BuEV Danzig BuEV Danzig BuEV Danzig BuEV Danzig SG OrPo Danzig SG OrPo Danzig SG OrPo Danzig HUS Marienwerder HUS Marienwerder Post-SG Danzig Post-SG Danzig Post-SG Danzig Post-SG Danzig SC Wacker Schidlitz SC Wacker Schidlitz Elbinger SV Lufttwaffen-SV Danzig Lufttwaffen-SV Danzig Lufttwaffen-SV Danzig SV Thorn SV Thorn SV Thorn SG Bromberg SG Bromberg SG Bromberg Post-SG Gotenhafen Post-SG Gotenhafen Danziger SC WKG Kriegsmarine Oxhöft HUS Mewe
Mistrzowie i wicemistrzowie Sezon Mistrz GauligiGdańsk-Prusy Zachodnie Wicemistrz GauligiGdańsk-Prusy Zachodnie Wynik mistrza Gauligiw centralnej rundzie mistrzostw Niemiec Mistrz Niemiec 1940/41 SC Preußen Danzig VfR Hansa Elbing faza grupowa SK Rapid Wien 1941/42 HUS Marienwerder SV Neufahrwasser runda kwalifikacyjna FC Schalke 04 1942/43 SV Neufahrwasser Lufttwaffen-SV Danzig ćwierćfinał Dresdner SC 1943/44 Lufttwaffen-SV Danzig Post-SG Gotenhafen 1. runda Dresdner SC 1944/45 Rozgrywek nie dokończono
Tabela Wszech czasów Lp. Nazwa drużyny Punkty Sezony Tytuły Mecze Lata gry1. x25px SV Neufahrwasser 82 4 5 1 60 38 6 16 182 134 1940–44 12. SC Preußen Danzig 62 4 4 1 60 28 6 26 160 129 1940–44 13. BuEV Danzig 55 4 5 0 60 24 7 29 128 126 1940–44 34. Lufttwaffen-SV Danzig 54 2 3 1 32 26 2 4 104 44 1942–44 15. x25px SV Viktoria Elbing 53 4 5 0 60 25 3 32 127 142 1940–44 46. x25px Post-SG Danzig 36 3 4 0 50 14 8 28 109 155 1941–44 57. HUS Marienwerder 31 2 2 1 18 15 1 2 83 23 1941-43 18. Post-SG Gotenhafen 29 1 2 0 20 14 1 3 51 23 1943/44 29. SG Bromberg 29 2 3 0 32 14 1 17 65 74 1942–44 510. SV Thorn 28 2 3 0 32 14 0 18 81 81 1942–44 311. x25px VfR Hansa Elbing 19 2 2 0 28 7 5 16 42 71 1940–42 212. x25px SG OrPo Danzig 18 3 3 0 28 8 2 18 56 95 1940–42 613. x25px SC Wacker Schidlitz 15 2 2 0 18 6 3 9 42 53 1941/42 614. x25px Elbinger SV 12 1 1 0 18 5 2 11 32 63 1941/42 915. x25px Danziger SC 9 1 1 0 18 4 1 13 28 77 1943/44 10 16. WKG Kriegsmarine Oxhöft - 0 1 – – – – – – – 1944/45 0 HUS Mewe - 0 1 – – – – – – – 1944/45 0 Klub wywalczył awans do ligi, ale nie rozegrał w niej żadnego meczu, ponieważ rozgrywki zawieszono.
Zobacz też Gauliga Gauliga Dolna Saksonia (Niedersachsen) Gauliga Generalne Gubernatorstwo (Generalgouvernement) Gauliga Prusy Wschodnie (Ostpreußen)
Przypisy
Bibliografia