Nagroda Sztuki im. Marii Anto i Elsy von Freytag-Loringhoven – przyznawana od 2018 r. międzynarodowa nagroda dla artystek sztuk wizualnych, nadawana przez Fundację Miejsce Sztuki w Warszawie.
Historia
Nagroda Sztuki im. Marii Anto i Elsy von Freytag-Loringhoven została ustanowiona przez artystki dla artystek i jest nadawana przez Fundacja Miejsce Sztuki. Jest to pierwsza międzynarodowa nagroda w dziedzinie sztuki w Polsce. Początkowo planowana była jako przedsięwzięcie częściowo finansowane społecznie.
Inauguracja nagrody odbyła się w 2018 w ramach retrospektywy twórczości Marii Anto (wybitnej polskiej malarki) w Zachęcie Narodowej Galerii Sztuki (7.11.2017–4.02.2018) i we współpracy z Fundacją Arton. Oficjalne ustanowienie nagrody miało miejsce w Zachęcie 1 lutego 2018 podczas dyskusji pt. Malarka. Malarki. Malarstwo (w dyskusji udział wzięły artystki: Agnieszka Brzeżańska, Zuzanna Hertzberg, Olga Wolniak, Dorota Podlaska oraz Zuzanna Janin, a moderatorką była dziennikarka Anna Sańczuk).
Ogłoszenie pierwszych laureatek i ceremonia wręczenia nagród odbyły się w 15 grudnia 2018 w Zachęcie Narodowej Galerii Sztuki. Ustanowienie Nagrody w 2018 wpisywało się również w obchody setnej rocznicy zdobycia przez Polki pełni praw wyborczych. Druga edycja odbyła się w 2019 w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, a kolejna w 2020 na spotkaniu ZOOM online. VI edycja Nagrody Sztuki (2023) oraz kolejna, VII (2024), zostały ponownie wręczone w MSN w Warszawie.
Cel mały|Elsa von Freytag-Loringhoven mały|Grób Marii Anto na Cmentarzu Powązkowskim Matronkami Nagrody są dwie artystki: polska malarka Maria Anto (1936–2007) oraz niemiecka dadaistka Elsa von Freytag-Loringhoven (1874–1927).
Celem nagrody jest promocja twórczości kobiet, w szczególności artystek zaangażowanych społecznie. Jak wskazują organizatorki, Nagroda ma na celu "wsparcie i docenienie wybitnych osiągnięć w dziedzinie sztuki współczesnej i obszarach brzegowych, granicznych sztuk wizualnych, ale także promocję w obszarze sztuki postaw osób równolegle działających na rzecz innych: środowiska, otoczenia, wartości, nowoczesności i demokracji.
W pierwszych kilku edycjach Nagroda przeznaczona jest wyłącznie dla kobiet, czego celem jest wyrównanie tzw. gender gap w sztuce. Jak przekonuje Kapituła Nagrody: Chcemy doszacować i dowartościować ważne artystki w Polsce i za granicą, aby wyrównać skandaliczny brak równowagi między docenieniem sztuki oraz postaw artystek i artystów. Wśród artystek widzimy olbrzymi potencjał przełomowych, radykalnych, nowoczesnych postaw.
Matronki Data nadania nagrody została ustanowiona na dzień 15 grudnia każdego roku, który jest zarówno dokładną rocznicą urodzin Anto, jak i rocznicą śmierci von Freytag.
W 2023 r. matronkami nagrody zostały Teresa Tyszkiewicz i Hannah Höch, a w 2024 r. Maria Pinińska-Bereś i Germaine Richer.
W 2025 nagrodę matronatem objęły artystki: Maria Jarema i Sonia Delaunay.
Laureatki Nagrodę przyznaje się w kategoriach:
Nagroda nagroda za odwagę, przełamywanie i przekraczanie granic dla młodej artystki polskiej, Nagroda za wybitny dorobek i postawę artystyczną dla artystki polskiej, Nagroda za wybitny dorobek i postawę artystyczną dla artystki zagranicznej
Nagroda specjalna za wspieranie obecności i widoczności kobiet w edukacji i kulturze (przyznana po raz pierwszy w 2020 roku). +Nagroda Sztuki im. Marii Anto i Elsy von Freytag-LoringhovenRokNagroda dla młodej artystki polskiejNagroda dla artystki polskiejNagroda Honorowa dla artystki zagranicznejNagroda za wspieranie obecności i widoczności kobiet w edukacji i kulturzeKapituła2018Adelina CimochowiczKatarzyna GórnaCarolee Schneemann -Dorota Monkiewicz, Hanna Wróblewska, Michał Jachuła, Katarzyna Kasia, Marika Kuźmicz, Paulina Ołowska, Zuzanna Janin, Roman Cieślak2019Katarzyna KukułaTeresa GierzyńskaPhyllida Barlow -Aneta Szyłak, Hanna Wróblewska, Marika Kuźmicz, Michał Jachuła, Katarzyna Kasia, Paulina Ołowska, Zuzanna Janin, Katarzyna Górna, Roman Cieślak2020Małgorzata Mirga-TasOlga WolniakBarbara KrugerAkademia Sztuki w SzczecinieAneta Szyłak, Hanna Wróblewska, Michał Jachuła, Katarzyna Kasia, Paulina Ołowska, Teresa Gierzyńska, Melania Baranowska, Zuzanna Janin, Roman Cieślak2021Ania NowakMariola PrzyjemskaIwona DemkoHanna Wróblewska, Dorota Monkiewicz, Michał Jachuła, Luiza Nader, Marika Kuźmicz, Paulina Ołowska, Zuzanna Janin, Olga Wolniak, Melania Baranowska, Roman Cieślak2022Edna BaudJoanna RajkowskaCatherine OpieLiliana Zeic Marika Kuźmicz
Seminarium Feministyczne
Katy HesselHanna Wróblewska, Dorota Monkiewicz, Michał Jachuła, Luiza Nader, Aneta Szyłak, Paulina Ołowska, Iwona Demko, Zuzanna Janin, Melania Baranowska2023 – matronki: Teresa Tyszkiewicz i Hannah HöchMarta RomankivAnna ZaradnyDoris SalcedoAneta SzyłakHanna Wróblewska, Luiza Nader, Magdalena Ujma, Marta Dzido, Liliana Zeic, Melania Baranowska, Zuzanna Janin2024 – matronki: Maria Pinińska-Bereś i Germaine RicherPamela BożekJolanta MarcollaKaffe MatthewsGaleria Czas Kobiet (Fundacja Czas Kobiet, Poznań)Luiza Nader, Magdalena Ujma, Julia Stachura, Anna Zaradny, Melania Baranowska, Zuzanna Janin2025 – matronki: Maria Jarema i Sonia DelaunayAla SavashevitchAgata ZbylutAntje MajewskiKatarzyna Lewandowska,
Martyna Jędrzejewska,
Anna JastrzębskaIwona Demko, Magdalena Ujma, Katarzyna Górna, Anna Zaradny, Melania Baranowska, Zuzanna Janin
Kapituła W Kapitule Nagrody zasiadali i zasiadały: Hanna Wróblewska (dyrektorka Zachęty Narodowej Galerii Sztuki) – 2018–2023, Michał Jachuła (kurator Zachęty Narodowej Galerii Sztuki) – 2018–2022, Roman Cieślak (Honorowy Członek Kapituły, rodzina Marii Anto) – 2018–2021, Zuzanna Janin (artystka sztuk wizualnych, Prezeska Fundacji Miejsce Sztuki, rodzina Marii Anto) – 2018–2025, Katarzyna Kasia (Prorektora Wydziału Zarządzania Kulturą Wizualną ASP w Warszawie) – 2018–2020, Marika Kuźmicz (badaczka sztuki, ASP Warszawa, Prezeska Fundacji Arton) – 2018–2019, 2021, Dorota Monkiewicz (kuratorka CRP Orońsko, była dyrektorka Muzeum Współczesnego Wrocław) – 2018, 2021–2022, Paulina Ołowska (artystka sztuk wizualnych) – 2018–2022, Aneta Szyłak (Pełnomocniczka NOMUS Nowego Muzeum Sztuki oddziału Muzeum Narodowego w Gdańsku) – 2019–2020, 2022 Melania Baranowska (fotografka, rodzina Marii Anto) – 2020–2025, Luiza Nader (historyczka sztuki) – 2021–2024, Marta Dzido (pisarka, dziennikarka i reżyserka) – 2023 Magdalena Ujma (kuratorka i historyczka sztuki) – 2023 Julia Stachura (kuratorka i historyczka sztuki) – 2024. Od drugiej edycji do Kapituły zapraszane są Laureatki z lat poprzednich: Katarzyna Górna (artystka wizualna, Laureatka Nagrody Sztuki w 2018) – 2019, 2025 Teresa Gierzyńska (artystka sztuk wizualnych, Laureatka Nagrody Sztuki w 2019) – 2020, 2025 Olga Wolniak (artystka wizualna, Laureatka Nagrody Sztuki w 2020) – 2021, 2025. Iwona Demko (artystka wizualna, Laureatka Nagrody Sztuki w 2021) – 2022, 2025 Liliana Zeic (artystka wizualna, Laureatka Nagrody Sztuki w 2022) – 2023, 2025 Anna Zaradny – (artystka wizualna i muzyczna, Laureatka Nagrody Sztuki w 2023) – 2024, 2025. Katarzyna Kukuła – (artystka wizualna, Laureatka Nagrody Sztuki w 2020) – 2025. Mariola Przyjemska – (artystka wizualna, Laureatka Nagrody Sztuki w 2021)– 2025. Joanna Rajkowska – (artystka wizualna, Laureatka Nagrody Sztuki w 2022)– 2025.
Statuetka Statuetki to unikatowe, dedykowane poszczególnym laureatkom obiekty rzeźbiarskie autorstwa Zuzanny Janin. Mają one formę kuli o średnicy ok. 20 cm; wykonane są techniką kolażu z użyciem fotografii i żywicy epoksydowej.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Marii Anto Kategoria:Sztuka współczesna Kategoria:Nagrody w dziedzinie sztuk plastycznych Kategoria:Polska sztuka współczesna Kategoria:Feminizm